Η Αυστριακή μελέτη αποκαλύπτει υψηλά επίπεδα TFA σε ψωμί, ζυμαρικά και προϊόντα πρωινού ακόμη και σε βιολογικά – Κάλεσμα σε επείγουσα δράση πριν οι επιπτώσεις γίνουν μη αναστρέψιμες.
Μια πρόσφατη μελέτη που διεξήχθη στην Αυστρία από την περιβαλλοντική οργάνωση Global 2000, μέλος του ευρωπαϊκού δικτύου PAN Europe, ξαναφέρνει στο φως ένα ανησυχητικό πρόβλημα για την ασφάλεια των τροφίμων: τη ρύπανση από PFAS – και συγκεκριμένα από τριφθοροξικό οξύ (TFA) – σε τρόφιμα καθημερινής κατανάλωσης όπως το ψωμί, τα ζυμαρικά και τα δημητριακά πρωινού. Οι συγκεντρώσεις TFA που εντοπίστηκαν ήταν τριπλάσιες σε σχέση με ανάλογη μελέτη που είχε πραγματοποιηθεί πριν από περίπου δέκα χρόνια. Το TFA είναι ένα προϊόν αποδόμησης φυτοφαρμάκων και βιομηχανικών ενώσεων που περιέχουν PFAS. Πρόκειται για μια εξαιρετικά ανθεκτική και υδατοδιαλυτή ουσία, που συσσωρεύεται στο περιβάλλον, στο νερό και στους οργανισμούς.
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Επείγουσα ανάκληση μολυσμένου εμφιαλωμένου νερού της Coca Cola – Κίνδυνος σοβαρών αιματογενών λοιμώξεων
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 1,7 εκατ. κλιματιστικά μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – Ευνοούν την ανάπτυξη επικίνδυνων βακτηρίων
Τα ανησυχητικά ευρήματα και οι κίνδυνοι για την υγεία
Η έρευνα ανέλυσε 48 διαφορετικά προϊόντα δημητριακών, μισά βιολογικά και μισά συμβατικά:
Όλα τα δείγματα περιείχαν TFA. Οι συγκεντρώσεις κυμαίνονταν από 13 µg/kg (σε βιολογική σίκαλη) έως 420 µg/kg (σε συμβατικά μπισκότα βουτύρου). Τα συμβατικά προϊόντα είχαν πάνω από τριπλάσια ποσότητα TFA σε σχέση με τα βιολογικά. Ωστόσο, ακόμη και τα βιολογικά προϊόντα ξεπερνούσαν τα 10 µg/kg, επιβεβαιώνοντας τη διαδεδομένη ρύπανση του περιβάλλοντος. Οι συγκεντρώσεις αυτές είναι 100 έως 1.000 φορές υψηλότερες από εκείνες που έχουν καταγραφεί στο πόσιμο και βρόχινο νερό. Σύμφωνα με τον περιβαλλοντικό χημικό Helmut Burtscher-Schaden, συγγραφέα της μελέτης: «Τα επίπεδα TFA, ειδικά σε ψωμί και ζυμαρικά, είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά και απαιτούν άμεση δράση για να αποφευχθεί περαιτέρω επιβάρυνση του περιβάλλοντος.»
- ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | IKEA: Βρέθηκε καουτσούκ σε δημοφιλές τρόφιμο – Σοβαρός κίνδυνος τραυματισμού στο στόμα
Βάσει στοιχείων από Ολλανδικές και Βελγικές αρχές:
- Η ανεκτή ημερήσια πρόσληψη (TDI) ξεπερνιέται κατά 1,5 φορές στους ενήλικες με μέση κατανάλωση συμβατικών δημητριακών.
- Στα μικρά παιδιά, η υπέρβαση φτάνει τις 4 φορές.
Ταχέως αυξανόμενη ρύπανση
Η παρούσα μελέτη δείχνει ότι τα επίπεδα TFA στα τρόφιμα έχουν τριπλασιαστεί σε σχέση με τη μοναδική επίσημη δοκιμή πριν από περίπου μια δεκαετία. Ο διάσημος περιβαλλοντικός χημικός Hans Peter Arp σχολίασε: «Η μελέτη αυτή είναι σοκαριστική, αλλά όχι απρόσμενη. Παρατηρούμε ραγδαία αύξηση των επιπέδων TFA σε οικοσυστήματα, ανθρώπους και ζώα παγκοσμίως. Πρέπει να δράσουμε τώρα για να μην ξεπεράσουμε τα πλανητικά όρια και να προστατεύσουμε τους ευάλωτους πληθυσμούς.»
Στις 26 Μαΐου 2025, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών (ECHA) πρότεινε την ταξινόμηση του TFA ως ουσία τοξική για την αναπαραγωγή (Κατηγορία 1B), με χαρακτηρισμό κινδύνου H360Df: «Μπορεί να βλάψει το έμβρυο. Μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα». Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) επανεξετάζει τα τοξικολογικά όρια για το TFA, με αναθεωρημένες οδηγίες να αναμένονται μέχρι τον Φεβρουάριο του 2026.
Απαγόρευση ζητούν οι οργανώσεις
Η PAN Europe καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναλάβουν επείγουσα δράση για την πλήρη απαγόρευση των PFAS στα φυτοφάρμακα – πριν οι επιπτώσεις γίνουν μη αναστρέψιμες.
Η εκπρόσωπος της PAN Europe, Salomé Roynel, δηλώνει: «Η έκθεση στο TFA γίνεται μέσω πολλαπλών πηγών – τροφίμων και νερού. Αυτά τα ευρήματα πρέπει να οδηγήσουν σε άμεση απαγόρευση όλων των φυτοφαρμάκων PFAS, χωρίς περαιτέρω καθυστερήσεις. Ζητούμε επίσης, οι οριακές τιμές ασφαλείας να λαμβάνουν υπόψη τη συσσωρευτική έκθεση, προστατεύοντας ιδίως τα παιδιά και τις εγκύους.»
