Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα διατροφική δοκιμή που έγινε στην Ευρώπη δείχνει ότι η μεσογειακή διατροφή, όταν συνδυάζεται με μείωση θερμίδων, άσκηση και υποστήριξη για απώλεια βάρους, μπορεί να περιορίσει σημαντικά την εμφάνιση διαβήτη τύπου 2
Η μεσογειακή διατροφή συνδέεται εδώ και δεκαετίες με οφέλη για την καρδιά και τον μεταβολισμό. Νέα μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη δείχνει πλέον ότι μπορεί να λειτουργήσει ακόμη πιο αποτελεσματικά απέναντι στον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, όταν συνδυάζεται με περιορισμό θερμίδων, συστηματική σωματική δραστηριότητα και οργανωμένη υποστήριξη για απώλεια βάρους.
Η κλινική δοκιμή PREDIMED-Plus κατέγραψε μείωση κατά 31% στον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2 σε άτομα υψηλού κινδύνου που ακολούθησαν ένα ενισχυμένο μοντέλο μεσογειακής διατροφής και αλλαγής τρόπου ζωής. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διατροφική δοκιμή που έχει πραγματοποιηθεί στην Ευρώπη. Στη μελέτη συμμετείχαν το Πανεπιστήμιο της Ναβάρα και περισσότεροι από 200 ερευνητές από 22 ισπανικά πανεπιστήμια, νοσοκομεία και ερευνητικά κέντρα, ενώ η έρευνα υλοποιήθηκε σε περισσότερα από 100 κέντρα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας του Εθνικού Συστήματος Υγείας της Ισπανίας.
Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Annals of Internal Medicine και βασίστηκαν στην παρακολούθηση 4.746 ενηλίκων ηλικίας 55 έως 75 ετών. Όλοι οι συμμετέχοντες είχαν υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο, χωρίς όμως να έχουν διαγνωστεί με διαβήτη ή καρδιαγγειακή νόσο κατά την έναρξη της μελέτης. Οι ερευνητές παρακολούθησαν τους συμμετέχοντες για έξι χρόνια, εξετάζοντας κατά πόσο ένα πιο εντατικό πρόγραμμα μεσογειακής διατροφής μπορούσε να προσφέρει ισχυρότερη προστασία έναντι του διαβήτη σε σύγκριση με τη συμβατική μεσογειακή διατροφή.
Η ομάδα παρέμβασης ακολούθησε υποθερμιδική μεσογειακή διατροφή, με ημερήσια μείωση περίπου 600 θερμίδων, συνδυασμένη με μέτρια φυσική δραστηριότητα όπως γρήγορο περπάτημα, ασκήσεις ενδυνάμωσης και ισορροπίας. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες λάμβαναν επαγγελματική καθοδήγηση για την απώλεια βάρους και τη διατήρηση των αλλαγών στον τρόπο ζωής. Η ομάδα ελέγχου ακολούθησε παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή χωρίς περιορισμό θερμίδων ή συγκεκριμένες οδηγίες άσκησης. Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν σημαντική. Οι συμμετέχοντες στην ομάδα παρέμβασης είχαν 31% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη τύπου 2. Παράλληλα, πέτυχαν μεγαλύτερη μείωση βάρους και κοιλιακού λίπους. Κατά μέσο όρο έχασαν 3,3 κιλά και μείωσαν την περίμετρο μέσης κατά 3,6 εκατοστά, ενώ στην ομάδα ελέγχου η μέση απώλεια βάρους ήταν μόλις 0,6 κιλά και η μείωση της περιμέτρου μέσης 0,3 εκατοστά.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το πρόγραμμα απέτρεψε περίπου τρία περιστατικά διαβήτη ανά 100 συμμετέχοντες. Με δεδομένο ότι ο διαβήτης τύπου 2 αποτελεί μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες χρόνιες ασθένειες παγκοσμίως, η επίδραση μιας τέτοιας παρέμβασης σε ευρεία κλίμακα θα μπορούσε να είναι ιδιαίτερα σημαντική. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ομοσπονδία Διαβήτη, περισσότεροι από 530 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ζουν σήμερα με διαβήτη. Η αύξηση συνδέεται με την καθιστική ζωή, τη δυτικού τύπου διατροφή, τη γήρανση του πληθυσμού και την αυξανόμενη συχνότητα υπέρβαρου και παχυσαρκίας. Στην Ισπανία υπολογίζεται ότι περίπου 4,7 εκατομμύρια ενήλικες έχουν διαβήτη, κυρίως τύπου 2, ενώ στην Ευρώπη οι πάσχοντες ξεπερνούν τα 65 εκατομμύρια.
