Με την εποχή των κρυολογημάτων να πλησιάζει, ο ψευδάργυρος και η βιταμίνη C επιστρέφουν στη συζήτηση για τα συμπληρώματα που υποτίθεται ότι μπορούν να «θωρακίσουν» τον οργανισμό. Η σύγκριση όμως μεταξύ τους δεν είναι ακριβώς σωστή, καθώς πρόκειται για δύο διαφορετικά απαραίτητα θρεπτικά συστατικά με διαφορετικές λειτουργίες. Ο ψευδάργυρος είναι σημαντικός για την ανάπτυξη και τη λειτουργία των ανοσοκυττάρων, ενώ η βιταμίνη C συμμετέχει σε πολλές λειτουργίες της έμφυτης και επίκτητης ανοσίας και δρα ως αντιοξειδωτικό. Το ερώτημα γίνεται πιο ενδιαφέρον όταν κάποιος έχει ήδη αρχίσει να αισθάνεται τα πρώτα συμπτώματα ενός κρυολογήματος.
Ο ψευδάργυρος έχει ένα συγκεκριμένο πλεονέκτημα
Ο οργανισμός χρειάζεται ψευδάργυρο για τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού, την επούλωση και τη σύνθεση DNA και πρωτεϊνών. Η έλλειψή του μπορεί να επηρεάσει την ανοσολογική απόκριση, γι’ αυτό και η επαρκής πρόσληψη μέσω της διατροφής έχει μεγαλύτερη σημασία από την αναζήτηση ενός συμπληρώματος την τελευταία στιγμή. Κρέας, θαλασσινά, γαλακτοκομικά, εμπλουτισμένα δημητριακά, βρώμη και κολοκυθόσποροι είναι ορισμένες από τις πηγές του.
Εκεί όπου ο ψευδάργυρος παρουσιάζει μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι όταν το κρυολόγημα έχει ήδη ξεκινήσει. Η ανασκόπηση Cochrane του 2024, η οποία εξέτασε 34 μελέτες με συνολικά 8.526 συμμετέχοντες, διαπίστωσε ότι ο ψευδάργυρος μπορεί να μειώσει τη διάρκεια των συμπτωμάτων περίπου κατά δύο ημέρες όταν χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση ενός ήδη υπάρχοντος κρυολογήματος. Τα στοιχεία, ωστόσο, χαρακτηρίστηκαν χαμηλής ή πολύ χαμηλής βεβαιότητας και δεν έδειξαν ότι ο ψευδάργυρος προστατεύει αποτελεσματικά από το να κολλήσει κάποιος κρυολόγημα. Υπάρχει μάλιστα μια σημαντική λεπτομέρεια. Τα αποτελέσματα αφορούν κυρίως παστίλιες ή σιρόπι ψευδαργύρου που λαμβάνονται από το στόμα και ξεκινούν μέσα στις πρώτες 24 ώρες από την εμφάνιση των συμπτωμάτων. Δεν σημαίνει ότι οποιοδήποτε συμπλήρωμα ψευδαργύρου, σε οποιαδήποτε δόση και οποιαδήποτε στιγμή, έχει το ίδιο αποτέλεσμα. Οι μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει διαφορετικές μορφές και δοσολογίες, ενώ η αποτελεσματικότερη δόση και το ιδανικό σχήμα δεν έχουν προσδιοριστεί με βεβαιότητα.
Η βιταμίνη C είναι περισσότερο υπόθεση καθημερινής πρόσληψης
Η βιταμίνη C έχει διαφορετικό προφίλ. Συμμετέχει στη λειτουργία των ανοσοκυττάρων, στην παραγωγή κολλαγόνου και στην προστασία των κυττάρων από το οξειδωτικό στρες. Επειδή ο οργανισμός δεν αποθηκεύει μεγάλες ποσότητες, η τακτική πρόσληψή της μέσω της διατροφής έχει μεγαλύτερη σημασία από μια περιστασιακή μεγάλη δόση όταν κάποιος αισθανθεί ότι «τον πιάνει» κρυολόγημα. Εσπεριδοειδή, ακτινίδια, πιπεριές, φράουλες, μπρόκολο και άλλα φρούτα και λαχανικά αποτελούν σημαντικές πηγές. Η έρευνα δεν υποστηρίζει, ωστόσο, την ιδέα ότι μεγάλες ποσότητες βιταμίνης C μπορούν να εμποδίσουν ένα κρυολόγημα στον γενικό πληθυσμό. Τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι η τακτική λήψη βιταμίνης C μπορεί να μειώσει ελαφρά τη διάρκεια και την ένταση των συμπτωμάτων, χωρίς όμως να προσφέρει σημαντική προστασία από την εμφάνιση του κρυολογήματος στους περισσότερους ανθρώπους.
Υπάρχουν, πάντως, περιπτώσεις όπου η εικόνα διαφέρει. Η βιταμίνη C μπορεί να έχει μεγαλύτερο όφελος σε ανθρώπους που έχουν ανεπαρκή πρόσληψη ή σε άτομα που εκτίθενται σε ιδιαίτερα έντονη σωματική καταπόνηση ή ακραίο ψύχος. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι υψηλές δόσεις αποτελούν γενική στρατηγική πρόληψης για τον πληθυσμό.
Περισσότερο δεν σημαίνει καλύτερη προστασία
Η μεγαλύτερη παγίδα και για τα δύο θρεπτικά συστατικά είναι η λογική ότι όσο μεγαλύτερη είναι η δόση τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η προστασία. Για τη βιταμίνη C, το ανώτατο ανεκτό επίπεδο πρόσληψης για τους ενήλικες είναι 2.000 mg την ημέρα, ενώ υψηλές ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν γαστρεντερικές ενοχλήσεις.
Στον ψευδάργυρο, η υπερβολική και παρατεταμένη πρόσληψη είναι ακόμη πιο προβληματική, καθώς μπορεί να προκαλέσει ναυτία και άλλα γαστρεντερικά συμπτώματα και, σε υψηλές δόσεις για μεγάλο διάστημα, να οδηγήσει σε έλλειψη χαλκού και άλλες ανεπιθύμητες επιπτώσεις. Οι μελέτες για το κρυολόγημα έχουν επίσης καταγράψει συχνότερα ναυτία, ερεθισμό στο στόμα και δυσάρεστη γεύση στους ανθρώπους που λαμβάνουν ψευδάργυρο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα ρινικά σκευάσματα ψευδαργύρου. Ορισμένα έχουν συνδεθεί με σοβαρή και ενδεχομένως μόνιμη απώλεια της όσφρησης και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του κρυολογήματος.
Η εικόνα που προκύπτει είναι επομένως αρκετά πιο συγκεκριμένη από τη συνηθισμένη συμβουλή ότι «ο ψευδάργυρος ή η βιταμίνη C δυναμώνουν το ανοσοποιητικό». Για την καθημερινή υγεία, το ζητούμενο είναι να καλύπτονται οι ανάγκες και των δύο μέσω μιας ποικίλης διατροφής. Αν έχει ήδη ξεκινήσει κρυολόγημα, ο ψευδάργυρος έχει περισσότερα στοιχεία υπέρ μιας μικρής μείωσης της διάρκειας των συμπτωμάτων, ενώ η βιταμίνη C φαίνεται να προσφέρει μικρότερο όφελος. Κανένα από τα δύο, όμως, δεν αποτελεί εγγυημένο τρόπο πρόληψης μιας λοίμωξης.
Φωτογραφία Shutterstock
