Στο επίκεντρο της έρευνας για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έχασε τη ζωή του ο Γιώργος Μαζωνάκης βρίσκεται η πλασμαφαίρεση, την ώρα που νέα στοιχεία έρχονται στο φως και οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι πρόκειται για μια σύνθετη ιατρική πράξη, η οποία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή θεραπεία «ευεξίας». Ο δημοφιλής τραγουδιστής υπέστη καρδιακή ανακοπή στις 9 Σεπτεμβρίου, ενώ βρισκόταν σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι για πλασμαφαίρεση αν και παραμένει άγνωστο γιατί υποβλήθηκε σε αυτή τη διαδικασία. Η υπόθεση βρίσκεται πλέον στο μικροσκόπιο των αρμόδιων Αρχών, με βασικό ζητούμενο να εξακριβωθεί τι ακριβώς συνέβη στον χώρο, ποιες ιατρικές πράξεις πραγματοποιήθηκαν και εάν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Τα 42 λεπτά που εξετάζονται
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν τα στοιχεία που φέρονται να έχουν αντληθεί από το μηχάνημα που βρισκόταν στον χώρο. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, τα ηλεκτρονικά δεδομένα φέρονται να δείχνουν ότι είχε πραγματοποιηθεί διαδικασία πλασμαφαίρεσης για περίπου 42 λεπτά πριν από την ανακοπή. Τα συγκεκριμένα στοιχεία εξετάζονται στο πλαίσιο της έρευνας, καθώς προηγούμενες αναφορές ήθελαν τη διαδικασία να μην έχει προλάβει να αρχίσει.
Παράλληλα, σύμφωνα με όσα έχουν δημοσιευθεί, οι Αρχές διερευνούν τις ενέργειες των προσώπων που βρίσκονταν στο ιατρείο, καθώς και υλικό και ηλεκτρονικά δεδομένα που κατασχέθηκαν ή εντοπίστηκαν κατά την έρευνα. Το κρίσιμο ερώτημα, πάντως, παραμένει αναπάντητο: τι προκάλεσε την ανακοπή και εάν αυτή συνδέεται αιτιωδώς με την πλασμαφαίρεση. Η ιατροδικαστική εξέταση δεν έχει μέχρι στιγμής δώσει οριστική απάντηση, ενώ αναμένονται τα αποτελέσματα των τοξικολογικών και ιστολογικών εξετάσεων.
Η παρέμβαση των νεφρολόγων του ΑΠΘ
Η Α’ Νεφρολογική Κλινική του ΑΠΘ στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης παρεμβαίνει στη δημόσια συζήτηση, ξεκαθαρίζοντας τι ακριβώς είναι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση και, κυρίως, υπό ποιες συνθήκες πρέπει να πραγματοποιείται. Η Κλινική διαθέτει ειδική μονάδα στην οποία εφαρμόζεται η συγκεκριμένη μέθοδος για περισσότερα από 40 χρόνια και επισημαίνει ότι η πλασμαφαίρεση αποτελεί εξειδικευμένη θεραπευτική παρέμβαση για σοβαρές παθήσεις και όχι μια απλή διαδικασία που μπορεί να πραγματοποιείται χωρίς οργανωμένο νοσοκομειακό περιβάλλον.
Η μέθοδος βασίζεται στην εξωσωματική κυκλοφορία του αίματος. Το αίμα του ασθενούς περνά από ειδικό κύκλωμα, όπου διαχωρίζεται το πλάσμα από τα έμμορφα στοιχεία –ερυθρά και λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια– και στη συνέχεια το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό αναπλήρωσης. Στόχος είναι να απομακρυνθούν γρήγορα από τον οργανισμό παθολογικές ουσίες που κυκλοφορούν στο πλάσμα, όπως αυτοαντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα και συγκεκριμένες πρωτεΐνες ή άλλα μακρομόρια που εμπλέκονται στην εκδήλωση μιας νόσου.
Δεν είναι θεραπεία «ευεξίας»
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ιδιαίτερα ότι η θεραπευτική πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί μέθοδο αισθητικής, αντιγήρανσης ή γενικής «αποτοξίνωσης» και ευεξίας. Οι ενδείξεις για την εφαρμογή της είναι συγκεκριμένες και καθορίζονται από διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες. Χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, σε επιλεγμένες σοβαρές νεφρολογικές, αιματολογικές, νευρολογικές και ανοσολογικές παθήσεις, καθώς και σε ορισμένες περιπτώσεις που σχετίζονται με μεταμοσχεύσεις. Με άλλα λόγια, δεν πρόκειται για μια θεραπεία που επιλέγει κάποιος απλώς επειδή θέλει να «καθαρίσει» το αίμα του.
