Οι στατίνες, τα ευρέως χρησιμοποιούμενα φάρμακα για τη μείωση της χοληστερόλης, μπορεί να συνδέονται όχι μόνο με την προστασία της καρδιαγγειακής υγείας αλλά και με χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης γλαυκώματος, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη. Η χρήση τους συνδέθηκε επίσης με μικρότερη πιθανότητα επιδείνωσης της νόσου και ανάγκης για πιο επιθετικές θεραπείες, όπως χειρουργικές επεμβάσεις ή θεραπείες με λέιζερ. Το γλαύκωμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες μη αναστρέψιμης απώλειας όρασης και προκαλείται από προοδευτική βλάβη του οπτικού νεύρου. Η νόσος συχνά συνδέεται με αυξημένη ενδοφθάλμια πίεση, αν και η σχέση είναι πιο σύνθετη και η βλάβη του οπτικού νεύρου μπορεί να εξελιχθεί ακόμη και χωρίς πολύ υψηλές τιμές πίεσης. Η νέα αμερικανική έρευνα βασίστηκε σε μια παγκόσμια βάση δεδομένων που περιλαμβάνει στοιχεία για περίπου 165 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι ερευνητές εξέτασαν περισσότερους από 210.000 ανθρώπους που είχαν καταγεγραμμένη χρήση στατινών μεταξύ Αυγούστου 2006 και Αυγούστου 2026 και τους συνέκριναν με αντίστοιχη ομάδα περισσότερων από 210.000 ανθρώπων χωρίς καταγεγραμμένη χρήση στατινών. Όλοι είχαν διαθέσιμα δεδομένα από οφθαλμολογική παρακολούθηση.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Lidl: Μπαράζ ανακλήσεων τροφίμων τις τελευταίες ημέρες – Βρέθηκε Salmonella, Listeria και E. coli (φωτογραφίες)
15% χαμηλότερος κίνδυνος εμφάνισης γλαυκώματος
Στην πρώτη ανάλυση, η χρήση στατινών συνδέθηκε με 15% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης γλαυκώματος ανοικτής γωνίας. Σε ορίζοντα πέντε ετών, γλαύκωμα διαγνώστηκε στο 2,3% των ανθρώπων που λάμβαναν στατίνες, έναντι 2,6% στην ομάδα σύγκρισης. Σε απόλυτους αριθμούς, αυτό αντιστοιχούσε σε 4.771 νέες διαγνώσεις στην ομάδα των χρηστών στατινών και 5.491 στην ομάδα χωρίς καταγεγραμμένη χρήση. Το ενδιαφέρον των ερευνητών στράφηκε όμως και σε όσους είχαν ήδη γλαύκωμα. Σε ξεχωριστή ανάλυση, περισσότεροι από 30.000 ασθενείς με γλαύκωμα που λάμβαναν στατίνες συγκρίθηκαν με σχεδόν 250.000 ασθενείς με γλαύκωμα που δεν λάμβαναν στατίνες. Και εδώ η χρήση των φαρμάκων συνδέθηκε με μικρότερη πιθανότητα να χρειαστούν πιο εντατικές θεραπευτικές παρεμβάσεις καθώς εξελισσόταν η νόσος. Συγκεκριμένα, σε διάστημα πέντε ετών, η χρήση στατινών συνδέθηκε με 36% χαμηλότερο κίνδυνο χειρουργικής επέμβασης για το γλαύκωμα και με 55% χαμηλότερο κίνδυνο ελάχιστα επεμβατικής χειρουργικής, γνωστής ως MIGS. Παράλληλα, καταγράφηκε 60% χαμηλότερος κίνδυνος να χρειαστεί επιλεκτική τραμπεκουλοπλαστική με λέιζερ, μια θεραπεία που χρησιμοποιείται για τη μείωση της ενδοφθάλμιας πίεσης, καθώς και 12% μικρότερη πιθανότητα να χρειαστούν επιπλέον οφθαλμικές σταγόνες για τον έλεγχο της πίεσης. Οι συσχετίσεις παρέμεναν και στην ανάλυση των δέκα ετών.
Γιατί μπορεί να έχουν σχέση οι στατίνες με το γλαύκωμα
Οι στατίνες χορηγούνται κυρίως για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και την πρόληψη καρδιαγγειακών επεισοδίων. Ωστόσο, τα φάρμακα αυτά έχουν και άλλες βιολογικές επιδράσεις, πέρα από τη μείωση της χοληστερόλης. Προηγούμενες εργαστηριακές και επιδημιολογικές έρευνες έχουν εξετάσει πιθανές νευροπροστατευτικές, αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις δράσεις τους. Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην περίπτωση του γλαυκώματος, επειδή η νόσος χαρακτηρίζεται από απώλεια των κυττάρων του αμφιβληστροειδούς και προοδευτική βλάβη του οπτικού νεύρου. Έχει επίσης προταθεί ότι οι στατίνες ενδέχεται να επηρεάζουν μηχανισμούς που σχετίζονται με την ενδοφθάλμια πίεση και την επιβίωση των νευρικών κυττάρων. Ωστόσο, οι μηχανισμοί αυτοί δεν έχουν αποδειχθεί επαρκώς στους ανθρώπους. Η νέα μελέτη έρχεται να ενισχύσει ένα ερευνητικό πεδίο που παραμένει ανοιχτό. Προηγούμενες έρευνες έχουν δώσει αντικρουόμενα αποτελέσματα, με ορισμένες να δείχνουν χαμηλότερο κίνδυνο γλαυκώματος στους χρήστες στατινών και άλλες να μην εντοπίζουν σημαντική σχέση. Μάλιστα, παλαιότερη μεγάλη μελέτη σε 136.783 ανθρώπους δεν είχε βρει σημαντική συσχέτιση μεταξύ της χρήσης στατινών και του κινδύνου πρωτοπαθούς γλαυκώματος ανοικτής γωνίας.
Δεν σημαίνει ότι οι στατίνες είναι θεραπεία για το γλαύκωμα
Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης, επομένως δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο οι άνθρωποι που λαμβάνουν στατίνες να διαφέρουν από εκείνους που δεν τις λαμβάνουν σε άλλους παράγοντες που επηρεάζουν και τον κίνδυνο ή την εξέλιξη του γλαυκώματος. Ένας ακόμη σημαντικός περιορισμός είναι ότι οι ερευνητές δεν είχαν πρόσβαση σε λεπτομερή ατομικά δεδομένα, όπως μετρήσεις της ενδοφθάλμιας πίεσης ή αναλυτικές πληροφορίες για τις χειρουργικές επεμβάσεις. Επομένως, δεν ήταν δυνατό να εξακριβωθεί με βεβαιότητα αν μια επέμβαση πραγματοποιήθηκε επειδή η νόσος είχε γίνει πιο σοβαρή ή για άλλους λόγους, όπως η μη επαρκής συμμόρφωση στη θεραπεία. Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματα προσθέτουν στοιχεία στην υπόθεση μιας πιθανής νευροπροστατευτικής δράσης των στατινών, αλλά ζητούν προοπτικές τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές για να διαπιστωθεί αν τα φάρμακα μπορούν πράγματι να μειώσουν την εμφάνιση ή την εξέλιξη του γλαυκώματος. Ως εκ τούτου, τα νέα δεδομένα δεν αποτελούν λόγο για έναρξη ή αλλαγή θεραπείας με στατίνες χωρίς ιατρική καθοδήγηση.
Η έρευνα δημοσιεύθηκε στο περιοδικό British Journal of Ophthalmology.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
