Το YouTube έχει εξελιχθεί σε μία από τις βασικότερες πηγές ενημέρωσης για θέματα υγείας. Εκατομμύρια άνθρωποι αναζητούν καθημερινά πληροφορίες για συμπτώματα, ασθένειες, διατροφή και θεραπείες. Ωστόσο, νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι οι αλγόριθμοι της πλατφόρμας φαίνεται να ευνοούν τα βίντεο που τραβούν την προσοχή με υπερβολικούς τίτλους και εικόνες, ακόμη κι όταν το ιατρικό τους περιεχόμενο είναι λιγότερο αξιόπιστο.
Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το φαινόμενο ως «παράδοξο της αξιοπιστίας». Δηλαδή, το περιεχόμενο που προέρχεται από γιατρούς ή επιστημονικούς οργανισμούς και περιλαμβάνει πιο τεκμηριωμένες πληροφορίες καταλήγει συχνά να έχει μικρότερη απήχηση, ενώ ανεξάρτητοι δημιουργοί που χρησιμοποιούν τεχνικές clickbait συγκεντρώνουν σημαντικά περισσότερες προβολές και αλληλεπιδράσεις.
Η μελέτη ανέλυσε 3.958 βίντεο στο YouTube που αφορούσαν πέντε σημαντικές κατηγορίες υγείας, όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης, η παχυσαρκία, η κατάθλιψη και η άνοια. Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τόσο την ποιότητα των ιατρικών πληροφοριών όσο και τον βαθμό χρήσης τεχνικών clickbait, όπως υπερβολικοί τίτλοι, δραματικές διατυπώσεις και εικόνες που προκαλούν έντονη περιέργεια.
Τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρα. Όσο μεγαλύτερη ήταν η χρήση clickbait, τόσο περισσότερες προβολές, σχόλια και “μου αρέσει” συγκέντρωνε ένα βίντεο. Την ίδια στιγμή όμως, τα ίδια βίντεο είχαν κατά μέσο όρο χαμηλότερη βαθμολογία ως προς την επιστημονική ακρίβεια και την αξιοπιστία των πληροφοριών που παρείχαν.
Οι πιο συχνές τεχνικές περιλάμβαναν υπερβολικές υποσχέσεις, εντυπωσιακές διατυπώσεις και τίτλους που δημιουργούσαν υπερβολικές προσδοκίες χωρίς να ανταποκρίνονται πλήρως στο περιεχόμενο του βίντεο.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τους δημιουργούς περιεχομένου αλλά και τον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών. Οι αλγόριθμοι επιβραβεύουν κυρίως το περιεχόμενο που κρατά περισσότερο την προσοχή των χρηστών, ανεξάρτητα από το αν οι πληροφορίες που περιέχει είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες.
Έτσι, βίντεο που δημιουργούνται από επαγγελματίες υγείας ή επιστημονικούς οργανισμούς μπορεί να παραμένουν σχετικά «αόρατα», ενώ πιο εντυπωσιακά αλλά λιγότερο αξιόπιστα βίντεο αποκτούν πολύ μεγαλύτερη διάδοση. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτό μπορεί να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο το κοινό αντιλαμβάνεται σημαντικά θέματα υγείας και να συμβάλει στη διάδοση παραπλανητικών πληροφοριών
