Νέα μελέτη σε 155 γυναίκες
Σχεδόν όλοι έχουμε δοκιμάσει κάποια δίαιτα ή έχουμε γνωρίσει κάποιον που την ακολουθεί με αφοσίωση. Η έλξη είναι κατανοητή, καθώς η υπόσχεση γρήγορων αποτελεσμάτων σε σύντομο χρόνο έχει μια αδιαμφισβήτητη απήχηση. Αλλά γιατί τόσες δίαιτες αποτυγχάνουν στην πράξη; Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Food Chemistry δίνει μια πειστική απάντηση: Τα καθημερινά συναισθήματα παίζουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο από ό,τι συνήθως αναγνωρίζεται.
Η μελέτη εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη διάθεση, τον διατροφικό περιορισμό και τις επιλογές σνακ σε 155 γυναίκες ηλικίας 18 έως 65 ετών. Οι ερευνητές επέλεξαν να εστιάσουν στα σνακ γιατί αποτελούν μια από τις πιο ευέλικτες και συναισθηματικά επηρεαζόμενες κατηγορίες φαγητού, σε αντίθεση με τα κύρια γεύματα που συχνά ακολουθούν πιο σταθερές ρουτίνες. Επίσης, τα σνακ συνεισφέρουν σημαντικά στη συνολική πρόσληψη θερμίδων και αποτελούν κρίσιμο παράγοντα στη διατήρηση ή απώλεια βάρους.
Για επτά ημέρες, οι συμμετέχουσες κρατούσαν ημερολόγιο σνακ, καταγράφοντας τη συναισθηματική τους κατάσταση πριν από κάθε σνακ. Τα σνακ κατηγοριοποιήθηκαν σε υγιεινά (φρούτα, λαχανικά, ξηροί καρποί, σπόροι) και ανθυγιεινά (σοκολάτα, γλυκά, πατατάκια, κέικ). Παράλληλα, αξιολογήθηκαν η τυπική διάθεση, οι δεξιότητες συναισθηματικής ρύθμισης και ο βαθμός διατροφικού περιορισμού κάθε συμμετέχουσας.
Τι έδειξε η ανάλυση
Όταν οι συμμετέχουσες ανέφεραν αρνητική διάθεση, όπως άγχος ή λύπη, εκείνες που έκαναν δίαιτα κατανάλωναν περισσότερα ανθυγιεινά σνακ σε σύγκριση με εκείνες που δεν περιόριζαν τη διατροφή τους. Με άλλα λόγια, ο διατροφικός περιορισμός δεν προστάτευε από την παρορμητική επιλογή τροφίμων κατά τις δύσκολες στιγμές. Αντίθετα, φαίνεται να την επιδεινώνει.
Η εξήγηση είναι φυσιολογικά λογική. Τα αρνητικά συναισθήματα εξαντλούν τους γνωστικούς πόρους που χρειάζονται για τον αυτοέλεγχο. Ένας άνθρωπος που ήδη καταβάλλει προσπάθεια για να ακολουθεί έναν διατροφικό κανόνα και παράλληλα διαχειρίζεται άγχος ή στενοχώρια, βλέπει τους πόρους αυτούς να εξαντλούνται διπλά. Αποτέλεσμα είναι το χέρι να απλώνεται προς το πακέτο με τα μπισκότα πριν καλά καλά γίνει συνειδητή η απόφαση.
Από την άλλη πλευρά, εκείνες που δεν ακολουθούσαν δίαιτα τείνουν να τρώνε περισσότερα σνακ συνολικά όταν είναι σε θετική διάθεση, συμπεριλαμβανομένων τόσο υγιεινών όσο και ανθυγιεινών επιλογών. Η χαρά και η ευεξία φαίνεται να δημιουργούν μια χαλαρή, επιτρεπτική στάση απέναντι στο φαγητό.
Αυτά τα ευρήματα αναδεικνύουν κάτι σημαντικό για τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη διατροφή. Οι επιλογές που κάνουμε δεν είναι απλώς θέμα θέλησης ή έλλειψής της. Εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από αυτό που συμβαίνει συναισθηματικά εκείνη τη στιγμή. Αναγνωρίζοντας αυτές τις αλληλεπιδράσεις, είναι πιο εύκολο να χτιστεί μια πιο ρεαλιστική και βιώσιμη σχέση με το φαγητό.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι αξίζει να παρατηρούμε τη διάθεσή μας πριν ανοίξουμε το ντουλάπι, να αναγνωρίζουμε τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται και να αναζητάμε απλές στρατηγικές διαχείρισης της διάθεσης πριν καταφύγουμε στο φαγητό. Λίγα λεπτά κίνησης, μια σύντομη βόλτα, μια συνομιλία με κάποιον που εμπιστευόμαστε ή ακόμα και μια στιγμή συνειδητής αναπνοής μπορούν να αποτρέψουν τον κύκλο του συναισθηματικού φαγητού πιο αποτελεσματικά από τον πιο αυστηρό διατροφικό κανόνα.
