Σχεδόν 6 στους 10 ανθρώπους που είχαν υπέρταση δεν γνώριζαν ότι πάσχουν, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη σε 1,4 εκατομμύρια ενήλικες στην Αγγλία, η οποία δείχνει ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστη, ενώ ακόμη και μεταξύ όσων λαμβάνουν θεραπεία ένα σημαντικό ποσοστό δεν επιτυγχάνει επαρκή έλεγχο. Οι ερευνητές από το Oxford Population Health ανέλυσαν μετρήσεις αρτηριακής πίεσης που πραγματοποιήθηκαν σε περισσότερα από 200 κέντρα της Αγγλίας την περίοδο 2022–2025, στο πλαίσιο του προγράμματος Our Future Health, και διαπίστωσαν ότι το 37,2% των συμμετεχόντων πληρούσε τα κριτήρια για υπέρταση. Από αυτούς, το 58,8% δεν είχε προηγουμένως διαγνωστεί και δεν λάμβανε αντιυπερτασική αγωγή.
Η ανάλυση βασίστηκε στα κριτήρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, σύμφωνα με τα οποία υπέρταση θεωρήθηκε η συστολική αρτηριακή πίεση ίση ή μεγαλύτερη από 140 mmHg, η διαστολική ίση ή μεγαλύτερη από 90 mmHg ή η λήψη φαρμάκων για τη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Η μεγάλη κλίμακα του δείγματος επέτρεψε στους ερευνητές να εξετάσουν όχι μόνο πόσοι άνθρωποι είχαν υψηλή πίεση, αλλά και πόσοι γνώριζαν την κατάστασή τους, πόσοι λάμβαναν θεραπεία και σε ποιο βαθμό η θεραπεία είχε επιτύχει τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο BMJ Public Health και αφορά ενήλικες που συμμετείχαν στο Our Future Health από το 2022 έως το 2025.
Η υπέρταση εμφανίζεται ήδη από νεαρή ηλικία
Η συχνότητα της υπέρτασης αυξανόταν έντονα όσο αυξανόταν η ηλικία, χωρίς όμως να αποτελεί πρόβλημα που αφορά αποκλειστικά τους μεγαλύτερους ανθρώπους. Μεταξύ των ενηλίκων ηλικίας 18 έως 39 ετών, περίπου 15% είχαν υπέρταση, ενώ το ποσοστό έφτανε περίπου το 71% στους ανθρώπους ηλικίας 80 ετών και άνω. Η ηλικιακή διαφορά ήταν αναμενόμενη, όμως οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η παρουσία υπέρτασης ακόμη και στους νεότερους ενήλικες έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παρατεταμένη έκθεση σε υψηλή αρτηριακή πίεση αυξάνει με την πάροδο του χρόνου τον κίνδυνο καρδιαγγειακών και εγκεφαλοαγγειακών προβλημάτων. Διαφορά καταγράφηκε και μεταξύ ανδρών και γυναικών. Μετά την προσαρμογή για την ηλικία, η υπέρταση αφορούσε περίπου 41,9% των ανδρών και 28,6% των γυναικών, γεγονός που αντιστοιχεί σε σχεδόν 50% υψηλότερη συχνότητα στους άνδρες. Η υπέρταση συνδεόταν επίσης με μεγαλύτερη ηλικία και υψηλότερο δείκτη μάζας σώματος, αλλά η παρουσία της παρέμενε σημαντική σε διαφορετικές πληθυσμιακές ομάδες, κάτι που σύμφωνα με τους ερευνητές δείχνει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο σε ανθρώπους που θεωρούνται εξαρχής υψηλού κινδύνου. Ακόμη πιο σημαντικό είναι το εύρημα σχετικά με τη διάγνωση. Το 58,8% των ανθρώπων που πληρούσαν τα κριτήρια για υπέρταση δεν είχε διαγνωστεί και δεν λάμβανε φάρμακα για την αρτηριακή πίεση. Πρόκειται ουσιαστικά για ανθρώπους που είχαν υψηλές τιμές κατά τη μέτρηση, αλλά δεν γνώριζαν ότι αντιμετωπίζουν πρόβλημα υγείας. Η υψηλή αρτηριακή πίεση συχνά δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα, γεγονός που μπορεί να επιτρέπει την παραμονή της για χρόνια χωρίς να γίνεται αντιληπτή, ενώ στο μεταξύ μπορεί να επιβαρύνει το καρδιαγγειακό σύστημα.
