Ο καρκίνος του παχέος εντέρου εμφανίζεται με σημαντικό και σε ορισμένες χώρες αυξανόμενο βάρος στις νεότερες ηλικίες στην Ανατολική Μεσόγειο, σύμφωνα με νέα ανάλυση δεδομένων από 22 χώρες της περιοχής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Η μελέτη εξέτασε τον λεγόμενο πρώιμης έναρξης καρκίνο του παχέος εντέρου, δηλαδή τις διαγνώσεις που καταγράφονται πριν από την ηλικία των 50 ετών, και ανέδειξε μεγάλες διαφορές μεταξύ των χωρών, αλλά και ιδιαίτερα υψηλή θνησιμότητα σε σχέση με άλλες περιοχές του κόσμου.
Με βάση τα στοιχεία της βάσης GLOBOCAN 2022 του Διεθνούς Οργανισμού Έρευνας για τον Καρκίνο, στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου καταγράφηκαν το 2022 15.381 νέα περιστατικά πρώιμης έναρξης καρκίνου του παχέος εντέρου και 6.965 θάνατοι. Τα περιστατικά αντιστοιχούσαν στο 28,5% όλων των νέων διαγνώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου στην περιοχή, ενώ οι θάνατοι αντιστοιχούσαν στο 23,3% του συνολικού αριθμού θανάτων από τη συγκεκριμένη μορφή καρκίνου.
Οι ηλικίες 35 έως 49 ετών συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο βάρος
Η ανάλυση δείχνει ότι το μεγαλύτερο μέρος του προβλήματος στις νεότερες ηλικίες αφορά ανθρώπους που βρίσκονται μεταξύ 35 και 49 ετών. Σε αυτή την ομάδα η τυποποιημένη ως προς την ηλικία συχνότητα εμφάνισης έφτασε τα 8,4 περιστατικά ανά 100.000 άτομα, ενώ η αντίστοιχη θνησιμότητα ήταν 3,7 ανά 100.000. Για τις ηλικίες 20 έως 34 ετών η συχνότητα ήταν αρκετά χαμηλότερη, στα 1,9 περιστατικά ανά 100.000, ενώ στους κάτω των 20 ετών ήταν μόλις 0,17 ανά 100.000.
Οι διαφορές μεταξύ των χωρών είναι ιδιαίτερα μεγάλες. Η Ιορδανία κατέγραψε την υψηλότερη συχνότητα πρώιμης έναρξης καρκίνου του παχέος εντέρου στην περιοχή, με 4,2 περιστατικά ανά 100.000 άτομα, ενώ ακολούθησαν η Λιβύη με 3,5 και το Ιράν με 3,3. Στην άλλη πλευρά της κλίμακας, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είχαν συχνότητα 0,69 ανά 100.000. Αντίστοιχες διαφοροποιήσεις καταγράφηκαν και στη θνησιμότητα, με την Ιορδανία να εμφανίζει την υψηλότερη τιμή, 1,9 θανάτους ανά 100.000.
Η περιοχή παρουσιάζει επίσης υψηλή θνησιμότητα από καρκίνο του παχέος εντέρου πρώιμης έναρξης σε σύγκριση με άλλες περιοχές του ΠΟΥ. Η τυποποιημένη θνησιμότητα στην Ανατολική Μεσόγειο ήταν 1,1 ανά 100.000, έναντι 1,0 στην Ευρωπαϊκή Περιφέρεια, 0,98 στον Δυτικό Ειρηνικό και 0,68 στη Νοτιοανατολική Ασία. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι η συνολική συχνότητα εμφάνισης στην Ανατολική Μεσόγειο δεν είναι από τις υψηλότερες παγκοσμίως.
Οι προβολές έως το 2050
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν το μοντέλο Cancer Tomorrow για να εξετάσουν πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί το βάρος της νόσου έως το 2050. Εφόσον οι ηλικιακά ειδικοί δείκτες παραμείνουν σταθεροί, ο ετήσιος αριθμός περιστατικών πρώιμης έναρξης στην περιοχή εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 15.381 το 2022 σε 24.396 το 2050, ενώ οι ετήσιοι θάνατοι θα μπορούσαν να αυξηθούν από 6.965 σε 11.005. Πρόκειται για αύξηση περίπου 58,6% στα περιστατικά.