Ο επικεφαλής της μελέτης και καθηγητής Προληπτικής Ιατρικής και Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου της Ναβάρα, Μιγκέλ Άνχελ Μαρτίνεθ-Γκονζάλες, δήλωσε ότι για πρώτη φορά τεκμηριώνεται με τόσο ισχυρά κλινικά δεδομένα πως η μεσογειακή διατροφή, όταν συνδυάζεται με απώλεια βάρους και σωματική δραστηριότητα, αποτελεί αποτελεσματικό εργαλείο πρόληψης του διαβήτη τύπου 2. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι τα οφέλη της μεσογειακής διατροφής φαίνεται να ενισχύονται όταν συνοδεύονται από έλεγχο θερμίδων και συστηματική άσκηση, καθώς ο συνδυασμός αυτός βελτιώνει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και περιορίζει τη φλεγμονή.
Παράλληλες αναλύσεις της PREDIMED-Plus έδειξαν ότι το συγκεκριμένο μοντέλο διατροφής και άσκησης συμβάλλει στη μείωση του σπλαχνικού λίπους και στην επιβράδυνση της απώλειας μυϊκής μάζας σε μεγαλύτερες ηλικίες. Άλλες πρόσφατες δημοσιεύσεις κατέγραψαν θετικές επιδράσεις και σε δείκτες καρδιαγγειακής υγείας. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στην ποιότητα των τροφίμων. Νεότερη ανάλυση της αρχικής μελέτης PREDIMED κατέδειξε ότι η αυξημένη κατανάλωση εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου συνδέεται με χαμηλότερο καρδιαγγειακό κίνδυνο, σε αντίθεση με τα κοινά επεξεργασμένα ελαιόλαδα που εμφάνισαν ασθενέστερη προστατευτική δράση.
Η μελέτη συνοδεύτηκε από editorial επιστημόνων του Temple University στις ΗΠΑ, οι οποίοι χαρακτήρισαν την παρέμβαση κλινικά σημαντική και επισήμαναν ότι μπορεί να αποτελέσει μοντέλο πρόληψης του διαβήτη σε επίπεδο δημόσιας υγείας. Τόνισαν, ωστόσο, ότι η εφαρμογή αντίστοιχων προγραμμάτων εκτός Μεσογείου απαιτεί καλύτερη πρόσβαση σε υγιεινά τρόφιμα, ασφαλείς υποδομές για άσκηση και επαγγελματική υποστήριξη. Η PREDIMED-Plus βασίστηκε στην προηγούμενη ισπανική μελέτη PREDIMED, η οποία είχε δείξει ότι η μεσογειακή διατροφή εμπλουτισμένη με εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο ή ξηρούς καρπούς μειώνει κατά 30% τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το μοντέλο της PREDIMED-Plus μπορεί να εφαρμοστεί ευρύτερα στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας ως μια οικονομικά βιώσιμη στρατηγική πρόληψης του διαβήτη τύπου 2, χωρίς ακραίες δίαιτες και χωρίς αποκλεισμούς τροφών, βασισμένη σε γνωστά διατροφικά πρότυπα, μέτρια άσκηση και σταδιακή απώλεια βάρους.
Πηγές:
https://www.acpjournals.org/doi/10.7326/ANNALS-25-00388
https://www.acpjournals.org/doi/10.7326/ANNALS-25-02748