Η θεραπεία δεν σημαίνει πάντα ότι η πίεση έχει ρυθμιστεί
Το δεύτερο σημαντικό εύρημα αφορά τους ανθρώπους που είχαν ήδη αναγνωρισμένη υπέρταση και λάμβαναν φαρμακευτική αγωγή. Μεταξύ όσων έπαιρναν ένα ή περισσότερα αντιυπερτασικά φάρμακα, το 50,2% εξακολουθούσε να έχει αρτηριακή πίεση ίση ή μεγαλύτερη από 140/90 mmHg, δηλαδή δεν πληρούσε τον ορισμό που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη για τον έλεγχο της υπέρτασης. Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν η πάθηση είχε εντοπιστεί και είχε ξεκινήσει θεραπεία, περίπου ένας στους δύο θεραπευόμενους δεν είχε επιτύχει τις τιμές που θεωρήθηκαν ελεγχόμενες στο πλαίσιο της συγκεκριμένης ανάλυσης. Οι ερευνητές από το Oxford Population Health υποστηρίζουν ότι τα στοιχεία αυτά δείχνουν πως χρειάζεται πιο ενεργητική προσέγγιση τόσο στον εντοπισμό όσο και στην αντιμετώπιση της υπέρτασης. Η Wenyu Liu, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, ανέφερε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται σε κάποια συγκεκριμένη πληθυσμιακή ομάδα, καθώς σημαντική συχνότητα υπέρτασης παρατηρήθηκε σε πολλές διαφορετικές κατηγορίες του πληθυσμού. Ειδική αναφορά γίνεται στους νεότερους ενήλικες, καθώς περισσότερο από το 15% των 18–39 ετών είχε υψηλή αρτηριακή πίεση, παρότι οι συγκεκριμένες ηλικίες δεν είναι σήμερα επιλέξιμες για το NHS Health Check. Οι συγγραφείς θέτουν παράλληλα υπό συζήτηση τον τρόπο με τον οποίο γίνεται σήμερα η διάγνωση και η θεραπεία της υπέρτασης στην Αγγλία. Όπως αναφέρουν, οι κατευθυντήριες οδηγίες του NICE προβλέπουν πολλαπλές μετρήσεις για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και σε ορισμένες περιπτώσεις δίνουν προτεραιότητα στις αλλαγές του τρόπου ζωής πριν από την έναρξη φαρμακευτικής θεραπείας. Κατά την εκτίμηση των ερευνητών, αυτή η διαδικασία μπορεί να συμβάλλει στο να παραμένουν ορισμένες περιπτώσεις αδιάγνωστες ή να καθυστερεί η αποτελεσματική αντιμετώπισή τους. Πρόκειται για ερμηνεία των συγγραφέων της μελέτης και όχι για συμπέρασμα ότι οι συγκεκριμένες κατευθυντήριες οδηγίες αποτελούν από μόνες τους την αιτία των χαμηλών ποσοστών διάγνωσης και ελέγχου.
Γιατί η έγκαιρη ανίχνευση έχει σημασία
Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο και συνδέεται με εγκεφαλικά επεισόδια, στεφανιαία νόσο και πρόωρο θάνατο. Η British Heart Foundation, σχολιάζοντας τα αποτελέσματα, σημείωσε ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση συνδέεται με περίπου τα μισά εμφράγματα και εγκεφαλικά επεισόδια στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης και του αποτελεσματικού ελέγχου. Η συγκεκριμένη εκτίμηση προέρχεται από την British Heart Foundation και δεν αποτελεί αποτέλεσμα της νέας μελέτης. Η μεγάλη βάση δεδομένων του Our Future Health προσφέρει μια ιδιαίτερα ευρεία εικόνα, καθώς η ανάλυση περιλαμβάνει 1,4 εκατομμύρια ενήλικες και μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν σε περισσότερα από 200 κέντρα σε ολόκληρη την Αγγλία. Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι πρόκειται για συγχρονική ανάλυση, επομένως τα δεδομένα αποτυπώνουν την κατάσταση των συμμετεχόντων κατά την περίοδο των μετρήσεων και δεν μπορούν από μόνα τους να αποδείξουν αιτιώδεις σχέσεις. Η μελέτη παρέχει κυρίως μια μεγάλη καταγραφή της συχνότητας της υπέρτασης και του βαθμού στον οποίο αυτή διαγιγνώσκεται, θεραπεύεται και ελέγχεται στον συγκεκριμένο πληθυσμό. Το εύρημα που ξεχωρίζει είναι ότι η υπέρταση δεν αφορά μόνο ανθρώπους που ήδη γνωρίζουν ότι διατρέχουν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Περισσότεροι από ένας στους τρεις ενήλικες του δείγματος είχε υπέρταση, σχεδόν έξι στους δέκα από αυτούς δεν γνώριζαν ότι την είχαν και οι μισοί από όσους λάμβαναν θεραπεία εξακολουθούσαν να έχουν υψηλές τιμές. Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα δεδομένα ενισχύουν την ανάγκη για ευρύτερη πρόληψη και πιο έγκαιρο εντοπισμό της υψηλής αρτηριακής πίεσης, παράλληλα με τη στοχευμένη θεραπεία των ανθρώπων που έχουν ήδη αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.
