Η Διευθύντρια Ανάπτυξης Νέων Προϊόντων & Διασφάλισης Ποιότητας της ΟΠΤΙΜΑ εξηγεί αποκλειστικά στο Cibum πώς τα δεδομένα μετατρέπονται σε νέα προϊόντα, πώς διαμορφώνονται οι σύγχρονες διατροφικές επιλογές και γιατί η βιωσιμότητα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της καινοτομίας.
Σε μια αγορά όπου οι καταναλωτικές απαιτήσεις αλλάζουν διαρκώς και η νομοθεσία γίνεται ολοένα πιο απαιτητική, η ανάπτυξη νέων προϊόντων δεν αποτελεί απλώς μια διαδικασία δημιουργίας νέων γεύσεων ή μορφών κατανάλωσης. Αποτελεί μια σύνθετη άσκηση ισορροπίας ανάμεσα στην επιστήμη, τη διατροφική αξία, τη βιωσιμότητα, την τεχνολογία και την εμπορική επιτυχία. Για την ΟΠΤΙΜΑ, τη No1 σε πωλήσεις εταιρεία τυροκομικών προϊόντων στην Ελλάδα, η καινοτομία δεν αντιμετωπίζεται ως αυτοσκοπός. Αντίθετα, αποτελεί το αποτέλεσμα μιας συστηματικής διαδικασίας που ξεκινά από την κατανόηση των αναγκών της αγοράς και καταλήγει στη δημιουργία προϊόντων που προσφέρουν πραγματική αξία στον καταναλωτή.
Η ΟΠΤΙΜΑ αποτελεί group εταιρειών, το οποίο περιλαμβάνει την εμπορική εταιρεία ΟΠΤΙΜΑ, 3 εργοστάσια παραγωγής τυροκομικών προϊόντων ΗΠΕΙΡΟΣ, σε Αρτα, Ελασσόνα και Δομοκό και 2 φάρμες, σε Αρτα (πρόβατα) και Δομοκό (αίγες).
Όπως επισημαίνει η Φλώρα Μαγκανάρη, Διευθύντρια Ανάπτυξης Νέων Προϊόντων και Διασφάλισης Ποιότητας της εταιρείας, πριν ακόμη μιλήσουμε για καινοτομία υπάρχουν ορισμένες αδιαπραγμάτευτες προϋποθέσεις. «Ανεξάρτητα με το αν τα νέα προϊόντα είναι ή όχι καινοτόμα, πρέπει να είναι πρωτίστως ασφαλή, σύμφωνα με τη νομοθεσία, θρεπτικά, υγιεινά και φυσικά οργανοληπτικά αποδεκτά από τους καταναλωτές».
Η πρόκληση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη καθώς το κανονιστικό πλαίσιο για τα τρόφιμα και τις συσκευασίες μεταβάλλεται συνεχώς, ενώ παράλληλα οι καταναλωτές ζητούν περισσότερη διαφάνεια, λιγότερα πρόσθετα και προϊόντα που σέβονται περισσότερο το περιβάλλον. Η μετάβαση προς πιο βιώσιμες λύσεις συσκευασίας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της πολυπλοκότητας. «Τα νέα υλικά θέλουμε να είναι ανακυκλώσιμα, αλλά ταυτόχρονα να μην αλλάζουν τα χαρακτηριστικά των προϊόντων μας ούτε τη διάρκεια ζωής τους», εξηγεί η κυρία Μαγκανάρη.
Παράλληλα, η ανάπτυξη ενός νέου προϊόντος δεν είναι ποτέ μια απλή αλλαγή συνταγής. Ακόμη και η τροποποίηση ενός συστατικού ή ενός υλικού συσκευασίας μπορεί να επηρεάσει τη γεύση, την υφή ή τη σταθερότητα του προϊόντος, οδηγώντας σε νέους κύκλους δοκιμών και αξιολογήσεων.
Παρακολουθώντας τον καταναλωτή πριν από την αγορά
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΟΠΤΙΜΑ έχει επιλέξει να επενδύσει στη συστηματική παρακολούθηση τόσο των εξελίξεων της αγοράς όσο και των μεταβαλλόμενων συνηθειών των καταναλωτών. Η εταιρεία αξιοποιεί οργανοληπτικές δοκιμές, έρευνες καταναλωτών και συγκριτικές αξιολογήσεις με ανταγωνιστικά προϊόντα, ενώ παράλληλα παρακολουθεί στενά τις διεθνείς εξελίξεις μέσα από εξειδικευμένες μελέτες, συνέδρια και μεγάλες διεθνείς εκθέσεις του κλάδου, όπως η Anuga. «Καταγράφουμε τι τελικά ενδιαφέρει τον καταναλωτή», αναφέρει η κα Μαγκανάρη, περιγράφοντας μια διαδικασία που ξεκινά πολύ πριν ένα προϊόν φτάσει στο ράφι. Η γνώση αυτή αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία χτίζεται κάθε νέο project ανάπτυξης προϊόντος.
