Μάθετε πώς η διατροφή, η άσκηση και ο υγιεινός τρόπος ζωής μπορούν να προστατεύσουν τα κύτταρά σας από τις βλάβες των ελευθέρων ριζών
Το οξειδωτικό στρες αποτελεί μια ανισορροπία ανάμεσα στις ελεύθερες ρίζες και τα αντιοξειδωτικά του οργανισμού. Οι ελεύθερες ρίζες, γνωστές και ως ROS, είναι ασταθή μόρια με ένα ή περισσότερα ασύζευκτα ηλεκτρόνια, τα οποία πρωτοπεριέγραψε ο Denham Harman το 1956, προτείνοντας ότι η δράση τους συνδέεται με τη γήρανση μέσω της δημιουργίας διασταυρωμένων αντιδράσεων και ομοιοπολικών δεσμών που τροποποιούν λιπίδια, πρωτεΐνες και κυτταρικό DNA, ιδιαίτερα το μιτοχονδριακό DNA. Αυτά τα μόρια σχηματίζονται φυσιολογικά κατά τη διάρκεια της αναπνοής και του μεταβολισμού, που είναι απαραίτητα για την επιβίωση, αλλά επηρεάζονται και από εξωτερικούς παράγοντες όπως η υπεριώδης ακτινοβολία, η ραδιενεργός ακτινοβολία, η περιβαλλοντική ρύπανση, η χρήση φυτοφαρμάκων, τα φάρμακα και το κάπνισμα, όπως εξηγεί η Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος και Διευθύντρια Κλινικής Αυτοάνοσων Ρευματικών Νοσημάτων στο Metropolitan General.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σε ελληνικά καταστήματα επικίνδυνο μαγειρικό σκεύος – Κίνδυνος εγκαύματος σύμφωνα με το Safety Gate
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέος ευρωπαϊκός συναγερμός για χημική ουσία με νευροτοξική επίδραση σε δημοφιλές τρόφιμο
Οι παράγοντες εμφάνισης μακροχρόνιου οξειδωτικού στρες
Ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης μακροχρόνιου οξειδωτικού στρες, ανάμεσά τους η παχυσαρκία, η κατανάλωση δίαιτας πλούσιας σε λιπαρά, ζάχαρη και επεξεργασμένα τρόφιμα, ο τρόπος ζωής, το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, ορισμένα φάρμακα και η έκθεση σε περιβαλλοντικούς ρύπους, φυτοφάρμακα και χημικές ουσίες. Το σώμα διαθέτει άμυνα απέναντι στις ελεύθερες ρίζες μέσω αντιοξειδωτικών ουσιών που περιλαμβάνουν βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, ένζυμα και φυτικές ουσίες από τη διατροφή. Τα φρούτα και τα λαχανικά παρέχουν αντιοξειδωτικά στοιχεία που το σώμα δεν μπορεί να συνθέσει μόνο του, ενώ τα κύτταρα παράγουν φυσιολογικά ελεύθερες ρίζες που βοηθούν στην καταπολέμηση παθογόνων. Όταν όμως οι ελεύθερες ρίζες υπερβαίνουν την ικανότητα των αντιοξειδωτικών να τις εξουδετερώσουν, προκαλούνται βλάβες σε λιπώδη ιστό, DNA και πρωτεΐνες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοθευμένα τρόφιμα – υγειονομική βόμβα: Μπαχαρικά, μέλι και ελαιόλαδο μολυσμένα με βαρέα μέταλλα και μικρόβια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Dressing σαλάτας: Ανακαλούνται χιλιάδες συσκευασίες λόγω μόλυνσης
Συμπτώματα και επιπτώσεις
Στα συμπτώματα του οξειδωτικού στρες περιλαμβάνονται κούραση, απώλεια μνήμης ή εγκεφαλική ομίχλη, μυϊκοί και αρθριτικοί πόνοι, ρυτίδες, γκρίζα μαλλιά, μειωμένη όραση, πονοκέφαλος, ευαισθησία σε λοιμώξεις και θόρυβο, καθώς και αστάθεια στα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Παρά τις αρνητικές συνέπειες, σε ορισμένες περιπτώσεις όπως η σωματική άσκηση, το οξειδωτικό στρες μπορεί να έχει ευεργετικές επιδράσεις, καθώς η προσωρινή αύξηση των ελευθέρων ριζών στους μύες ρυθμίζει την ανάπτυξη ιστών και διεγείρει την παραγωγή αντιοξειδωτικών. Ωστόσο, το μακροχρόνιο οξειδωτικό στρες προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στον οργανισμό, επηρεάζοντας όλα τα όργανα μέσω της κυκλοφορίας του αίματος και οδηγώντας σε πρόωρη γήρανση, διαβήτη, αθηροσκλήρωση, φλεγμονώδεις καταστάσεις, υπέρταση, καρδιακές νόσους, νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ, σύνδρομο χρόνιας κόπωσης, βρογχικό άσθμα και ανδρική υπογονιμότητα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δισφαινόλες, PFAS και φυτοφάρμακα στο μητρικό γάλα – Τι αποκαλύπτει η νέα παγκόσμια επιστημονική ανασκόπηση
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αγορά ρούχων online: Πού οφείλεται η πληθώρα επιστροφών;
Διάγνωση και αντιμετώπιση
Η διάγνωση γίνεται με μέτρηση των επιπέδων οξειδωτικού στρες και της αντιοξειδωτικής ικανότητας μέσω φλεβικού ή τριχοειδικού αίματος, υπό συγκεκριμένη προετοιμασία που περιλαμβάνει αποχή από κάπνισμα, τρόφιμα και ποτά για τέσσερις ώρες, νερό για δύο ώρες και έντονη σωματική δραστηριότητα για 24 ώρες.
Η αντιμετώπιση εστιάζεται σε αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η κατανάλωση ισορροπημένης διατροφής πλούσιας σε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά και όσπρια, η τακτική μέτρια άσκηση, η αποφυγή καπνίσματος και περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ, η μείωση της έκθεσης σε ακτινοβολία και χημικές ουσίες, η διαχείριση του χρόνιου στρες και ο επαρκής ύπνος. Επιπλέον, η θεραπεία υποκείμενων παθήσεων όπως ο διαβήτης μπορεί να συμβάλλει στη μείωση του οξειδωτικού στρες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πώς θα φτιάξετε τα χριστουγεννιάτικα γλυκά σας χωρίς βούτυρο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί δεν πρέπει ΠΟΤΕ να καλύπτουμε τα ζεστά φαγητά με πλαστική μεμβράνη;
Συμπερασματικά, η αποτελεσματική αντιμετώπιση του οξειδωτικού στρες στηρίζεται στην αύξηση των επιπέδων αντιοξειδωτικών του οργανισμού και στη μείωση της παραγωγής ελευθέρων ριζών μέσω ενός υγιεινού τρόπου ζωής και αποφυγής βλαβερών συνηθειών όπως το κάπνισμα και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, σύμφωνα με την κ. Κομνηνού.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μέχρι πόσα μελομακάρονα μπορούμε να φάμε σε μία ημέρα; (Οι περισσότεροι θα απογοητευτούμε)
