Νέα έρευνα αποκαλύπτει πώς συγκεκριμένα βακτήρια του εντέρου ενισχύουν τη δράση της γλιβενκλαμίδης μειώνοντας παράλληλα τις παρενέργειες στο ήπαρ
Η αποτελεσματικότητα των φαρμάκων για τον διαβήτη τύπου 2 συχνά περιορίζεται από αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «μικροβιακή μαύρη τρύπα των φαρμάκων». Πρόκειται για ένα φαινόμενο όπου ορισμένα στελέχη του μικροβιώματος στο έντερο αποδομούν τις φαρμακευτικές ουσίες μειώνοντας τη βιοδιαθεσιμότητα και την αποτελεσματικότητά τους. Μια πρωτοποριακή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science Bulletin προτείνει μια νέα στρατηγική. Ο συνδυασμός του φαρμάκου γλιβενκλαμίδη με το προβιοτικό στέλεχος Bifidobacterium animalis subsp. lactis B960 φαίνεται να ξεπερνά αυτό το εμπόδιο προσφέροντας καλύτερο έλεγχο του σακχάρου και λιγότερη τοξικότητα.
Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε τεχνικές υγρής χρωματογραφίας υψηλής απόδοσης για να ελέγξει 71 διαφορετικά στελέχη Bifidobacterium. Στόχος ήταν να βρεθεί ένα βακτήριο που δεν καταστρέφει το φάρμακο. Το στέλεχος B960 ξεχώρισε καθώς παρουσίασε ρυθμό αποδόμησης της γλιβενκλαμίδης μόλις 0.8%. Πέρα από τη διατήρηση του φαρμάκου οι μεταβολίτες αυτού του προβιοτικού βρέθηκαν να λειτουργούν συνεργιστικά. Στα πειραματικά μοντέλα ο συνδυασμός πέτυχε πολύ καλύτερη μείωση της γλυκόζης νηστείας και βελτίωση της λειτουργίας των νησιδίων του παγκρέατος σε σχέση με τη σκέτη φαρμακευτική αγωγή.
Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της μακροχρόνιας λήψης γλιβενκλαμίδης είναι η αύξηση του σωματικού βάρους και η ηπατοτοξικότητα. Η μελέτη έδειξε ότι η προσθήκη του προβιοτικού B960 περιόρισε σημαντικά την αύξηση βάρους. Επιπλέον μείωσε τις φλεγμονώδεις αποκρίσεις και την ηπατική βλάβη που συχνά προκαλεί το φάρμακο. Αυτό καθιστά τη θεραπεία πιο ασφαλή για τον ασθενή επιτρέποντας τη λήψη της αγωγής με λιγότερους κινδύνους για το συκώτι.
Η έρευνα προχώρησε στην ανάλυση του μηχανισμού δράσης σε επίπεδο γονιδιώματος. Διαπιστώθηκε ότι το προβιοτικό B960 συνθέτει έναν βασικό μεταβολίτη που ονομάζεται Calenduloside E. Αυτή η ουσία ανήκει στα τριτερπενοειδή και παράγεται μέσω μιας συγκεκριμένης βιοσυνθετικής οδού εννέα ενζύμων. Ο μεταβολίτης αυτός ενεργοποιεί το μονοπάτι σηματοδότησης της ινσουλίνης IRS1/PI3K/AKT βελτιώνοντας άμεσα την ευαισθησία των κυττάρων στην ορμόνη.
Για την επιβεβαίωση των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε μια υπερσύγχρονη πλατφόρμα «οργάνου σε τσιπ» (organ-on-a-chip) που προσομοιώνει τη σύνδεση εντέρου και ήπατος στον άνθρωπο. Μέσω αυτού του συστήματος οι επιστήμονες επικύρωσαν τις μεταβολικές ρυθμιστικές λειτουργίες του Calenduloside E σε περιβάλλον που προσομοιάζει το ανθρώπινο. Η χρήση αυτής της τεχνολογίας προσφέρει μια ισχυρή βάση για τη μελλοντική μεταφορά των ευρημάτων σε κλινικές δοκιμές με ανθρώπους. Η μελέτη αυτή ανοίγει τον δρόμο για τη χρήση της ακριβούς διατροφής και των προβιοτικών ως συμπληρωματική θεραπεία στον διαβήτη τύπου 2. Αντί για μια γενική προσέγγιση η στρατηγική «μικροβίου-φαρμάκου» επιτρέπει την ενίσχυση της δράσης των υπαρχόντων φαρμάκων με φυσικό τρόπο. Η αντιμετώπιση της «μαύρης τρύπας» των φαρμάκων μέσω του μικροβιώματος θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο που σχεδιάζονται οι θεραπείες στο μέλλον.