Γιατί απαιτείται οργανωμένο νοσοκομειακό περιβάλλον
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει η Α’ Νεφρολογική Κλινική στις υποδομές που απαιτούνται. Όπως εξηγεί, η πλασμαφαίρεση πρέπει να πραγματοποιείται σε κατάλληλα οργανωμένες νοσοκομειακές μονάδες με τον αναγκαίο εξοπλισμό και εξειδικευμένο προσωπικό. Συνήθως εφαρμόζεται σε Μονάδες Τεχνητού Νεφρού και, ανάλογα με το περιστατικό, σε ειδικές αιματολογικές μονάδες ή Μονάδες Εντατικής Θεραπείας.
Η διαδικασία απαιτεί κατάλληλη αγγειακή προσπέλαση και εξειδικευμένη ιατρική και νοσηλευτική επίβλεψη. Δεν πρέπει, επίσης, να συγχέεται με την αιμοκάθαρση, η οποία μπορεί να πραγματοποιείται σε ειδικά αδειοδοτημένες Μονάδες Χρόνιας Αιμοκάθαρσης εκτός νοσοκομείων. Σύμφωνα με τους ειδικούς, στις συνήθεις θεραπευτικές ενδείξεις η πλασμαφαίρεση δεν αποτελεί μια μεμονωμένη συνεδρία. Το θεραπευτικό σχήμα μπορεί να περιλαμβάνει επαναλαμβανόμενες συνεδρίες μέσα σε διάστημα ημερών ή εβδομάδων, ανάλογα με τη νόσο και την κατάσταση του ασθενούς.
Οι επιπλοκές μπορεί να είναι σοβαρές
Το γεγονός ότι η πλασμαφαίρεση πραγματοποιείται εδώ και δεκαετίες δεν σημαίνει ότι στερείται κινδύνων. Κατά τη διάρκεια ή μετά τη θεραπεία μπορούν να εμφανιστούν πτώση της αρτηριακής πίεσης, διαταραχές των ηλεκτρολυτών –με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υπασβεστιαιμία– και διαταραχές της οξεοβασικής ισορροπίας. Υπάρχει επίσης κίνδυνος αλλεργικών ή ακόμη και αναφυλακτικών αντιδράσεων. Επειδή αφαιρείται πλάσμα από την κυκλοφορία, είναι δυνατόν να επηρεαστούν παράγοντες της πήξης, αυξάνοντας υπό συγκεκριμένες συνθήκες τον κίνδυνο αιμορραγικής διάθεσης ή αιμορραγίας. Ακριβώς γι’ αυτό απαιτείται συνεχής παρακολούθηση των ζωτικών λειτουργιών και δυνατότητα άμεσης ιατρικής αντιμετώπισης μιας επιπλοκής.
Η επιλογή της πλασμαφαίρεσης δεν αποτελεί απόφαση που μπορεί να λαμβάνεται χωρίς συγκεκριμένη ιατρική ένδειξη. Απαιτείται αξιολόγηση από ειδικούς γιατρούς με εμπειρία στις παθήσεις για τις οποίες εφαρμόζεται η μέθοδος, ενώ η προετοιμασία, η συνταγογράφηση και η επίβλεψή της προϋποθέτουν εξειδικευμένη γνώση. Αντίστοιχα, ο χειρισμός του εξοπλισμού και η παρακολούθηση του ασθενούς πρέπει να γίνονται από κατάλληλα εκπαιδευμένο νοσηλευτικό και ιατρικό προσωπικό.
Τα ερωτήματα μετά τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη
Η υπόθεση Μαζωνάκη έχει ανοίξει πλέον μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από το πού, από ποιους και με ποιες ενδείξεις μπορεί να πραγματοποιείται μια τόσο σύνθετη θεραπευτική πράξη. Οι Αρχές ερευνούν το ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι, τις άδειες λειτουργίας του, τον εξοπλισμό που υπήρχε στον χώρο και τις πράξεις που πραγματοποιήθηκαν. Παράλληλα, εξετάζονται οι καταθέσεις των εμπλεκομένων και τα ψηφιακά δεδομένα που έχουν συγκεντρωθεί.
Τα δημοσιεύματα για τα στοιχεία του μηχανήματος και τη διάρκεια των 42 λεπτών αποτελούν σημαντικό κομμάτι της έρευνας, δεν ισοδυναμούν όμως από μόνα τους με απόδειξη για την αιτία του θανάτου. Αυτό είναι και το σημείο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή: άλλο η διαπίστωση ότι πραγματοποιήθηκε ή είχε αρχίσει μια συγκεκριμένη ιατρική διαδικασία και άλλο η επιστημονική τεκμηρίωση ότι αυτή προκάλεσε τον θάνατο. Μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργαστηριακές εξετάσεις και η έρευνα των αρμόδιων Αρχών, η αιτία που οδήγησε στην ανακοπή του 54χρονου τραγουδιστή παραμένει υπό διερεύνηση.
Συμπερασματικά, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση είναι σοβαρή ιατρική πράξη, με συγκεκριμένες ενδείξεις και πραγματικούς κινδύνους. Απαιτεί κατάλληλες υποδομές, εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας και στενή παρακολούθηση του ασθενούς – και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως μια απλή, ακίνδυνη ή γενικής χρήσης θεραπεία.
