Δύο νέες αμερικανικές έρευνες ρίχνουν φως στις αντίθετες όψεις της κετογονικής διατροφής – από τη βελτίωση της εγκεφαλικής λειτουργίας μέχρι τους πιθανούς κινδύνους για το συκώτι και τον μεταβολισμό
Η κετογονική δίαιτα, που έγινε δημοφιλής για την απώλεια βάρους και τη γρήγορη ενέργεια που υπόσχεται, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της επιστημονικής συζήτησης. Δύο νέες μελέτες από τις Ηνωμένες Πολιτείες – του Πανεπιστημίου της Γιούτα και του Πανεπιστημίου του Μιζούρι – φωτίζουν διαφορετικές πτυχές μιας διατροφής που διχάζει: από τη μία υπόσχεται προστασία του εγκεφάλου, κι από την άλλη αποκαλύπτει δυνητικά επικίνδυνες παρενέργειες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γάλα αμυγδάλου, σόγιας και βρώμης σε ελληνικά σουπερμάρκετ: Τι βρήκαν Έλληνες ερευνητές σε 28 προϊόντα της αγοράς
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Νέα μελέτη-καμπανάκι: Ακόμη και «καθαρά» νερά ενέχουν κίνδυνο μόλυνσης από E. coli
Η πρώτη μελέτη, από το Πανεπιστήμιο της Γιούτα και δημοσιευμένη στο περιοδικό Science Advances, δείχνει ότι μια μακροχρόνια κετογονική διατροφή μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές μεταβολικές διαταραχές. Σε πειράματα με ποντίκια, διαπιστώθηκε ότι ενώ δεν υπήρξε μεγάλη αύξηση σωματικού βάρους, παρατηρήθηκαν υπερλιπιδαιμία, λιπώδης διήθηση του ήπατος και δυσανεξία στη γλυκόζη — συμπτώματα που θυμίζουν τις πρώτες φάσεις μεταβολικού συνδρόμου. Ακόμα πιο ανησυχητικό ήταν το εύρημα πως η ηπατική βλάβη εκδηλώθηκε μόνο στα αρσενικά ποντίκια, υποδηλώνοντας ότι οι άνδρες ενδέχεται να είναι πιο ευάλωτοι σε ορισμένες παρενέργειες της δίαιτας.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποια κοινά, καθημερινά και δημοφιλή τρόφιμα δεν περιέχουν καθόλου σίδηρο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται γαριδάκια λόγω επικίνδυνης απόκλισης στη σύσταση προϊόντος [φωτο]
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα έγιναν σε πειραματόζωα και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα στους ανθρώπους, ωστόσο ενισχύουν την άποψη πως η κετογονική διατροφή δεν πρέπει να ακολουθείται για μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Μπορεί να έχει βραχυπρόθεσμα οφέλη, όπως η απώλεια βάρους και η σταθεροποίηση του σακχάρου, αλλά μακροπρόθεσμα ενδέχεται να επιβαρύνει την καρδιά και το συκώτι. Όπως αναφέρουν οι επιστήμονες, η κετο δίαιτα ίσως πρέπει να αντιμετωπίζεται περισσότερο ως θεραπευτικό εργαλείο και όχι ως καθημερινή διατροφική συνήθεια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το ελληνικό εστιατόριο που πουλάει λευκό τυρί σε άλμη ως φέτα ΠΟΠ – Το παραδέχθηκε ο υπεύθυνος λειτουργίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φασόλια: Τι θα “πάθετε” εάν αντικαταστήσετε κρέας και κοτόπουλο με φασόλια – Εντυπωσιακά τα ευρήματα νέας έρευνας
Από την άλλη πλευρά, η ομάδα του Πανεπιστημίου του Μιζούρι παρουσιάζει μια πιο αισιόδοξη εικόνα για τον εγκέφαλο. Η μελέτη, δημοσιευμένη στο Journal of Neurochemistry, δείχνει ότι η κετογονική διατροφή μπορεί να προστατεύσει τη γνωστική λειτουργία και να μειώσει τον κίνδυνο εκφυλιστικών παθήσεων όπως η νόσος Αλτσχάιμερ, ιδιαίτερα σε άτομα που φέρουν το γονίδιο APOE4 — τον ισχυρότερο γνωστό γενετικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο. Σε ποντίκια με αυτό το γονίδιο, οι ερευνητές παρατήρησαν βελτιωμένο ενεργειακό μεταβολισμό στον εγκέφαλο, πιο «υγιές» μικροβίωμα του εντέρου και σταθερότερη λειτουργία των εγκεφαλικών κυττάρων.
Τα ευρήματα αυτά έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς η κετογονική δίαιτα αλλάζει τον τρόπο που ο εγκέφαλος αντλεί ενέργεια. Συνήθως χρησιμοποιεί τη γλυκόζη από τους υδατάνθρακες, όμως στα άτομα με το γονίδιο APOE4 αυτός ο μηχανισμός δυσλειτουργεί. Η κετογονική διατροφή προσφέρει μια εναλλακτική «πηγή καυσίμου» μέσω των κετονών, που φαίνεται να βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση του εγκεφάλου και να καθυστερούν τη γνωστική φθορά. Ενδιαφέρον είναι πως τα οφέλη παρατηρήθηκαν κυρίως στα θηλυκά ποντίκια, κάτι που επιβεβαιώνει τη σημασία των διαφορών φύλου και γονιδίου στην απόκριση του οργανισμού.
Οι επιστήμονες του Μιζούρι υποστηρίζουν ότι το μέλλον της διατροφής δεν θα βασίζεται σε «μία δίαιτα για όλους», αλλά σε εξατομικευμένα διατροφικά προγράμματα που λαμβάνουν υπόψη το φύλο, το μικροβίωμα και τα γονίδια κάθε ατόμου. Ο στόχος δεν είναι απλώς να χάσει κάποιος κιλά, αλλά να θρέψει τον εγκέφαλο και να προλάβει παθήσεις πριν εκδηλωθούν. Ο επικεφαλής της μελέτης, καθηγητής Ai-Ling Lin, επισημαίνει ότι η πρόληψη πρέπει να ξεκινά δεκαετίες πριν την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων της Αλτσχάιμερ.
Οι δύο μελέτες, αν και φαινομενικά αντιφατικές, δείχνουν πως η κετογονική διατροφή είναι ένα ισχυρό εργαλείο, αλλά διπλής όψης. Μπορεί να βελτιώσει τη λειτουργία του εγκεφάλου και τη μεταβολική απόδοση σε ορισμένα άτομα, όμως μπορεί επίσης να προκαλέσει προβλήματα στο ήπαρ ή στη ρύθμιση του σακχάρου αν ακολουθείται ανεξέλεγκτα. Το μήνυμα των ερευνητών είναι ξεκάθαρο: η κετο δίαιτα δεν είναι πανάκεια, αλλά ένα διατροφικό πρότυπο που απαιτεί καθοδήγηση, εξατομίκευση και επίβλεψη από ειδικούς.
