Νέα έρευνα αλλάζει την κατανόηση της αθηροσκλήρωσης
Οι διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών στον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου είναι γνωστές εδώ και δεκαετίες, αλλά οι μοριακοί μηχανισμοί που τις εξηγούν παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητοι. Νέα έρευνα του Karolinska Institutet που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications αποκαλύπτει έναν από αυτούς τους μηχανισμούς. Το ένζυμο KDM6A, το οποίο κωδικοποιείται από γονίδιο στο Χρωμόσωμα Χ και εκφράζεται σε υψηλότερα επίπεδα στις γυναίκες, διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στη ρύθμιση του μεταβολισμού της χοληστερόλης στα ηπατικά κύτταρα, με τρόπο που δεν παρατηρείται στους άνδρες.
Η έρευνα συνδύασε πειράματα σε ανθρώπινες ηπατικές κυτταρικές σειρές και σε γενετικά τροποποιημένα ποντίκια. Όταν το KDM6A απενεργοποιήθηκε ειδικά στα ηπατικά κύτταρα θηλυκών ποντικών, το λιπιδαιμικό τους προφίλ άλλαξε σημαντικά, καθώς η χοληστερόλη συσσωρεύτηκε στο ήπαρ, τα επίπεδα συζευγμένων χολικών οξέων αυξήθηκαν απότομα και τα ζώα ανέπτυξαν εκτεταμένη αθηροσκλήρωση όταν εκτέθηκαν σε δίαιτα πλούσια σε λίπος και χοληστερόλη. Στα αρσενικά ποντίκια, η ίδια απενεργοποίηση δεν προκάλεσε σημαντικές αλλαγές.
Πώς λειτουργεί ο μηχανισμός
Για να κατανοήσουν τον τρόπο λειτουργίας, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τις πρωτεΐνες που αλληλεπιδρούν με το KDM6A. Διαπίστωσαν ότι το ένζυμο πρέπει να δεσμεύεται με τον μεταγραφικό παράγοντα HNF4A για να ενεργοποιήσει γονίδια που ελέγχουν τις λιποπρωτεΐνες, δηλαδή τα σωματίδια που μεταφέρουν τη χοληστερόλη στο αίμα. Αυτό με τη σειρά του επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένας άλλος παράγοντας, το CREBH, δεσμεύεται στο DNA και εκκινεί τη γονιδιακή δραστηριότητα. Το KDM6A λειτουργεί δηλαδή ως επιγενετικός ρυθμιστής που διατηρεί ενεργά γονίδια κλειδιά για τον λιπιδαιμικό μεταβολισμό, και η απώλειά του διαταράσσει ολόκληρο αυτό το δίκτυο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται όλα τα μπαχαρικά ιδιωτικής ετικέτας μεγάλης αλυσίδας – Ο μύλος τους θρυμματίζει και το πλαστικό της συσκευασίας!
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σκλαβενίτης: «Καπέλο» από σήμερα και στις online παραγγελίες άνω των 100 ευρώ
Ο επικεφαλής ερευνητής Rongrong Fan από το Τμήμα Ιατρικής Huddinge του Karolinska επισήμανε ότι οι διαφορές φύλου στον κυτταρικό μεταβολισμό που οφείλονται σε βασικά ένζυμα των φυλετικών χρωμοσωμάτων παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παραγνωρισμένες στην επιστημονική κοινότητα. Το KDM6A βρίσκεται σε μια ιδιαίτερη θέση, καθώς αποφεύγει εν μέρει την απενεργοποίηση του Χ χρωμοσώματος που συμβαίνει στα θηλυκά κύτταρα, με αποτέλεσμα να εκφράζεται σε υψηλότερα επίπεδα στις γυναίκες από ό,τι στους άνδρες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τρεις θάνατοι από νόσο που μεταδίδεται από τρωκτικά σε κρουαζιερόπλοιο – Συναγερμός για πιθανή εξάπλωση και συντονισμός από τον ΠΟΥ
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Aλεύρι με απαγορευμένο φυτοφάρμακο που δρα στο νευρικό σύστημα διανεμήθηκε σε τουλάχιστον 12 Ευρωπαϊκές χώρες
Τα ευρήματα προσφέρουν μια μοριακή εξήγηση για ένα κλινικό φαινόμενο που παρατηρείται εδώ και χρόνια: οι γυναίκες εμφανίζουν καρδιαγγειακή νόσο κατά μέσο όρο αργότερα από τους άνδρες και με διαφορετικό προφίλ κινδύνου, ακόμη και όταν ελέγχονται για παράγοντες όπως κάπνισμα, διατροφή και σωματικό βάρος. Η ανακάλυψη ότι ένα ένζυμο κωδικοποιούμενο από το Χ χρωμόσωμα ενεργοποιεί στις γυναίκες έναν προστατευτικό μηχανισμό κατά των βλαβερών λιπιδίων αίματος συνδέει για πρώτη φορά τις γενετικές διαφορές φύλου με τη ρύθμιση της χοληστερόλης σε επίπεδο ηπατικής βιολογίας. Η έρευνα βασίζεται σε ζωικά μοντέλα και κυτταρικές σειρές, οπότε απαιτείται επιβεβαίωση σε κλινικές μελέτες σε ανθρώπους πριν εξαχθούν θεραπευτικά συμπεράσματα. Ωστόσο, το KDM6A αναδεικνύεται ως πιθανός θεραπευτικός στόχος για παθήσεις που σχετίζονται με τη χοληστερόλη, με διαφορετική προσέγγιση ανάλογα με το βιολογικό φύλο του ασθενούς.