Όταν τα δεδομένα γίνονται εργαλείο καινοτομίας
Αν στο παρελθόν η ανάπτυξη προϊόντων βασιζόταν κυρίως στην εμπειρία και το ένστικτο των στελεχών, σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική. Τα δεδομένα βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο της διαδικασίας λήψης αποφάσεων. «Ο ρόλος των δεδομένων είναι ιδιαίτερα σημαντικός στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, καθώς μας παρέχουν πληροφορίες σε πολλά επίπεδα της διαδικασίας ανάπτυξης», σημειώνει η ίδια.
Η ΟΠΤΙΜΑ αξιοποιεί τη γνώση που έχει συσσωρευτεί από προηγούμενες συνταγές και πειραματικές δοκιμές, δημιουργώντας μια πολύτιμη βάση δεδομένων που επιτρέπει στην ομάδα ανάπτυξης να κινείται πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ακρίβεια. «Η ανάλυση των δεδομένων μάς βοηθά να εντοπίσουμε γρήγορα συνδυασμούς συστατικών και παραγωγικών παραμέτρων που έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα επιτυχίας», εξηγεί.
Ταυτόχρονα, η εταιρεία αντλεί πληροφορίες από επιστημονικές μελέτες, διατροφική έρευνα, δεδομένα αγοράς, κοινωνικά δίκτυα και διεθνείς τάσεις κατανάλωσης: «Αναλύουμε τους ανταγωνιστές στην Ελλάδα και ανά τον κόσμο, αλλά και μη ανταγωνιστές που διαθέτουν κάτι ενδιαφέρον, ώστε να εντοπίζουμε έγκαιρα νέες τάσεις και ανάγκες», αναφέρει η κυρία Μαγκανάρη. Η αξιοποίηση αυτής της πληροφορίας επιτρέπει τη μείωση του χρόνου ανάπτυξης, τον περιορισμό του ρίσκου και την καλύτερη στόχευση της καινοτομίας προς προϊόντα που ανταποκρίνονται σε πραγματικές ανάγκες.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετά από τα προϊόντα που έχουν λανσαριστεί τα τελευταία χρόνια προέκυψαν μέσα από αυτή τη διαδικασία. Τα light προϊόντα της εταιρείας, τα τριγωνάκια Ήπειρος, το Adoro Creamy Gouda, τα ελληνικά spread τυριά ‘Ηπειρος αλειφωτή (original και πικάντικη) με βάση τη φέτα, αλλά και οι μπάρες χωρίς γλουτένη αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα αξιοποίησης δεδομένων και καταναλωτικών insights.
Ωστόσο, όπως διευκρινίζει η κα Μαγκανάρη, η εξίσωση του κόστους παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη στον χώρο των τυροκομικών. «Η μείωση του κόστους του τελικού προϊόντος είναι πολύ δύσκολη λόγω της συνεχούς αύξησης της τιμής του αιγοπρόβειου γάλακτος και της φύσης της παραγωγικής διαδικασίας των τυριών», υπογραμμίζει.
Τι κάνει τελικά ένα προϊόν επιτυχημένο;
Πέρα από την τεχνολογία και τα δεδομένα, η επιτυχία ενός νέου προϊόντος εξαρτάται από μια σειρά παραγόντων που ξεκινούν από τον σωστό σχεδιασμό. Για την ΟΠΤΙΜΑ, το πρώτο και σημαντικότερο βήμα είναι η δημιουργία ενός ολοκληρωμένου briefing που θα απαντά σε κρίσιμα ερωτήματα: ποια ανάγκη καλείται να καλύψει το προϊόν, σε ποιο κοινό απευθύνεται και ποια θα είναι η διαφοροποίησή του από τον ανταγωνισμό. Εξίσου σημαντικά θεωρούνται το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα του προϊόντος, η τιμολογιακή στρατηγική, η αισθητική και η λειτουργικότητα της συσκευασίας, η διανομή αλλά και ο κατάλληλος χρονισμός λανσαρίσματος. Μάλιστα, όπως επισημαίνει, η αγορά έχει αποδείξει ότι ακόμη και εξαιρετικά προϊόντα μπορούν να αποτύχουν όταν εμφανιστούν πριν η αγορά είναι έτοιμη να τα υποδεχθεί.
