Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων τη βιομηχανία και την εστίαση. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
Μια ανάκληση ψωμιού γερμανικής προέλευσης στο Λουξεμβούργο που προκάλεσε και ευρωπαϊκό συναγερμό RASFF για σοβαρό κίνδυνο θέτει ένα ερώτημα που αφορά ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων: ποιος εντοπίζει ένα επικίνδυνο προϊόν όταν αυτό έχει ήδη περάσει από την παραγωγή, τους ελέγχους και τη διανομή; Στην υπόθεση του Proteinbrot της SCHWAN, η προειδοποίηση ξεκίνησε από καταγγελία καταναλωτή για ξένο σώμα από πλαστικό και κατέληξε σε ευρωπαϊκή κοινοποίηση με χαρακτηρισμό «σοβαρού» κινδύνου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Η σχέση της διατροφής με την καρδιακή ανεπάρκεια: Αποτελέσματα 20ετούς ελληνικής μελέτης σε 2.159 άτομα
Η ειδοποίηση RASFF κοινοποιήθηκε στις 5 Οκτωβρίου από το Λουξεμβούργο και αφορά ψωμί πρωτεΐνης γερμανικής προέλευσης. Η επίσημη ανάκληση προσδιορίζει συσκευασία 250 γραμμαρίων, κωδικό 5450028591007, παρτίδα 18050142 και ημερομηνία ανάλωσης 1 Ιουλίου 2027. Οι αρχές ανακοίνωσαν απόσυρση και δημόσια προειδοποίηση, ενώ η E.Leclerc περιγράφει το ξένο σώμα ειδικότερα ως «σκληρό πλαστικό», στις σχετικές ανακοινώσεις ανάκλησης.
Το σημείο που διαφοροποιεί την υπόθεση βρίσκεται στη βάση της κοινοποίησης: καταγγελία καταναλωτή. Το προϊόν είχε ήδη φτάσει στην αγορά όταν εντοπίστηκε το πρόβλημα. Παρόμοιες υποθέσεις που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα αφορούν παγωτά με σπασμένα γυαλιά, αλλαντικά με πλαστικό ή σύρμα, σοκολάτες με μεταλλικά αντικείμενα, γιαούρτια, χυμούς και άλλα προϊόντα, όπου η πρώτη ένδειξη προήλθε από πελάτη.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εισήγηση προστίμου 5.492 ευρώ σε γνωστό εστιατόριο του Κολωνακίου μετά από καταγγελία
Οι καταγγελίες καταναλωτών δεν βρίσκονται έξω από το σύστημα ασφάλειας τροφίμων. Αποτελούν μία “εθελοντική” μορφή επιτήρησης μετά τη διάθεση στην αγορά και μπορούν να αποκαλύψουν συμβάντα που δεν εμφανίστηκαν στους ελέγχους παραγωγής. Υπηρεσίες όπως η αμερικανική FSIS διατηρούν οργανωμένα συστήματα συλλογής και ανάλυσης καταγγελιών για ξένα σώματα, αλλεργικές αντιδράσεις, ασθένειες, τραυματισμούς και λανθασμένη επισήμανση, επειδή αυτές οι αναφορές παράγουν αξιοποιήσιμα δεδομένα επιτήρησης.
Ένα σκληρό πλαστικό ξένο σώμα μέσα σε τρόφιμο μπορεί, ανάλογα με το μέγεθος, το σχήμα και τις αιχμηρές ακμές του, να προκαλέσει τραυματισμούς στο στόμα και τον φάρυγγα, βλάβες στα δόντια ή πνιγμονή, ενώ η κατάποσή του μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να τραυματίσει τον οισοφάγο ή το γαστρεντερικό σύστημα.
Η παρουσία πλαστικού όμως παρουσιάζει ιδιαίτερη τεχνική δυσκολία για τη βιομηχανία. Η επιστημονική βιβλιογραφία για την ανίχνευση ξένων σωμάτων δείχνει ότι υλικά υψηλής πυκνότητας, όπως μέταλλο και πέτρα, εντοπίζονται ευκολότερα, ενώ ορισμένα πλαστικά μπορούν να διαφύγουν ακόμη και από συστήματα ακτίνων Χ. Τα συμβατικά X-ray βασίζονται κυρίως στις διαφορές πυκνότητας, με αποτέλεσμα πλαστικά χαμηλής πυκνότητας να εμφανίζουν χαμηλή αντίθεση μέσα σε ορισμένες μήτρες τροφίμων.
