Το νερό φαίνεται διάφανο, αλλά δεν είναι αθώο – Νέα στοιχεία για την πραγματική μόλυνση από τα πανεπιστήμια Δημοκρίτειο, Ιωαννίνων και Γλασκώβης προειδοποιούν
Νέα ερευνητική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Toxics και πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Υγιεινής και Προστασίας Περιβάλλοντος της Ιατρικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης, το Εργαστήριο Κοινωνικής Ιατρικής του ΔΠΘ και το Τμήμα Γεωπονίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, αποκαλύπτει κρίσιμες πληροφορίες για την ασφάλεια των υδάτων στη βορειοανατολική Ελλάδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα αμυγδάλου, σόγιας και βρώμης σε ελληνικά σουπερμάρκετ: Τι βρήκαν Έλληνες ερευνητές σε 28 προϊόντα της αγοράς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια κοινά, καθημερινά και δημοφιλή τρόφιμα δεν περιέχουν καθόλου σίδηρο
Η ερευνητική ομάδα εφάρμοσε για πρώτη φορά στη χώρα μας ένα ολοκληρωμένο σύστημα ποσοτικής μικροβιακής εκτίμησης κινδύνου (QMRA), συνδυάζοντας στατιστικά μοντέλα Monte Carlo με μεθόδους τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να υπολογίσει την πιθανότητα μόλυνσης από Escherichia coli (E. coli) σε διαφορετικά σενάρια ανθρώπινης έκθεσης. Η μελέτη αξιολόγησε δείγματα από ποτάμιες και δελταϊκές περιοχές, συγκρίνοντας τα δεδομένα με τα ευρωπαϊκά όρια της Οδηγίας 2006/7/EC για τα ύδατα αναψυχής, που θέτει ως ανώτατο όριο για «εξαιρετική» ποιότητα τα 250 βακτηριακά κύτταρα ανά 100 mL.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ελληνικό εστιατόριο που πουλάει λευκό τυρί σε άλμη ως φέτα ΠΟΠ – Το παραδέχθηκε ο υπεύθυνος λειτουργίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φασόλια: Τι θα “πάθετε” εάν αντικαταστήσετε κρέας και κοτόπουλο με φασόλια – Εντυπωσιακά τα ευρήματα νέας έρευνας
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο μικροβιακός κίνδυνος δεν είναι ομοιόμορφος, αλλά παρουσιάζει έντονες γεωγραφικές και εποχικές διαφοροποιήσεις. Οι πιο προβληματικές περιοχές εντοπίστηκαν στον ποταμό Μάνδρα και στη γέφυρα Κομψάτου–Πολυνθού, όπου η πιθανότητα μόλυνσης υπολογίστηκε ως υψηλή ακόμη και σε μέτριες ποσότητες κατάποσης νερού, όπως αυτές που παρατηρούνται σε δραστηριότητες αναψυχής. Σε αυτές τις ζώνες, οι προσομοιώσεις Monte Carlo έδειξαν ότι ο ετήσιος κίνδυνος λοίμωξης ξεπερνά το όριο ασφαλείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (10⁻⁴ μολύνσεις ανά άτομο ετησίως), γεγονός που τις κατατάσσει στις πιο ευάλωτες περιοχές της χώρας από άποψη μικροβιακής ρύπανσης.
