Σύγκρουση συμφερόντων στην ΕCHA: Η δανέζικη Ramboll συνέβαλε στη ρύθμιση των PFAS ενώ ταυτόχρονα συνεργαζόταν με μεγάλες χημικές εταιρείες, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την ανεξαρτησία των αποφάσεων της ΕΕ.
Η διαχείριση των επικίνδυνων χημικών ουσιών PFAS από την Ευρωπαϊκή Ένωση μπαίνει στο μικροσκόπιο, μετά από αποκαλύψεις του Financial Times που φέρνουν στο φως πιθανό σκάνδαλο σύγκρουσης συμφερόντων. Σύμφωνα με την έρευνα, η δανέζικη εταιρεία συμβούλων Ramboll, που συνεργάστηκε με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Χημικών (ECHA) παρέχοντας τεχνικές συμβουλές για τη ρύθμιση των PFAS, την ίδια περίοδο εργαζόταν και για μεγάλες χημικές βιομηχανίες που παράγουν τις ουσίες αυτές, μεταξύ των οποίων οι Honeywell, 3M και Gujarat Fluorochemicals.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η δημοφιλής μάρκα καλλυντικών που κοροϊδεύει τον κόσμο σύμφωνα με Οργάνωση Προστασίας Καταναλωτών
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται κι άλλες δημοφιλείς ηλεκτρικές σκούπες που πωλούνται και στην Ελλάδα λόγω κινδύνου πυρκαγιάς
Οι αποκαλύψεις
Η ECHA εργάζεται εδώ και χρόνια σε μια πρόταση για την απαγόρευση χιλιάδων PFAS, ουσιών που χρησιμοποιούνται σε υλικά καθημερινής χρήσης – από μαγειρικά σκεύη και υφάσματα μέχρι αφρούς πυρόσβεσης. Ωστόσο, σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Ramboll φέρεται να συνέβαλε σε εισηγήσεις που τελικά κατέληξαν σε εξαιρέσεις και παρατάσεις, ευνοϊκές για την αγορά, ενώ παράλληλα παρείχε υπηρεσίες σε βιομηχανικούς πελάτες που πίεζαν για πιο χαλαρή νομοθεσία.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η εισήγηση που προέβλεπε δεκαετή μεταβατική περίοδο για τις πετρελαϊκές εταιρείες ώστε να βρουν εναλλακτικές λύσεις στους PFAS για τις αφρώδεις πυροσβεστικές ουσίες — διάταξη που υιοθετήθηκε τελικά από την ΕΕ τον περασμένο Απρίλιο.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμα σε δύο ελληνικές επιχειρήσεις για παιδικά προϊόντα που δεν πληρούν τα πρότυπα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ευρωπαϊκός συναγερμός για πίτες για σουβλάκι Ελληνικής εταιρείας
Τα βασικά σημεία από την έρευνα των Financial Times
Η Ramboll είχε παίξει καθοριστικό ρόλο σε έκθεση του 2020 για λογαριασμό της ECHA και της Κομισιόν, όπου πρότεινε να δοθεί στις πετροχημικές εταιρείες δεκαετής μεταβατική περίοδος για την αντικατάσταση των PFAS στους αφρούς πυρόσβεσης· πρόταση που υιοθετήθηκε τελικά στη νομοθεσία της ΕΕ.
