Η επιστήμη εξετάζει αν αυτά τα φυσικά γλυκαντικά μπορούν να ελέγξουν το σάκχαρο του αίματος
Η υπερκατανάλωση ζάχαρης και επεξεργασμένων υδατανθράκων αποτελεί έναν από τους κύριους παράγοντες πίσω από την παγκόσμια αύξηση της παχυσαρκίας και του διαβήτη τύπου 2. Η κοινή ζάχαρη, η φρουκτόζη και το σιρόπι γλυκόζης-φρουκτόζης απορροφώνται γρήγορα στο γαστρεντερικό σύστημα και προκαλούν απότομες αυξήσεις στα επίπεδα γλυκόζης και ινσουλίνης στο αίμα. Το ερώτημα που απασχολεί ολοένα περισσότερους ερευνητές και εταιρείες τροφίμων είναι αν υπάρχουν εναλλακτικά γλυκαντικά που να προσφέρουν παρόμοια γλυκύτητα με χαμηλότερο μεταβολικό κόστος. Τα λεγόμενα σπάνια σάκχαρα βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της αναζήτησης.
Τα σπάνια σάκχαρα είναι μονοσακχαρίτες που απαντώνται σε εξαιρετικά μικρές ποσότητες στη φύση, σε φρούτα, δημητριακά και μέλι. Τα πιο μελετημένα είναι η αλουλόζη και η ταγκατόζη, ενώ ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν επίσης η L-αραβινόζη, η τρεχαλόζη και η ισομαλτουλόζη. Η χημική τους δομή μοιάζει με εκείνη της κοινής γλυκόζης και φρουκτόζης, αλλά διαφέρει σε ορισμένες διαμορφώσεις, γεγονός που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός τα επεξεργάζεται.
Πώς διαφέρουν από την κοινή ζάχαρη
Η βασική διαφορά εντοπίζεται στη μεταβολική τύχη αυτών των σακχάρων μέσα στον οργανισμό. Η αλουλόζη, για παράδειγμα, απορροφάται σε μεγάλο βαθμό στο λεπτό έντερο αλλά αποβάλλεται ουσιαστικά αναλλοίωτη μέσω των ούρων, χωρίς να συνεισφέρει σημαντικά στην ενεργειακή πρόσληψη. Η ταγκατόζη, η L-αραβινόζη, η τρεχαλόζη και η ισομαλτουλόζη έχουν διαφορετικά πεπτικά και μεταβολικά προφίλ, αλλά το κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ότι παράγουν χαμηλότερη γλυκαιμική απόκριση σε σχέση με τα συνηθισμένα σάκχαρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκίνος του μαστού: Η κοινή βιταμίνη που αυξάνει δραματικά την αποτελεσματικότητα της θεραπείας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Trail mix: Το σνακ που φαίνεται υγιεινό αλλά μπορεί να εκτοξεύσει το σάκχαρο
Κλινικές μελέτες σε ανθρώπους δείχνουν ότι η αλουλόζη και η ταγκατόζη μπορούν να μειώσουν τη μεταγευματική γλυκόζη και ινσουλίνη όταν καταναλώνονται μαζί με υδατάνθρακες. Ορισμένα σπάνια σάκχαρα δρουν επιπλέον στα ένζυμα που συμμετέχουν στην πέψη των υδατανθράκων. Η L-αραβινόζη, για παράδειγμα, φαίνεται να αναστέλλει τη δράση της σουκράσης, του ενζύμου που διασπά τη σακχαρόζη, επιβραδύνοντας έτσι την απορρόφηση της ζάχαρης. Ωστόσο, αυτά τα αποτελέσματα δεν είναι ομοιόμορφα σε όλα τα σπάνια σάκχαρα και εξαρτώνται από τον τύπο, τη δοσολογία και τον μεταβολικό προφίλ του ατόμου.
Υποσχέσεις και περιορισμοί
Ένα σημαντικό πλεονέκτημα των σπάνιων σακχάρων σε σχέση με τα τεχνητά γλυκαντικά υψηλής έντασης είναι ότι διατηρούν λειτουργικές ιδιότητες παρόμοιες με τη σακχαρόζη, όπως όγκο και καφέτιασμα κατά το ψήσιμο, γεγονός που τα καθιστά πιο χρήσιμα για την αντικατάσταση ζάχαρης σε βιομηχανικά προϊόντα. Όσον αφορά την ασφάλεια, η αλουλόζη και η ταγκατόζη έχουν αξιολογηθεί και θεωρούνται γενικά ασφαλείς σε μέτριες ποσότητες, αν και όπως συμβαίνει με άλλους δυσπέπτους υδατάνθρακες, η κατανάλωση μεγάλων δόσεων μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές ενοχλήσεις όπως φούσκωμα και διάρροια.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τα σνακ που κάνουν τα παιδιά υπερτασικά από μικρή ηλικία – Εργαστηριακό τεστ σε 30 προϊόντα που βρίσκονται στα ράφια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 7 κόλπα που χρησιμοποιούν οι παρασκευαστές τροφίμων για να σας κάνουν να πιστεύετε ότι τα προϊόντα τους είναι υγιεινά
Το κυριότερο εμπόδιο για την ευρεία χρήση τους παραμένει το κόστος παραγωγής. Καθώς τα σπάνια σάκχαρα απαντώνται σε ελάχιστες ποσότητες στη φύση, απαιτούν εξειδικευμένες ενζυματικές ή μικροβιακές διεργασίες για να παραχθούν σε βιομηχανική κλίμακα, γεγονός που περιορίζει την προσβασιμότητά τους. Παράλληλα, η πλειονότητα των μελετών που τεκμηριώνουν τα οφέλη τους είναι βραχυπρόθεσμες και περιορισμένης κλίμακας. Σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία στο British Journal of Nutrition και στο Nutrition Reviews, χρειάζονται μακροπρόθεσμες κλινικές δοκιμές σε μεγαλύτερα και πιο διαφορετικά πληθυσμιακά δείγματα για να επιβεβαιωθεί η κλινική σημασία αυτών των αποτελεσμάτων και να διευκρινιστούν οι ακριβείς μηχανισμοί δράσης τους.
