Αλλαγές στο μικροβίωμα του δέρματος μπορεί να εμφανίζονται ήδη από τους πρώτους μήνες της ζωής και να συνδέονται με την ανάπτυξη εκζέματος και τροφικών αλλεργιών, σύμφωνα με νέα μελέτη σε 429 βρέφη. Οι ερευνητές εντόπισαν διαφορετικά μικροβιακά χαρακτηριστικά ακόμη και πριν από τη διάγνωση, δημιουργώντας την προοπτική για την ανάπτυξη πρώιμων βιοδεικτών κινδύνου που θα μπορούσαν στο μέλλον να βοηθήσουν στον εντοπισμό παιδιών που είναι πιθανότερο να εμφανίσουν αλλεργικές παθήσεις.
Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Allergy και εξέτασε περισσότερα από 1.000 δείγματα δέρματος. Τα δείγματα προέρχονταν από βρέφη ηλικίας περίπου 2 έως 3 μηνών, όταν δεν είχαν ακόμη διαγνωστεί με έκζεμα ή τροφική αλλεργία, καθώς και από επανεξέταση στους 12 μήνες. Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με προηγμένη αλληλούχιση DNA, ώστε να καταγραφούν όχι μόνο τα μικρόβια που υπήρχαν στο δέρμα αλλά και στοιχεία για τη γενετική και λειτουργική τους δραστηριότητα.
Οι αλλαγές εμφανίστηκαν πριν από τη διάγνωση
Το πιο ενδιαφέρον εύρημα ήταν ότι διαταραχές στη σύνθεση του μικροβιώματος υπήρχαν ήδη στους 2 έως 3 μήνες ζωής σε ορισμένα βρέφη που αργότερα εμφάνισαν έκζεμα σε συνδυασμό με ευαισθητοποίηση ή τροφική αλλεργία. Ειδικότερα, η αυξημένη παρουσία συγκεκριμένων ειδών σταφυλόκοκκου στο αρχικό δείγμα συνδεόταν με την εκδήλωση αυτών των καταστάσεων αργότερα. Η ίδια πρώιμη εικόνα δεν παρατηρήθηκε με τον ίδιο τρόπο στα βρέφη που εμφάνισαν μόνο ατοπική δερματίτιδα, γεγονός που υποδηλώνει ότι διαφορετικοί συνδυασμοί αλλεργικών παθήσεων μπορεί να συνοδεύονται από διαφορετικές μικροβιακές υπογραφές. Στους 12 μήνες οι διαφορές ήταν ακόμη πιο συγκεκριμένες. Στα βρέφη με έκζεμα χωρίς τροφική αλλεργία καταγράφηκε αυξημένη παρουσία του Staphylococcus epidermidis, ενώ στα βρέφη που είχαν έκζεμα μαζί με τροφική αλλεργία παρατηρήθηκαν μειωμένα επίπεδα Staphylococcus hominis και ειδών Lactococcus, παράλληλα με αυξημένη παρουσία άλλων μικροοργανισμών, μεταξύ των οποίων τα Dermacoccus nishinomiyaensis και Malassezia slooffiae. Τα ευρήματα δείχνουν ότι το μικροβίωμα δεν συνδέεται απλώς με την παρουσία ή την απουσία εκζέματος, αλλά ενδέχεται να διαφοροποιείται ανάλογα με τον συγκεκριμένο αλλεργικό φαινότυπο.
Η μελέτη εξέτασε παράλληλα και τον FLG, ένα γονίδιο που συνδέεται στενά με τον κίνδυνο ατοπικής δερματίτιδας. Το γονίδιο συμβάλλει στην παραγωγή της φιλαγκρίνης, μιας πρωτεΐνης που βοηθά στη διατήρηση του προστατευτικού φραγμού του δέρματος. Τα βρέφη με έκζεμα που έφεραν μεταλλάξεις του FLG παρουσίασαν διαφορετικές μικροβιακές μεταβολές σε σχέση με εκείνα χωρίς τις συγκεκριμένες μεταλλάξεις, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι γενετικοί παράγοντες και μικροβίωμα αλληλεπιδρούν ήδη από την πρώιμη ζωή.
Οι ερευνητές εντόπισαν επίσης σημαντικό βαθμό κοινών μικροβιακών στελεχών μεταξύ μητέρων και βρεφών, εύρημα που προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα στην εικόνα του πρώιμου μικροβιώματος. Η στενή καθημερινή επαφή και η συνεχής ανταλλαγή μικροοργανισμών μεταξύ μητέρας και παιδιού φαίνεται να επηρεάζουν τη σύνθεση του μικροβιώματος του δέρματος, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η παρουσία συγκεκριμένων μικροβίων στη μητέρα προκαλεί από μόνη της αλλεργική νόσο στο παιδί. Η ατοπική δερματίτιδα αποτελεί συχνά ένα από τα πρώτα στάδια της λεγόμενης «ατοπικής πορείας», κατά την οποία μπορεί να εμφανιστούν στη συνέχεια τροφικές αλλεργίες, άσθμα και άλλες αλλεργικές παθήσεις. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι οι αλλαγές στο μικροβίωμα προκαλούν τις συγκεκριμένες ασθένειες, αλλά δείχνει ότι ορισμένες μικροβιακές υπογραφές προηγούνται χρονικά της εμφάνισης της νόσου. Οι ερευνητές σχεδιάζουν να συνεχίσουν την παρακολούθηση των παιδιών καθώς μεγαλώνουν, ώστε να εξετάσουν εάν τα πρώιμα χαρακτηριστικά του μικροβιώματος συνδέονται και με μεταγενέστερη εμφάνιση άσθματος ή άλλων αλλεργικών παθήσεων.
Φωτογραφία Shutterstock