Η νέα εξίσωση: γεύση, διατροφή και ευεξία
Οι σημερινοί καταναλωτές αναζητούν τρόφιμα που δεν προσφέρουν μόνο απόλαυση, αλλά και ουσιαστικά διατροφικά οφέλη. Η πρωτεΐνη, το ασβέστιο, η μείωση λιπαρών και αλατιού, τα προϊόντα χωρίς λακτόζη και η φιλοσοφία του clean label αποτελούν πλέον βασικούς άξονες εξέλιξης της αγοράς. Η κα Μαγκανάρη εξηγεί ότι η ΟΠΤΙΜΑ αξιοποιεί επιστημονικά δεδομένα και καταναλωτικές μελέτες προκειμένου να κατανοήσει καλύτερα τις ανάγκες διαφορετικών ομάδων πληθυσμού: «Κατανοούμε σε βάθος τις ιδιαίτερες ανάγκες διαφορετικών ομάδων πληθυσμού και αναπτύσσουμε προϊόντα που μπορούν να ανταποκριθούν σε αυτές». Παράλληλα, επισημαίνει ότι η υγιεινή διατροφή δεν μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος της απόλαυσης: «Τα προϊόντα που αναπτύσσουμε πρέπει να είναι και νόστιμα, να αποτελούν για τον καταναλωτή μια ευχάριστη εμπειρία», υπογραμμίζει.
Στο πλαίσιο αυτό, η εταιρεία έχει αναπτύξει προϊόντα μειωμένων λιπαρών σε όλες σχεδόν τις βασικές κατηγορίες τυριών, ενώ εδώ και πάνω από 10 χρόνια ήταν η πρώτη εταιρεία τυροκομικών προϊόντων που προχώρησε στη δημιουργία φέτας με 40% λιγότερο αλάτι σε σχέση με τις συμβατικές επιλογές της κατηγορίας.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αυξανόμενη ζήτηση για προϊόντα πλούσια σε πρωτεΐνη. «Είμαστε τυχεροί ως εταιρεία γιατί το μεγαλύτερο ποσοστό των προϊόντων μας είναι από τη φύση του πλούσιο σε πρωτεΐνη υψηλής διατροφικής αξίας», σημειώνει η κυρία Μαγκανάρη.
Η βιωσιμότητα από δέσμευση γίνεται πράξη
Η βιωσιμότητα αποτελεί πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της στρατηγικής ανάπτυξης προϊόντων και λειτουργίας της εταιρείας. Η ΟΠΤΙΜΑ επενδύει συστηματικά στη μείωση του περιβαλλοντικού της αποτυπώματος μέσα από παρεμβάσεις που αφορούν τόσο την παραγωγική διαδικασία όσο και τις συσκευασίες. Τα τελευταία χρόνια έχει μειώσει σημαντικά τη χρήση πλαστικού στις συσκευασίες της, έχει περιορίσει την κατανάλωση άλμης, αξιοποιεί το τυρόγαλο στο πλαίσιο της κυκλικής οικονομίας και προχωρά σε επενδύσεις που σχετίζονται με την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεών της.
«Τα δεδομένα μάς καθοδηγούν να μειώσουμε το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα και να ευθυγραμμίσουμε τα προϊόντα μας με τις αξίες των περιβαλλοντικά ευαισθητοποιημένων καταναλωτών», τονίζει η κα Μαγκανάρη. Η προσπάθεια αυτή αναγνωρίστηκε και μέσω της διεθνούς πιστοποίησης EcoVadis, την οποία η εταιρεία έλαβε τόσο το 2024 όσο και το 2025 για τις επιδόσεις της σε θέματα ESG.
Ο άνθρωπος πίσω από την καινοτομία
Για τη Φλώρα Μαγκανάρη, η καινοτομία δεν είναι μόνο ζήτημα τεχνολογίας ή επενδύσεων. Είναι πρωτίστως ζήτημα ανθρώπων. Ο σύγχρονος επαγγελματίας ανάπτυξης προϊόντων καλείται να συνδυάζει γνώσεις τεχνολογίας τροφίμων, διατροφής, βιοτεχνολογίας και χημείας, ενώ παράλληλα πρέπει να κατανοεί θέματα βιωσιμότητας, εφοδιαστικής αλυσίδας και ανάλυσης δεδομένων. «Ολοένα γίνεται πιο αναγκαία η ανάλυση δεδομένων και η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης», επισημαίνει χαρακτηριστικά.
Πάνω από όλα, όμως, ξεχωρίζει τρεις δεξιότητες που πρέπει να έχουν οι επαγγελματίες που ασχολούνται με την ανάπτυξη νέων προϊόντων: τη διεπιστημονική συνεργασία, την κριτική σκέψη και την καινοτομία. Σε αυτό το πλαίσιο, η εταιρεία επενδύει συστηματικά στην εκπαίδευση των ανθρώπων της, μέσα από ετήσια προγράμματα ανάπτυξης δεξιοτήτων, εξειδικευμένα σεμινάρια, coaching και εκπαίδευση στην πράξη.
Για την ΟΠΤΙΜΑ, άλλωστε, η καινοτομία δεν είναι μια στιγμιαία έμπνευση. Είναι μια συνεχής διαδικασία μάθησης, ανάλυσης και προσαρμογής. Και όπως προκύπτει από τη φιλοσοφία που περιγράφει η Φλώρα Μαγκανάρη, ξεκινά από τα δεδομένα, αλλά δικαιώνεται μόνο όταν μετατρέπεται σε μια καλύτερη εμπειρία για τον καταναλωτή.