Σημαντικό είναι ότι οι συγκεκριμένες προβολές δεν σημαίνουν ότι οι ίδιοι οι δείκτες καρκίνου αναμένεται να αυξηθούν κατά 58,6%. Το μοντέλο διατηρεί σταθερούς τους ηλικιακά ειδικούς δείκτες και η αύξηση του συνολικού αριθμού προκύπτει κυρίως από τις δημογραφικές αλλαγές που αναμένονται στην περιοχή. Σε ορισμένες χώρες, όπως η Σομαλία, το Αφγανιστάν και η Υεμένη, ο συνολικός αριθμός των περιστατικών εκτιμάται ότι θα αυξηθεί περισσότερο από 100% μέχρι το 2050.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τη σχέση του δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης κάθε χώρας με τη θνησιμότητα. Βρέθηκε μια αντίστροφη συσχέτιση μεταξύ HDI και θνησιμότητας, με τις χώρες χαμηλότερης ανάπτυξης να εμφανίζουν τάση για υψηλότερη θνησιμότητα. Ωστόσο, οι ίδιοι οι ερευνητές συνιστούν προσεκτική ερμηνεία του ευρήματος, καθώς η συσχέτιση ήταν στατιστικά σημαντική με τη μέθοδο Pearson αλλά όχι με τη μέθοδο Spearman.
Γιατί χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση
Η μελέτη δεν μπορεί να απαντήσει από μόνη της στο ερώτημα γιατί εμφανίζονται περισσότεροι καρκίνοι του παχέος εντέρου σε νεότερους ανθρώπους. Προηγούμενες έρευνες έχουν εξετάσει πιθανούς παράγοντες όπως διατροφικές αλλαγές, παχυσαρκία, καθιστική ζωή, έκθεση σε αντιβιοτικά και μεταβολές στο εντερικό μικροβίωμα, όμως η συγκεκριμένη ανάλυση δεν αποδίδει την εικόνα σε κάποιον από αυτούς τους παράγοντες.
Αυτό που αναδεικνύει με μεγαλύτερη σαφήνεια είναι η ανάγκη για διαφορετικές στρατηγικές ανάλογα με το επίπεδο του προβλήματος και τους διαθέσιμους πόρους κάθε χώρας. Οι ερευνητές προτείνουν στις χώρες με υψηλό φορτίο νόσου και υψηλό δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης να εξεταστεί η δυνατότητα χαμηλότερης ηλικίας έναρξης του προσυμπτωματικού ελέγχου, μαζί με προσεγγίσεις που λαμβάνουν υπόψη τον ατομικό κίνδυνο. Σε χώρες με μεσαίο επίπεδο ανάπτυξης δίνεται έμφαση στην οργανωμένη διάγνωση και στις παραπομπές, ενώ στις χώρες με χαμηλότερους πόρους προτεραιότητα αποτελούν η ενημέρωση, η πρόσβαση σε διαγνωστικές εξετάσεις και η ενίσχυση των μητρώων καρκίνου.
Η μελέτη έχει επίσης περιορισμούς. Βασίζεται σε μοντελοποιημένες εκτιμήσεις της GLOBOCAN 2022 και όχι σε ένα ενιαίο μητρώο που καταγράφει με τον ίδιο τρόπο όλα τα περιστατικά στις 22 χώρες. Οι διαφορές στην ποιότητα των μητρώων καρκίνου και των δεδομένων θνησιμότητας μπορούν επομένως να επηρεάσουν τις εκτιμήσεις. Επιπλέον, πρόκειται για οικολογική ανάλυση, επομένως δεν μπορεί να αποδείξει σχέσεις αιτίας και αποτελέσματος σε επίπεδο ατόμου.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό The Lancet Regional Health – Eastern Mediterranean.