Το 2023, για λογαριασμό της αμερικανικής Honeywell, η Ramboll εκπόνησε μελέτη που αμφισβητούσε τις εκτιμήσεις της ECHA σχετικά με τις συγκεντρώσεις τριφθοροξικού οξέος (TFA) σε γλυκά νερά. Όμως ο Νορβηγός καθηγητής Hans Peter Arp κατηγόρησε τη μελέτη ότι υποεκτιμούσε τις εκπομπές πέντε φορές σε σχέση με τα στοιχεία της γερμανικής περιβαλλοντικής υπηρεσίας και ότι δεν θα άντεχε σε επιστημονικό peer review.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Θάνατος Μαρίσσας Λαιμού: Πότε είναι δυνητικά θανατηφόρα τα τσιμπήματα εντόμων;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Φαγητό σε μπουφέ: Μικρόβια, βακτήρια και αόρατοι κίνδυνοι στο πιάτο – Τι να προσέχετε
Παράλληλα, η Ramboll είναι γνωστή για αμφιλεγόμενες συνεργασίες και στις ΗΠΑ: έχει συντάξει εκθέσεις για τη Reynolds American που αμφισβητούσαν τον κίνδυνο εθισμού από μενθολούχα τσιγάρα, ενώ έχει εργαστεί και για το American Petroleum Institute, αμφισβητώντας την ταξινόμηση των καυσαερίων ντίζελ ως καρκινογόνα. Ο Αμερικανός επιστήμονας David Michaels χαρακτήρισε αυτή τη διπλή δραστηριότητα ως «ξεκάθαρο σύνολο συγκρούσεων συμφερόντων».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποιοι πρέπει να αποφεύγουν τη διαλειμματική νηστεία
Αντιδράσεις και ανησυχίες
Οργανώσεις όπως η Transparency International και η περιβαλλοντική ΜΚΟ Aria έκαναν λόγο για σοβαρό κίνδυνο επηρεασμού της ευρωπαϊκής ρύθμισης από βιομηχανικά συμφέροντα. Πανεπιστημιακοί επιστήμονες χαρακτήρισαν το γεγονός «καθαρή σύγκρουση συμφερόντων», με δεδομένο ότι οι ουσίες PFAS είναι γνωστές και ως «για πάντα χημικά» επειδή δεν διασπώνται στο περιβάλλον και συσσωρεύονται στο ανθρώπινο σώμα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τραγικός ο απολογισμός από τα μολυσμένα αγγούρια: 1 νεκρός και δεκάδες νοσηλείες
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται 26,3 χιλιάδες τόνοι (!) λουκάνικων – Καταγγελίες για τραυματισμούς από κομμάτια ξύλου
Η ίδια η Ramboll υποστηρίζει ότι «αποφεύγει κάθε σύγκρουση συμφερόντων» και ότι οι αξιολογήσεις της βασίζονται σε «αντικειμενικές και διαφανείς επιστημονικές εκτιμήσεις». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από την πλευρά της δήλωσε πως η ανάθεση έγινε μέσω «ανταγωνιστικής και διαφανούς διαδικασίας».
Πολιτικές διαστάσεις
Η αποκάλυψη προκάλεσε και πολιτικές αντιδράσεις. Η Ιταλίδα ευρωβουλευτής των Πράσινων Cristina Guarda δήλωσε ότι θα καταθέσει επείγουσα ερώτηση προς την Κομισιόν, ζητώντας πλήρη διαφάνεια και την εφαρμογή του αρχής της προφύλαξης: «Είναι αδιανόητο οι ίδιες εταιρείες που συμβουλεύουν για την απαγόρευση των PFAS να εργάζονται για εκείνους που θέλουν να καθυστερήσουν τη διαδικασία. Η υγεία των πολιτών δεν μπορεί να θυσιαστεί για τα οικονομικά συμφέροντα πολυεθνικών».
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κίνδυνος έκρηξης σε ενεργειακά ποτά εξαιτίας μόλυνσης κατά την παραγωγή – Πώς μπορούν να τα διακρίνουν οι καταναλωτές
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Το μυστικό για να μην διαλύεται το ρολό κιμά στον φούρνο
Και άλλη υπόθεση συγκάλυψης χημικών ρύπων
Την ίδια στιγμή, η οργάνωση PAN Europe καταγγέλλει ένα ακόμη σκάνδαλο συγκάλυψης γύρω από την τοξικότητα του τριφθοροξικού οξέος (TFA). Σύμφωνα με την έκθεση Manufacturing Doubt, κορυφαίες χημικές εταιρείες, όπως οι BASF, Bayer, Corteva και Syngenta, απέκρυψαν ή υποβάθμισαν συστηματικά επιστημονικά στοιχεία για τους κινδύνους του TFA, καθυστερώντας τη λήψη επειγόντων μέτρων προστασίας. Το TFA, προϊόν αποσύνθεσης πολλών PFAS και κυρίως φυτοφαρμάκων, έχει ήδη μολύνει υπόγεια ύδατα, τρόφιμα και πόσιμο νερό στην Ευρώπη, συνδέεται με βλάβες στο ήπαρ, στο ανοσοποιητικό και στο ενδοκρινικό σύστημα, καθώς και με σοβαρούς κινδύνους ανάπτυξης και αναπαραγωγής.
Η PAN Europe καλεί τις ευρωπαϊκές αρχές ECHA και EFSA να προχωρήσουν σε ανεξάρτητη αξιολόγηση, να σταματήσουν τις επιρροές της βιομηχανίας και να εφαρμόσουν άμεσα μέτρα προστασίας της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος. Σύμφωνα με την Αγγελική Λυσιμάχου, επικεφαλής Επιστήμης και Πολιτικής στην οργάνωση, «η επιστήμη είναι σαφής» και η καθυστέρηση, λαμβάνοντας υπόψη τα παραποιημένα δεδομένα, θέτει σε σοβαρό κίνδυνο τους πολίτες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Κρατήστε τις πιπεριές φρέσκες έως και 4 εβδομάδες με ένα απλό κόλπο
