Η παρουσία της λιστέριας στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας τροφίμων συνδέεται με τη σύνθεση των μικροβιακών κοινοτήτων, το είδος των απολυμαντικών και τις επιφάνειες παραγωγής. Νέα επιστημονική μελέτη, στο Journal of Food Protection, εξέτασε αυτούς τους παράγοντες σε 48 επιχειρήσεις τροφίμων στις Ηνωμένες Πολιτείες, προσφέροντας δεδομένα για την περιβαλλοντική παρακολούθηση και τον έλεγχο της μικροβιακής επιμόλυνσης στις βιομηχανικές εγκαταστάσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Pizza Fan: Αναφορές στον ΕΦΕΤ σε συνομιλίες της δικογραφίας για προειδοποιήσεις πριν από ελέγχους
Οι ερευνητές ανέλυσαν 1.068 περιβαλλοντικά δείγματα από επιχειρήσεις σε 12 αμερικανικές πολιτείες, τα οποία είχαν συλλεχθεί μεταξύ Φεβρουαρίου 2018 και Ιουλίου 2021. Η έρευνα περιλάμβανε 20 μονάδες επεξεργασίας θαλασσινών, 16 γαλακτοκομικών προϊόντων, οκτώ φυτικών προϊόντων και τέσσερις επιχειρήσεις έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων. Χρησιμοποιήθηκαν αλληλούχηση του γονιδίου 16S rRNA σε εμπλουτισμένες καλλιέργειες και στατιστική μοντελοποίηση δομικών εξισώσεων για την αξιολόγηση των συσχετίσεων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνικό έξτρα παρθένο ελαιόλαδο χαρακτηρίστηκε «λαμπάντε», που χρησιμοποιείται και για σαπούνια και βιοκαύσιμα – Αναφορά της Κομισιόν
Οι εργαστηριακές καλλιέργειες εντόπισαν βακτήρια του γένους Listeria σε 306 από τα 1.068 δείγματα, ενώ 158 δείγματα ήταν θετικά αποκλειστικά για Listeria monocytogenes. Επιπλέον, τρία δείγματα περιείχαν το συγκεκριμένο είδος μαζί με άλλα είδη λιστέριας. Τα αποτελέσματα διαφοροποιούν την παρουσία του γένους Listeria από την ανίχνευση του παθογόνου Listeria monocytogenes, διάκριση απαραίτητη για την ερμηνεία των μικροβιολογικών ευρημάτων.
Η ανάλυση εντόπισε συχνότερα τα βακτηριακά γένη Enterococcus, Pseudomonas, Lactococcus και Listeria. Η μικροβιακή σύνθεση διαφοροποιούνταν ανάλογα με τον κλάδο παραγωγής και το σημείο δειγματοληψίας. Στα εμπλουτισμένα δείγματα από γαλακτοκομικές εγκαταστάσεις καταγράφηκε μικρότερη μικροβιακή ποικιλότητα συγκριτικά με άλλους κλάδους. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ δειγμάτων θετικών και αρνητικών για λιστέρια, γεγονός που υποδεικνύει σύνθετες σχέσεις μεταξύ των μικροοργανισμών.
Ιδιαίτερη εξέταση έγινε στα βιοκτόνα που χρησιμοποιούνται για τον καθαρισμό και την απολύμανση των εγκαταστάσεων. Το υπεροξικό οξύ, το υποχλωριώδες νάτριο και οι ενώσεις τεταρτοταγούς αμμωνίου συμπεριλήφθηκαν στην αξιολόγηση. Η στατιστική μοντελοποίηση συνέδεσε τα ισχυρότερα βιοκτόνα με χαμηλότερη παρουσία λιστέριας, ιδιαίτερα στα αποτελέσματα της αλληλούχησης. Ωστόσο, πληροφορίες για τα χρησιμοποιούμενα βιοκτόνα υπήρχαν μόνο για 287 δείγματα, περιορίζοντας την ερμηνεία των συσχετίσεων.
Η θέση δειγματοληψίας συνδεόταν με σημαντικές διαφοροποιήσεις στην παρουσία λιστέριας και στη σύνθεση των μικροβιακών κοινοτήτων. Οι ερευνητές ταξινόμησαν τις επιφάνειες σε εννέα κατηγορίες, ανάλογα με την απόστασή τους από τα τρόφιμα. Εξετάστηκαν επιφάνειες άμεσης επαφής, γειτονικές επιφάνειες, αντικείμενα συχνής χρήσης, κινητός εξοπλισμός, μηχανήματα, περιοχές κοντά στο δάπεδο, δάπεδα, αποχετεύσεις και απομακρυσμένες επιφάνειες των εγκαταστάσεων παραγωγής. Η ταξινόμηση επέτρεψε τη σύγκριση των μικροβιολογικών ευρημάτων ανάλογα με τη θέση κάθε δείγματος στους χώρους παραγωγής.
