Ένα απλό τρόφιμο που τα τελευταία χρόνια έχει περάσει από την ασιατική κουζίνα στα ράφια των σούπερ μάρκετ και στα μενού εστιατορίων βρίσκεται στο επίκεντρο των συστάσεων ειδικών στην ογκολογία. Πρόκειται για το edamame, δηλαδή τους νεαρούς σπόρους της σόγιας, οι οποίοι καταναλώνονται συνήθως βρασμένοι ή στον ατμό και μπορούν να αποτελέσουν σνακ ή να προστεθούν σε σαλάτες, μπολ και άλλα γεύματα. Οι ειδικοί δεν υποστηρίζουν ότι το συγκεκριμένο τρόφιμο μπορεί από μόνο του να προλάβει τον καρκίνο. Το ενδιαφέρον βρίσκεται στο διατροφικό του προφίλ και στο γεγονός ότι μπορεί να αντικαταστήσει λιγότερο θρεπτικά σνακ, προσφέροντας παράλληλα φυτική πρωτεΐνη και σημαντική ποσότητα φυτικών ινών.
Ένα από τα συστατικά που έχουν προκαλέσει το μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον είναι οι ισοφλαβόνες, φυτικές ενώσεις που περιλαμβάνονται στα φυσικά συστατικά της σόγιας. Μεταξύ αυτών βρίσκονται η γενιστεΐνη και η δαϊδζεΐνη, οι οποίες έχουν δομή παρόμοια με τα οιστρογόνα και μπορούν να αλληλεπιδρούν με τους υποδοχείς οιστρογόνων. Η δράση τους δεν είναι ίδια σε όλους τους ιστούς και εξαρτάται από το ορμονικό περιβάλλον, γεγονός που αποτελεί έναν από τους λόγους για τους οποίους η σχέση σόγιας και καρκίνου έχει μελετηθεί ιδιαίτερα σε σχέση με ορμονοεξαρτώμενους όγκους. Οι μέχρι σήμερα μελέτες δεν δείχνουν ότι η κατανάλωση ολόκληρων τροφίμων σόγιας αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Αντίθετα, ορισμένες έρευνες έχουν συσχετίσει την κατανάλωση σόγιας με χαμηλότερο κίνδυνο συγκεκριμένων μορφών καρκίνου, αν και τα αποτελέσματα δεν είναι ίδια για όλους τους πληθυσμούς και όλους τους τύπους καρκίνου. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία αναφέρει ότι τα τρόφιμα σόγιας, όπως το edamame, το τόφου και το γάλα σόγιας, μπορούν να αποτελούν υγιεινές επιλογές, ενώ τα διαθέσιμα δεδομένα δείχνουν είτε μειωμένο κίνδυνο ορισμένων καρκίνων είτε καμία σημαντική επίδραση. Η διάκριση ανάμεσα στη σόγια ως τρόφιμο και στα συμπληρώματα ισοφλαβονών είναι σημαντική. Οι ειδικοί δεν προτείνουν τη λήψη συμπληρωμάτων σόγιας για την πρόληψη του καρκίνου, καθώς τα δεδομένα για συμπυκνωμένες δόσεις δεν είναι αντίστοιχα με εκείνα που αφορούν την κατανάλωση ολόκληρων τροφίμων. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία επισημαίνει ότι η κατανάλωση σόγιας στο πλαίσιο της κανονικής διατροφής θεωρείται ασφαλής, ενώ τα συμπληρώματα ισοφλαβονών δεν συνιστώνται ως μέσο πρόληψης.
Οι φυτικές ίνες είναι ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο
Το edamame έχει ενδιαφέρον και για έναν διαφορετικό λόγο. Ένα φλιτζάνι παρέχει περίπου 8 γραμμάρια φυτικών ινών και 18 γραμμάρια πρωτεΐνης, συνδυασμός που μπορεί να ενισχύσει τον κορεσμό και να βοηθήσει στη διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους. Η διατήρηση υγιούς βάρους αποτελεί μέρος των γενικότερων συστάσεων για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου, καθώς το αυξημένο σωματικό βάρος έχει συσχετιστεί με αρκετές μορφές της νόσου.
Οι φυτικές ίνες έχουν επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Περιλαμβάνονται φυσικά στα όσπρια, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τα φρούτα, τα λαχανικά, τους ξηρούς καρπούς και τους σπόρους και μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία του εντέρου και το μικροβίωμά του. Η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία αναφέρει ότι μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρκίνου, ιδιαίτερα του παχέος εντέρου, και συστήνει να λαμβάνονται κατά προτίμηση από ολόκληρα τρόφιμα και όχι από συμπληρώματα.
Στο ίδιο πλαίσιο, η EatingWell επικαλείται στοιχεία του Αμερικανικού Ινστιτούτου Έρευνας για τον Καρκίνο και του Παγκόσμιου Ταμείου Έρευνας για τον Καρκίνο, σύμφωνα με τα οποία κάθε επιπλέον 10 γραμμάρια φυτικών ινών την ημέρα έχει συσχετιστεί με περίπου 7% χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του παχέος εντέρου. Πρόκειται για συσχέτιση από επιδημιολογικά δεδομένα και όχι για απόδειξη ότι η αύξηση των φυτικών ινών κατά συγκεκριμένη ποσότητα προλαμβάνει μεμονωμένα έναν καρκίνο.
Δεν είναι μία τροφή που κάνει τη διαφορά
Η αξία του edamame βρίσκεται κυρίως στο ότι μπορεί να ενταχθεί εύκολα σε ένα συνολικά υγιεινό διατροφικό πρότυπο. Η αντικατάσταση ενός ιδιαίτερα επεξεργασμένου σνακ με ένα τρόφιμο που προσφέρει πρωτεΐνη, φυτικές ίνες και ακόρεστα λιπαρά αλλάζει συνολικά την ποιότητα της διατροφής, χωρίς να χρειάζεται να αποδοθεί στο συγκεκριμένο τρόφιμο κάποια «μαγική» αντικαρκινική ιδιότητα. Οι συστάσεις της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας κινούνται ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση. Προτείνουν διατροφή που βασίζεται κυρίως σε λαχανικά, φρούτα, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και ξηρούς καρπούς, με περιορισμό του κόκκινου και ιδιαίτερα του επεξεργασμένου κρέατος. Παράλληλα, η σωματική δραστηριότητα, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η αποφυγή του καπνίσματος και ο περιορισμός ή η αποφυγή του αλκοόλ αποτελούν σημαντικά στοιχεία της συνολικής πρόληψης.
Το edamame μπορεί επομένως να έχει μια θέση σε αυτό το μοντέλο, είτε ως σνακ είτε ως συστατικό ενός γεύματος. Δεν αντικαθιστά όμως τον προληπτικό έλεγχο, την άσκηση ή τις υπόλοιπες συνήθειες που επηρεάζουν τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, ενώ για ανθρώπους που ήδη έχουν διαγνωστεί με καρκίνο οι διατροφικές ανάγκες μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με τη νόσο και τη θεραπεία.
