Έρευνες δείχνουν ότι οι έφηβοι που πίνουν ενεργειακά κοιμούνται λιγότερο και έχουν χειρότερες διατροφικές συνήθειες
Η Σουηδική Εθνική Υπηρεσία Τροφίμων (Livsmedelsverket) ανακοίνωσε νέες διατροφικές οδηγίες για την κατανάλωση καφεΐνης από παιδιά και εφήβους, ανταποκρινόμενη στη δραματική αύξηση κατανάλωσης ενεργειακών ποτών στη νεαρή ηλικία. Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες, έφηβοι κάτω των 16 ετών δεν πρέπει να καταναλώνουν περισσότερο από 70 mg καφεΐνης ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί σε ένα μικρό φλιτζάνι καφέ ή δύο κουτάκια κόλα. Παιδιά κάτω των 6 ετών πρέπει να αποφεύγουν εντελώς την καφεΐνη.
Η τοξικολόγος της υπηρεσίας Sabina Litens Karlsson εξήγησε ότι «πολλοί νέοι σήμερα καταναλώνουν ποσότητες καφεΐνης που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την υγεία τους», και ότι οι νέες οδηγίες στοχεύουν στην ενίσχυση της γνώσης και της συνειδητοποίησης, ενώ παράλληλα μπορούν να λειτουργήσουν ως υποστήριξη για γονείς, σχολικό προσωπικό και άλλους ενήλικες. Οι οδηγίες συμπληρώνουν τα εθελοντικά όρια ηλικίας που εφαρμόζει ο κλάδος για τα ενεργειακά ποτά.
Γιατί οι έφηβοι είναι πιο ευάλωτοι
Τα παιδιά και οι έφηβοι είναι σημαντικά πιο ευαίσθητα στην καφεΐνη από τους ενήλικες για δύο βασικούς λόγους. Πρώτον, ζυγίζουν λιγότερο, οπότε η ίδια ποσότητα καφεΐνης αντιστοιχεί σε πολύ υψηλότερη δόση ανά κιλό σωματικού βάρους. Δεύτερον, έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για αδιατάρακτο ύπνο για την ανάπτυξή τους. Η EFSA έχει διαπιστώσει ότι έφηβοι που καταναλώνουν καφεΐνη σε δόση 1,4 mg ανά κιλό σωματικού βάρους είναι πιο πιθανό να εμφανίσουν μεγαλύτερη καθυστέρηση ύπνου και μικρότερη διάρκεια ύπνου, ιδιαίτερα όταν η κατανάλωση γίνεται κοντά στην ώρα ύπνου. Μελέτη σε Ισλανδούς εφήβους που δημοσιεύτηκε στο Food & Nutrition Research το 2026 επιβεβαίωσε ότι έφηβοι που κατανάλωναν ενεργειακά ποτά, ιδιαίτερα αργά το απόγευμα, ανέφεραν μικρότερη διάρκεια ύπνου τις σχολικές ημέρες και χειρότερες διατροφικές συνήθειες, συμπεριλαμβανομένης υψηλότερης κατανάλωσης αναψυκτικών, καφέ και αλκοόλ. Εξάλλου, τα ενεργειακά ποτά εμπεριέχουν συχνά 100 έως 300 mg καφεΐνης ανά κουτί, με ορισμένες μάρκες να φτάνουν τα 505 mg, ποσότητες που υπερβαίνουν κατά πολύ τα συνιστώμενα ημερήσια ανώτατα όρια για εφήβους.
Σκανδιναβική συνεργασία για τα ενεργειακά ποτά
Παράλληλα, η Σουηδική Υπηρεσία Τροφίμων ηγείται νέου έργου χρηματοδοτούμενου από το Συμβούλιο Βορείων Χωρών, στο οποίο συμμετέχουν οι αρμόδιες αρχές όλων των σκανδιναβικών χωρών, με στόχο τη μείωση της έκθεσης νέων σε ενεργειακά ποτά και ποτά με καφεΐνη. Μέσω ερευνών και panels νέων, το έργο διερευνά συνήθειες, στάσεις και εμπειρίες σχετικά με τα ενεργειακά ποτά, καθώς και ποια μέτρα οι νέοι οι ίδιοι πιστεύουν ότι θα λειτουργήσουν καλύτερα για τη μείωση της κατανάλωσης. Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα αναμένονται μετά το καλοκαίρι του 2026. Το έργο θα παρέχει γνώσεις που μπορούν να πληροφορήσουν μελλοντικές αποφάσεις και πρωτοβουλίες δημόσιας υγείας. Αξίζει να σημειωθεί ότι ορισμένες σκανδιναβικές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει περισσότερο: η Λιθουανία και η Λετονία απαγόρευσαν νωρίτερα την πώληση ενεργειακών ποτών σε ανηλίκους, ενώ η Βρετανία εφάρμοσε ηλικιακό όριο αγοράς ενεργειακών ποτών τον Ιανουάριο 2026.