Η στατιστική ανάλυση έδειξε ότι όσο αυξανόταν η απόσταση από τις επιφάνειες επαφής με τρόφιμα, τόσο αυξανόταν η συχνότητα θετικών καλλιεργειών για Listeria (p < 0,001). Στις εγκαταστάσεις γαλακτοκομικών, φυτικών προϊόντων και θαλασσινών, τα περισσότερα θετικά δείγματα καταγράφηκαν στην τρίτη ζώνη περιβαλλοντικής παρακολούθησης, η οποία περιλαμβάνει επιφάνειες χωρίς άμεση επαφή με τα τρόφιμα, περισσότερο απομακρυσμένες από τον εξοπλισμό παραγωγής.
Η ανάλυση 596 δειγμάτων με διαθέσιμα στοιχεία δειγματοληψίας έδειξε επίσης ότι οι πιο απομακρυσμένες περιοχές παρουσίαζαν τη μεγαλύτερη μικροβιακή ποικιλότητα, ενώ οι επιφάνειες άμεσης επαφής με τρόφιμα τη μικρότερη. Η συσχέτιση μεταξύ απόστασης και θετικών καλλιεργειών δεν επιβεβαιώθηκε με αντίστοιχη συνέπεια από τη μοριακή ανάλυση.
Τα αποτελέσματα υποστηρίζουν την ανάγκη μικροβιολογικής παρακολούθησης και σε σημεία πέρα από τον εξοπλισμό που έρχεται σε επαφή με τα τρόφιμα. Δάπεδα, αποχετεύσεις, τροχοί καροτσιών και άλλες επιφάνειες των χώρων παραγωγής χρειάζεται να περιλαμβάνονται στην αξιολόγηση πιθανών εστιών επιμόλυνσης. Η μελέτη διαπίστωσε επίσης ότι η μικροβιακή σύνθεση διαφοροποιείται μεταξύ των χώρων μιας εγκατάστασης και μπορεί να μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου.
Η σύγκριση των διαγνωστικών προσεγγίσεων έδειξε ότι η αλληλούχηση 16S rRNA είχε ευαισθησία 55,22% και ειδικότητα 98,81% έναντι των καλλιεργειών, με κριτήριο θετικότητας σχετική αφθονία λιστέριας περίπου 1%. Επομένως, η συγκεκριμένη μοριακή μέθοδος δεν μπορούσε να υποκαταστήσει αξιόπιστα την καλλιεργητική ανίχνευση. Παρείχε, ωστόσο, πρόσθετες πληροφορίες για τη σύνθεση των μικροβιακών κοινοτήτων και τη συνύπαρξη διαφορετικών βακτηριακών γενών στα εξεταζόμενα δείγματα.
Η μελέτη συνδέει την ασφάλεια τροφίμων με τη συστηματική αξιολόγηση των μικροβιακών κοινοτήτων και των πρακτικών απολύμανσης. Οι παρατηρούμενες συσχετίσεις δεν αποδεικνύουν από μόνες τους αιτιώδη σχέση μεταξύ συγκεκριμένου βιοκτόνου και εξάλειψης της λιστέριας. Τα δεδομένα υποστηρίζουν συνδυασμένη χρήση περιβαλλοντικών δειγματοληψιών, καλλιεργητικών εξετάσεων και μοριακών αναλύσεων, ώστε οι επιχειρήσεις τροφίμων να αξιολογούν πληρέστερα την παρουσία μικροοργανισμών στις διαφορετικές ζώνες παραγωγής.
Επιστημονική πηγή: Ramachandran et al., Journal of Food Protection, 89 (2026), 100932. DOI: 10.1016/j.jfp.2026.100932.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανακλήθηκε και στην Ελλάδα το ταχίνι με τη σαλμονέλα που διακινήθηκε σε 12 χώρες – Η μάρκα και η φωτογραφία του προϊόντος
- Όσπρια: Καταγγελίες για αιχμηρά θραύσματα γυαλιού σε συσκευασίες με φασόλια – Άμεση απόσυρση
- Κατεψυγμένα λαχανικά: Οι επιδημίες, οι ανακλήσεις και το λάθος που μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνο
- 251 κρούσματα τροφικής δηλητηρίασης, από ρόφημα με ανάμεικτα φρούτα – Λουκέτο στο κατάστημα
