Αν ξυπνάτε κουρασμένοι, η λύση μπορεί να μην βρίσκεται στο να πηγαίνετε απλώς νωρίτερα για ύπνο. Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη ώρα που θεωρείται ιδανική για όλους, καθώς η κατάλληλη ώρα ύπνου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το βιολογικό ρολόι κάθε ανθρώπου και από την ώρα που πρέπει να ξυπνήσει. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα ειδικών στον ύπνο που μίλησαν στο EatingWell, επισημαίνοντας ότι η συνέπεια στο πρόγραμμα και η ποιότητα του ύπνου έχουν μεγαλύτερη σημασία από το αν κάποιος κοιμάται στις 22:00, στις 23:00 ή μετά τα μεσάνυχτα.
Ο οργανισμός λειτουργεί σύμφωνα με έναν κιρκάδιο ρυθμό, ένα εσωτερικό σύστημα περίπου 24 ωρών που επηρεάζει τον ύπνο και την εγρήγορση. Οι άνθρωποι δεν έχουν όλοι ακριβώς το ίδιο κιρκάδιο προφίλ. Κάποιοι αισθάνονται φυσικά υπνηλία νωρίς το βράδυ και ξυπνούν εύκολα νωρίς το πρωί, ενώ άλλοι λειτουργούν καλύτερα με πιο αργό πρόγραμμα. Υπάρχει επίσης η μεγάλη ενδιάμεση κατηγορία ανθρώπων που δεν είναι ούτε ιδιαίτερα πρωινοί ούτε ιδιαίτερα βραδινοί τύποι. Αυτό σημαίνει ότι η προσπάθεια να επιβληθεί σε όλους μια συγκεκριμένη «σωστή» ώρα ύπνου μπορεί να είναι παραπλανητική. Η καλύτερη ώρα είναι εκείνη που ταιριάζει στον φυσικό ρυθμό του οργανισμού και παράλληλα επιτρέπει να συμπληρώνονται αρκετές ώρες ύπνου πριν από την ώρα αφύπνισης. Για τους περισσότερους ενήλικες, οι ειδικοί αναφέρουν ως στόχο περίπου επτά έως εννέα ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που πρέπει να σηκωθεί στις 7 το πρωί δεν χρειάζεται απαραίτητα να ακολουθήσει την ίδια ώρα ύπνου με κάποιον που ξυπνά στις 9. Το ζητούμενο είναι να υπάρχει ένα σταθερό παράθυρο ύπνου που επαναλαμβάνεται καθημερινά, αντί για μεγάλες διακυμάνσεις από ημέρα σε ημέρα. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι οι άνθρωποι που κοιμούνται καλά δεν έχουν συνήθως ένα πρόγραμμα με πέντε ώρες ύπνου τη μία νύχτα και δέκα την επόμενη. Η σταθερότητα αποτελεί σημαντικό στοιχείο της καλής ποιότητας ύπνου.
Δεν μετρά μόνο η διάρκεια
Ακόμη και αν κάποιος βρίσκεται στο κρεβάτι για επτά ή οκτώ ώρες, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο ύπνος του είναι ποιοτικός. Οι συχνές αφυπνίσεις, η δυσκολία να αποκοιμηθεί ή η παρατεταμένη παραμονή ξύπνιος μέσα στη νύχτα μπορούν να μειώσουν την αποκατάσταση που προσφέρει ο ύπνος. Αντίστοιχα, το να κοιμάται κάποιος αρκετές ώρες αλλά να ξυπνά συστηματικά εξαντλημένος μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το πρόβλημα δεν είναι απλώς η ώρα που πηγαίνει για ύπνο.Η συνέπεια μπορεί να βοηθήσει και τον κιρκάδιο ρυθμό να διατηρείται συγχρονισμένος. Γι’ αυτό οι ειδικοί προτείνουν να υπάρχει όσο γίνεται παρόμοια ώρα ύπνου και αφύπνισης κάθε ημέρα, αντί να αλλάζει δραματικά το πρόγραμμα τα Σαββατοκύριακα. Η έκθεση στο φυσικό φως νωρίς μέσα στην ημέρα αποτελεί επίσης σημαντικό σήμα για το βιολογικό ρολόι, ενώ η σωματική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας μπορεί να βοηθήσει τόσο την ποιότητα του ύπνου όσο και τα επίπεδα ενέργειας.
Οι ειδικοί συνιστούν επίσης περιορισμό των διεγερτικών ουσιών πριν από τον ύπνο. Η καφεΐνη, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάζει τον ύπνο ακόμη και όταν καταναλώνεται αρκετές ώρες πριν από την ώρα κατάκλισης. Στο ίδιο πλαίσιο, η υπερβολική χρήση οθονών το βράδυ μπορεί να δυσκολέψει την προετοιμασία του οργανισμού για ύπνο, ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από έντονη πνευματική δραστηριότητα ή παρατεταμένη έκθεση σε φως.