Η βιομηχανία διαθέτει περισσότερα από ένα επίπεδα άμυνας: κόσκινα, φίλτρα, μαγνήτες, ανιχνευτές μετάλλων, οπτική διαλογή, ακτίνες Χ, επιθεώρηση εξοπλισμού και προγράμματα HACCP. Καμία τεχνολογία όμως δεν ανιχνεύει κάθε πιθανό ξένο σώμα σε κάθε τρόφιμο. Η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από το υλικό, το μέγεθος και τη θέση του αντικειμένου, τη σύσταση του προϊόντος, την ευαισθησία του εξοπλισμού και το σημείο όπου έγινε η επιμόλυνση.
Αυτό εξηγεί γιατί η απουσία ευρήματος στην παραγωγή δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με απουσία κινδύνου. Η πρόληψη φυσικών κινδύνων στηρίζεται επίσης στη συντήρηση μηχανημάτων, στον έλεγχο φθοράς ιμάντων, παρεμβυσμάτων και πλαστικών εξαρτημάτων, στην επιθεώρηση πρώτων υλών και στην τεκμηρίωση απορρίψεων. Ένα μικρό θραύσμα μπορεί να προκύψει τοπικά, να αφορά περιορισμένο αριθμό συσκευασιών και να μην εμφανιστεί σε ένα δείγμα ελέγχου κατά την παραγωγή.
Όταν όμως μια καταγγελία υποδεικνύει πιθανό κίνδυνο, αρχίζει δεύτερη φάση: ιχνηλάτηση παρτίδας, αξιολόγηση του περιστατικού, έλεγχος της παραγωγικής γραμμής και απόφαση για απόσυρση ή ανάκληση. Ο ευρωπαϊκός Κανονισμός 178/2002 απαιτεί από τις επιχειρήσεις τροφίμων να αποσύρουν προϊόν που δεν πληροί τις απαιτήσεις ασφάλειας και, όταν έχει φτάσει στον καταναλωτή, να τον ενημερώνουν αποτελεσματικά και να προχωρούν σε ανάκληση όταν απαιτείται. Η συγκεκριμένη ανάκληση δείχνει επίσης πόσο γρήγορα μία τοπική καταγγελία, μπορεί να αποκτήσει διασυνοριακή διάσταση. Το RASFF καταγράφει διανομή σε άλλα κράτη-μέλη, παρότι η δημόσια ανακοίνωση του Λουξεμβούργου αναφέρει διάθεση σε σημεία πώλησης (σουπερμάρκετ) εντός της χώρας.
Το ουσιαστικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν οι καταναλωτές «αντικαθιστούν» τους ελέγχους. Δεν τους αντικαθιστούν. Η καταγγελία λειτουργεί ως αισθητήρας αφού το προϊόν έχει κυκλοφορήσει και μπορεί να αποκαλύψει αστοχίες που ξέφυγαν από τα προηγούμενα φίλτρα. Όσο τα συστήματα παραγωγής γίνονται ταχύτερα και οι αλυσίδες διανομής μεγαλύτερες, η ταχύτητα με την οποία μια τέτοια πληροφορία αξιολογείται και συνδέεται με συγκεκριμένη παρτίδα γίνεται καθοριστική.
Για τον καταναλωτή, η αξία μιας αναφοράς βρίσκεται στις λεπτομέρειες: εμπορική ονομασία, αριθμός παρτίδας, ημερομηνία, σημείο αγοράς, φωτογραφίες και διατήρηση της συσκευασίας ή του ξένου σώματος όταν αυτό μπορεί να γίνει με ασφάλεια. Για τις επιχειρήσεις και τις αρχές, αυτά τα στοιχεία επιτρέπουν να διαχωριστεί ένα μεμονωμένο συμβάν από πιθανή συστημική αστοχία και να περιοριστεί ταχύτερα η έκταση μιας ανάκλησης.
Η φωτογραφια του προϊόντος που ανακλήθηκε