Ο ποταμός Μάνδρα αναδείχθηκε ως η πλέον επιβαρυμένη τοποθεσία, κυρίως λόγω της γειτνίασής του με αγροτικές εκτάσεις, μικρές μονάδες κτηνοτροφίας και ανεπαρκείς υποδομές αποχέτευσης. Οι παράγοντες αυτοί αυξάνουν τις πιθανότητες μεταφοράς κοπρανωδών ρύπων και παθογόνων στο ποτάμι μέσω απορροών και υπόγειων ροών. Στη γέφυρα Κομψάτου–Πολυνθού, ο αυξημένος κίνδυνος συνδέεται με την εποχική αύξηση της ροής και την ανάδευση ιζημάτων που απελευθερώνουν εγκλωβισμένα μικρόβια στο νερό. Παρόμοια φαινόμενα, αν και σε μικρότερη ένταση, καταγράφηκαν και σε σημεία του Δέλτα του Έβρου και του νότιου τμήματος του Κομψάτου, όπου οι συγκεντρώσεις E. coli αυξάνονταν μετά από βροχοπτώσεις, υποδηλώνοντας εισροή επιφανειακών ρύπων από αγροτικά κανάλια και οικισμούς χωρίς επαρκή επεξεργασία λυμάτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γαριδάκια λόγω επικίνδυνης απόκλισης στη σύσταση προϊόντος [φωτο]
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το γλυκαντικό που μπορεί να σταματήσει την τριχόπτωση σύμφωνα με μελέτη
Η μελέτη επισημαίνει πως η απλή ταξινόμηση των περιοχών ως «Εξαιρετικής Ποιότητας» σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα μπορεί να δημιουργεί ψευδή αίσθηση ασφάλειας. Σε ορισμένες τοποθεσίες, παρότι τα επίσημα επίπεδα E. coli ήταν κάτω από τα θεσπισμένα όρια, οι προσομοιώσεις έδειξαν ότι η πιθανότητα λοίμωξης παραμένει σημαντική όταν ληφθεί υπόψη η πραγματική ανθρώπινη έκθεση, δηλαδή ο όγκος νερού που καταπίνεται ή η συχνότητα επαφής με το νερό. Ο συνδυασμός μικρών συγκεντρώσεων μικροβίων και επαναλαμβανόμενης έκθεσης, όπως σε ψάρεμα ή θαλάσσιες δραστηριότητες, αρκεί για να αυξήσει τον ετήσιο κίνδυνο σε μη αμελητέα επίπεδα.
Επιπλέον, η χρήση αλγορίθμων μηχανικής μάθησης αποκάλυψε τους βασικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες που επηρεάζουν τη διακύμανση των μικροβιακών πληθυσμών. Η θερμοκρασία, το pH και η βιοχημική απαίτηση οξυγόνου (BOD5) βρέθηκαν να σχετίζονται στενά με τις διακυμάνσεις των επιπέδων E. coli, ενώ ο παράγοντας της εποχής παίζει καθοριστικό ρόλο, με τα καλοκαιρινά και φθινοπωρινά δείγματα να παρουσιάζουν υψηλότερες τιμές ρύπανσης λόγω αυξημένων θερμοκρασιών και μειωμένης ροής. Αυτά τα δεδομένα καθιστούν σαφές ότι η διαχείριση της ποιότητας του νερού δεν μπορεί να βασίζεται σε στατικά όρια, αλλά πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη δυναμική αλληλεπίδραση περιβαλλοντικών παραγόντων και ανθρώπινης δραστηριότητας.
Η ερευνητική ομάδα προτείνει τη δημιουργία ενός εθνικού πλαισίου πρόβλεψης κινδύνου που θα συνδυάζει την ποσοτική εκτίμηση (QMRA) με την τεχνητή νοημοσύνη για τη συνεχή παρακολούθηση κρίσιμων περιοχών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ζώνες του ποταμού Μάνδρα, της γέφυρας Κομψάτου–Πολυνθού και του Δέλτα του Έβρου, που θα πρέπει να θεωρηθούν προτεραιότητα για στοχευμένες παρεμβάσεις, περιοδικούς ελέγχους και ανάπτυξη συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης. Όπως σημειώνουν οι ερευνητές, η πραγματική προστασία της δημόσιας υγείας δεν επιτυγχάνεται με την απλή τήρηση των ορίων, αλλά με την πρόβλεψη και την πρόληψη — δηλαδή με την κατανόηση του πότε, πού και γιατί ο κίνδυνος αυξάνεται πριν γίνει πρόβλημα.
Σύνδεσμος για την επιστημονική δημοσίευση https://www.mdpi.com/2305-6304/13/10/863
Αναφορά: Βολτέζου Αγάθη, Ελπίδα Γιώργη, Χρήστος Στεφανής, Κωνσταντίνος Καλέντζης, Ελισάβετ Σταυροπούλου, Αγαθάγγελος Σταυρόπουλος, Ευαγγελία Νένα, Χρυσούλα (Χρύσα) Βοϊδάρου, Χριστίνα Τσίγκαλου, Θεόδωρος Χ. Κωνσταντινίδης, κ.α. 2025. «Quantitative Microbial Risk Assessment of
E. coli in Riverine and Deltaic Waters of Northeastern Greece: Monte Carlo Simulation and Predictive Perspectives» Toxics 13, αρ. 10: 863. https://doi.org/10.3390/toxics13100863
