Η έναρξη θεραπείας με στατίνες μέσα στον πρώτο χρόνο μετά τη διάγνωση διαβήτη τύπου 2 συνδέθηκε με 15% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο εμφάνισης άνοιας μέσα σε διάστημα 10 ετών, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη από τη Δανία. Η έρευνα βασίστηκε στα εθνικά μητρώα υγείας της χώρας και περιέλαβε 132.585 ανθρώπους που εμφάνισαν διαβήτη τύπου 2 από το 2006 έως το 2019 και δεν είχαν λάβει προηγουμένως στατίνες.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες έως το τέλος του 2021, εξετάζοντας τις νέες διαγνώσεις άνοιας και συγκρίνοντας τα αποτελέσματα ανάλογα με το πότε ξεκίνησε η θεραπεία για τη χοληστερόλη. Η διάμεση διάρκεια παρακολούθησης ήταν 7,1 χρόνια, ενώ συνολικά 3.592 άνθρωποι, ποσοστό 2,7% του δείγματος, διαγνώστηκαν με άνοια κατά τη διάρκεια της μελέτης.
Μεγαλύτερη διαφορά όταν η θεραπεία ξεκίνησε νωρίς
Η ανάλυση έδειξε ότι όσοι ξεκίνησαν στατίνες εντός ενός έτους από τη διάγνωση του διαβήτη είχαν 15% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας σε ορίζοντα 10 ετών σε σύγκριση με όσους δεν ξεκίνησαν θεραπεία μέσα στα πρώτα πέντε χρόνια. Η εκτιμώμενη απόλυτη πιθανότητα εμφάνισης άνοιας ήταν 3,3% στην ομάδα της πρώιμης έναρξης, έναντι 3,9% στην ομάδα χωρίς έναρξη στατίνης. Η διαφορά ήταν μικρότερη όταν η θεραπεία άρχιζε αργότερα. Όσοι ξεκίνησαν στατίνες από ένα έως πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση εμφάνισαν 10% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας σε σχέση με την ομάδα που δεν είχε ξεκινήσει θεραπεία. Η εκτιμώμενη απόλυτη διαφορά κινδύνου ήταν 0,38 ποσοστιαίες μονάδες για την καθυστερημένη έναρξη, ενώ έφτανε τις 0,59 μονάδες για την έναρξη μέσα στον πρώτο χρόνο. Τα αποτελέσματα ήταν παρόμοια σε άνδρες και γυναίκες. Η σχέση αυτή έχει ενδιαφέρον επειδή ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί ήδη παράγοντα κινδύνου για γνωστική έκπτωση και άνοια, ενώ τα αυξημένα επίπεδα της LDL χοληστερόλης αποτελούν έναν ακόμη τροποποιήσιμο παράγοντα που έχει συνδεθεί με τον κίνδυνο άνοιας. Οι στατίνες χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και την προστασία από καρδιαγγειακά επεισόδια, επομένως το ενδεχόμενο να συνδέονται και με χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας προσθέτει ένα ακόμη ερευνητικό πεδίο γύρω από τα συγκεκριμένα φάρμακα.
Γιατί οι ερευνητές δεν μιλούν ακόμη για πρόληψη της άνοιας
Παρά το μεγάλο μέγεθος του δείγματος, η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι στατίνες προλαμβάνουν την άνοια. Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, επομένως οι ερευνητές εντόπισαν μια στατιστική συσχέτιση ανάμεσα στον χρόνο έναρξης της θεραπείας και στον κίνδυνο άνοιας, χωρίς να μπορούν να αποκλείσουν πλήρως άλλους παράγοντες που ενδέχεται να επηρεάζουν το αποτέλεσμα. Η ερευνητική ομάδα χρησιμοποίησε μια μέθοδο που προσομοιώνει σε μεγάλο βαθμό τον σχεδιασμό μιας τυχαιοποιημένης μελέτης, γνωστή ως clone-censor-weight, με στόχο να περιορίσει ορισμένες από τις μεροληψίες που χαρακτηρίζουν τις μελέτες παρατήρησης. Παρ’ όλα αυτά, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι χρειάζονται δεδομένα από κλινικές δοκιμές για να επιβεβαιωθεί εάν η έγκαιρη χορήγηση στατινών έχει πραγματικά αιτιώδη προστατευτική επίδραση στον εγκέφαλο.
Το εύρημα αφορά επομένως τη χρονική στιγμή έναρξης της θεραπείας σε ανθρώπους με διαβήτη τύπου 2 και όχι μια γενική σύσταση για λήψη στατινών με στόχο την πρόληψη της άνοιας. Η απόφαση για τη χορήγησή τους εξακολουθεί να βασίζεται κυρίως στον καρδιαγγειακό κίνδυνο, στα επίπεδα χοληστερόλης και στο συνολικό ιατρικό ιστορικό κάθε ασθενούς.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο The Lancet Regional Health – Europe και τα αποτελέσματά της παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας το 2026.
