Ο επιδημιολόγος Tim Spector παρουσιάζει μια ισορροπημένη ανάλυση για ένα από τα πιο συζητημένα συμπληρώματα
Η βιταμίνη D έχει διαφημιστεί κατά καιρούς ως λύση για σχεδόν κάθε πάθηση. Ο καθηγητής Tim Spector, επιδημιολόγος και ιδρυτής της πλατφόρμας διατροφικής έρευνας Zoe, έχει εδώ και χρόνια μια πιο επιφυλακτική άποψη για το θέμα. Σε πρόσφατο επεισόδιο του podcast Zoe Science and Nutrition, παρουσίασε μια ειλικρινή αξιολόγηση της υπάρχουσας βιβλιογραφίας που αξίζει να ακουστεί από όσους παίρνουν το συμπλήρωμα χωρίς να έχουν σκεφτεί πολύ γιατί το κάνουν.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Διαδικτυακό Media Training για τη διαχείριση κρίσεων σε επιχειρήσεις: Στρατηγική μηνύματος και φήμης – Συνεργασία TÜV NORD και Cibum με εισηγήτρια την Ελένη Τσαγκά
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η νέα επιφάνεια κοπής που δεν λεκιάζει, δεν συγκρατεί βακτήρια και δεν χαλάει, κερδίζει έδαφος έναντι ξύλου και πλαστικού
Το κεντρικό μήνυμα του Spector είναι ότι η βιταμίνη D έχει προωθηθεί για εκατοντάδες διαφορετικές παθήσεις, και στη συντριπτική πλειοψηφία τους τα στοιχεία δεν την υποστηρίζουν. Ένα από τα πιο εντυπωσιακά παραδείγματα είναι η οστεοπόρωση. Ο ίδιος παραδέχτηκε ότι για χρόνια την προωθούσε ενεργά για την πρόληψη καταγμάτων, αλλά όταν ήρθαν τα μεγάλα τυχαιοποιημένα στοιχεία, δεν βρέθηκε καμία διαφορά σε σχέση με εκείνους που δεν έπαιρναν το συμπλήρωμα. Αυτό είναι ένα μάθημα για την επιστημολογία της διατροφής γενικότερα: οι μικρές αρχικές μελέτες που δείχνουν θετικά αποτελέσματα συχνά δεν επιβεβαιώνονται όταν δοκιμαστούν σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Πού η έρευνα δείχνει κάτι ενδιαφέρον
Η εξαίρεση που έχει αρχίσει να ξεχωρίζει στη βιβλιογραφία αφορά τον διαβήτη τύπου 2, και συγκεκριμένα τον πληθυσμό με προδιαβήτη. Μετα-ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο Diabetes Care εξέτασε οκτώ κλινικές δοκιμές με συνολικά 4.896 συμμετέχοντες με προδιαβήτη και βρήκε ότι η συμπλήρωση βιταμίνης D μείωσε σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2. Το 21,2% των συμμετεχόντων στην ομάδα βιταμίνης D επέστρεψε σε φυσιολογικά επίπεδα σακχάρου, σε σύγκριση με 14,1% στην ομάδα ελέγχου. Μια άλλη ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο International Journal of Molecular Sciences το 2025 βρήκε μείωση του κινδύνου ανάπτυξης διαβήτη κατά 15%, ιδιαίτερα σε δόσεις υψηλότερες από τις τυπικές συστάσεις για την υγεία των οστών.
Ωστόσο, ο ίδιος ο Spector υπογράμμισε ότι δεν κατανοούμε ακόμη πλήρως τον μηχανισμό αυτής της επίδρασης. Αυτή η ειλικρίνεια είναι σημαντική, γιατί χωρίς κατανόηση του μηχανισμού, είναι δύσκολο να γνωρίζουμε ποιοι ακριβώς ωφελούνται και υπό ποιες συνθήκες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η Ελλάδα πρωτοπορεί: Το κινητό “κόβει” αλκοόλ και τσιγάρο στους ανήλικους, βήμα βήμα η ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επτά αντικείμενα της κουζίνας που οι διαιτολόγοι θέλουν να πετάξετε ή να τα αντικαταστήσετε
Η εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Cureus το 2022 βρήκε ότι η πλειοψηφία των μελετών που εξέτασε δεν έδειξε σημαντική βελτίωση στα επίπεδα σακχάρου αίματος σε ασθενείς με ήδη εγκατεστημένο διαβήτη τύπου 2. Υπάρχει διαφορά μεταξύ της χρήσης βιταμίνης D για την πρόληψη του διαβήτη σε άτομα με προδιαβήτη και της χρήσης της ως θεραπεία σε άτομα που έχουν ήδη αναπτύξει τη νόσο. Τα στοιχεία φαίνονται πιο υποσχόμενα για την πρώτη περίπτωση και αρκετά αδύναμα για τη δεύτερη.
Επιπλέον, η μετα-ανάλυση του Diabetes Care έδειξε ότι το όφελος εντοπίστηκε στους μη παχύσαρκους συμμετέχοντες αλλά όχι στους παχύσαρκους, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ανταπόκριση στη βιταμίνη D δεν είναι ίδια για όλους.
Η πρακτική σύσταση
Το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Βρετανίας συνιστά σε όλους να παίρνουν συμπλήρωμα βιταμίνης D κατά τους φθινοπωρινούς και χειμερινούς μήνες, γιατί η έκθεση στον ήλιο δεν αρκεί για επαρκή σύνθεση κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Η συνιστώμενη δόση είναι 10 μικρογραμμάρια ημερησίως για τους περισσότερους ενήλικες, με ανώτατο ασφαλές όριο τα 100 μικρογραμμάρια ημερησίως. Υπέρβαση αυτού του ορίου μπορεί να έχει τοξικές επιπτώσεις. Το ΕΣΥ δεν αναφέρει τη βιταμίνη D ως μέτρο πρόληψης του διαβήτη, πράγμα που αντικατοπτρίζει το γεγονός ότι η έρευνα δεν έχει ακόμη φτάσει στο σημείο να αλλάξει τις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες. Για όσους ανησυχούν για τον κίνδυνο διαβήτη τύπου 2, η βιταμίνη D δεν αντικαθιστά τα τεκμηριωμένα μέτρα πρόληψης, όπως η σωματική δραστηριότητα, η απώλεια βάρους και η ισορροπημένη διατροφή. Αποτελεί όμως ένα από τα λίγα πεδία όπου τα στοιχεία αρχίζουν να συσσωρεύονται με τρόπο που αξίζει περαιτέρω διερεύνηση.
