Η ουσία της νορβηγικής παρέμβασης είναι ότι μετατοπίζει το βάρος από την «ατομική ευθύνη» των οικογενειών στη ρύθμιση του εμπορικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά.
Μία από τις αυστηρότερες νομοθεσίες στην Ευρώπη κατά της διαφήμισης ανθυγιεινών τροφίμων προς ανηλίκους, έθεσε η Νορβηγία, επιχειρώντας να περιορίσει δραστικά την επιρροή της βιομηχανίας junk food σε παιδιά και εφήβους. Το νέο πλαίσιο, που προωθήθηκε από το νορβηγικό Διευθυντήριο Υγείας, απαγορεύει ουσιαστικά κάθε μορφή εμπορικής προώθησης συγκεκριμένων κατηγοριών τροφίμων σε άτομα κάτω των 18 ετών, τόσο στα παραδοσιακά μέσα όσο και στο ψηφιακό περιβάλλον.
Η νορβηγική ρύθμιση θεωρείται πρωτοποριακή επειδή δεν περιορίζεται στις τηλεοπτικές διαφημίσεις, αλλά επεκτείνεται στα κοινωνικά δίκτυα, στις χορηγίες, στους influencers, στα video games, ακόμη και στον τρόπο τοποθέτησης προϊόντων μέσα στα καταστήματα. Ο νόμος ορίζει ως «marketing» κάθε επικοινωνιακή ή εμπορική πρακτική που αποσκοπεί στην αύξηση των πωλήσεων. Αυτό σημαίνει ότι απαγορεύονται όχι μόνο οι κλασικές διαφημίσεις, αλλά και έμμεσες τεχνικές προώθησης μέσω λογοτύπων, χρωμάτων, χαρακτήρων κινουμένων σχεδίων, σλόγκαν ή άλλων αναγνωρίσιμων στοιχείων που μπορούν να συνδεθούν με προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, αλάτι και λιπαρά.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ζυμαρικά Lidl: Ιστορική ήττα της αλυσίδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για παραπλανητική παρουσίαση προϊόντων
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελλάδα: Πρόστιμο σε δημοφιλή αλυσίδα αρτοποιείων για τα βαριά κουτιά που «κλέβουν» στο ζύγι
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντιμετώπιση του λεγόμενου product placement. Η νορβηγική νομοθεσία θεωρεί διαφήμιση ακόμη και την εμφάνιση προϊόντων μέσα σε τηλεοπτικά προγράμματα, διαδικτυακό περιεχόμενο ή εμπορικούς χώρους όταν αυτή γίνεται με στόχο την έμμεση προώθηση. Ακόμη και η στρατηγική τοποθέτηση προϊόντων κοντά στα ταμεία ή σε σημεία υψηλής ορατότητας στα σούπερ μάρκετ μπορεί να εξεταστεί ως πιθανή παραβίαση του νόμου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι γίνεται με την Flying tiger; Νέα ανάκληση προϊόντων μετά τα τοξικά ποτήρια και τα επικίνδυνα παιχνίδια
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καρκίνος από ταλκ: Μάρτυρας στη δίκη της Johnson & Johnson αποκάλυψε αλλαγή στα αποτελέσματα των ελέγχων για να «κρυφτεί» ο αμίαντος
Το νέο κανονιστικό πλαίσιο διακρίνει δέκα βασικές κατηγορίες τροφίμων. Για πέντε από αυτές το marketing προς ανηλίκους απαγορεύεται πλήρως χωρίς εξαιρέσεις. Σε αυτές περιλαμβάνονται οι σοκολάτες, τα γλυκά, οι μπάρες, τα επιδόρπια, τα παγωτά, τα αλμυρά snacks, τα αναψυκτικά και τα ενεργειακά ποτά. Δεν προβλέπεται κανένα διατροφικό όριο ή εξαίρεση: η απαγόρευση ισχύει ανεξαρτήτως θερμίδων ή περιεκτικότητας σε ζάχαρη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ελληνική καινοτομία: App στο κινητό καταγράφει τις νυχτερινές στύσεις και “διαβάζει” την ανδρική υγεία
Για άλλες κατηγορίες, όπως τα δημητριακά πρωινού, τα γιαούρτια, τα φυτικά ροφήματα, οι χυμοί και τα έτοιμα γεύματα, εφαρμόζονται αυστηρά διατροφικά κριτήρια. Εάν τα προϊόντα υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια σε θερμίδες, ζάχαρη, αλάτι ή λιπαρά, τότε εντάσσονται επίσης στην απαγόρευση. Παράλληλα αποκλείεται η χρήση γλυκαντικών ουσιών σε προϊόντα που διαφημίζονται προς παιδιά.
Η νορβηγική κυβέρνηση στηρίζει το μέτρο στην αυξανόμενη ανησυχία για την παιδική παχυσαρκία και τις διατροφικές συνήθειες των νέων. Σύμφωνα με διεθνείς οργανισμούς υγείας, η συνεχής έκθεση παιδιών σε διαφημίσεις ανθυγιεινών τροφίμων επηρεάζει άμεσα τις επιλογές τους, αυξάνοντας την κατανάλωση προϊόντων χαμηλής διατροφικής αξίας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επανειλημμένα καλέσει τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν αυστηρότερους περιορισμούς στη διαφήμιση τροφίμων προς ανηλίκους, θεωρώντας το μέτρο κρίσιμο εργαλείο δημόσιας υγείας.
Η απόφαση της Νορβηγίας δημιουργεί ήδη συζητήσεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Οργανώσεις καταναλωτών και επιστημονικοί φορείς υποστηρίζουν ότι η νορβηγική πρωτοβουλία μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο για μια μελλοντική ευρωπαϊκή πολιτική προστασίας των παιδιών από την επιθετική προώθηση junk food.
Η ουσία της νορβηγικής παρέμβασης είναι ότι μετατοπίζει το βάρος από την «ατομική ευθύνη» των οικογενειών στη ρύθμιση του εμπορικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά. Πρόκειται για μια προσέγγιση που θυμίζει τις πολιτικές κατά της διαφήμισης καπνού των προηγούμενων δεκαετιών και η οποία, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι νέες γενιές εκτίθενται στη βιομηχανία ανθυγιεινών τροφίμων.
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
