Με την αυξανόμενη αντίσταση στα αντιβιοτικά, η θεραπεία με φάγους αναδεικνύεται ως σημαντικό εργαλείο στην καταπολέμηση της Salmonella.
Η Salmonella παραμένει ένας από τους κύριους παθογόνους μικροοργανισμούς που προκαλούν ασθένειες και επιδημίες συνδεδεμένες με προϊόντα πουλερικών, παρά τις δεκαετίες μέτρων σε φάρμες και μονάδες επεξεργασίας. Η αυξανόμενη ζήτηση των καταναλωτών για πουλερικά χωρίς αντιβιοτικά και οι περιορισμοί στη χρήση παραδοσιακών αντιμικροβιακών φαρμάκων ώθησαν επιστήμονες και βιομηχανία να στραφούν σε καινοτόμες εναλλακτικές. Μία από τις πιο υποσχόμενες είναι η θεραπεία με βακτηριοφάγους (bacteriophage therapy), η οποία χρησιμοποιεί φυσικούς ιούς για να καταπολεμήσει συγκεκριμένα βακτήρια όπως η Salmonella.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υδροκυάνιο σε δημοφιλές superfood που πωλείται σε μεγάλα σούπερ μάρκετ – Μπορεί να προκαλέσει από ναυτία μέχρι θάνατο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 2 νεκροί από μολυσμένα θαλασσινά – Το βακτήριο που προκάλεσε τη σηψαιμία
Τι είναι οι βακτηριοφάγοι;
Οι βακτηριοφάγοι, ή απλά φάγοι, είναι ιοί που μολύνουν και καταστρέφουν συγκεκριμένα βακτήρια. Σε αντίθεση με τα ευρέως φάσματος αντιβιοτικά, που μπορεί να διαταράξουν την ευεργετική μικροχλωρίδα των εντέρων, οι φάγοι είναι επιλεκτικοί: ένας φάγος μπορεί να στοχεύει μόνο σε μια συγκεκριμένη σειρά Salmonella, αφήνοντας ανέπαφα άλλα βακτήρια. Αυτή η ακρίβεια τους καθιστά ελκυστικό εργαλείο για την υγεία των πουλερικών και τη μείωση της αντίστασης στα αντιβιοτικά.
Οι φάγοι βρίσκονται φυσικά στο έδαφος, στο νερό, στα φυτά και στα μικροβιώματα των ζώων. Παρά το γεγονός ότι μελετώνται εδώ και πάνω από έναν αιώνα, η τεχνολογική πρόοδος επιτρέπει πλέον την εφαρμογή τους σε μεγάλη κλίμακα για την παραγωγή τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ανακαλούνται πατατάκια λόγω μη δηλωμένου επικίνδυνου συστατικού
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Υψηλά ποσοστά καρκινογόνων αφλατοξινών σε αλεύρι – Άμεση ανάκληση
Γιατί τα πουλερικά χρειάζονται νέα εργαλεία
Οι προκλήσεις στον έλεγχο της Salmonella στα κοτόπουλα είναι ιδιαίτερες: τα ζώα συχνά φέρουν τα βακτήρια χωρίς να εμφανίζουν συμπτώματα, και μόλις εισαχθεί σε ένα κοπάδι, η Salmonella μπορεί να εξαπλωθεί γρήγορα μέσω κοπράνων, σκόνης ή μολυσμένης τροφής και νερού. Παρά τα μέτρα βιοασφάλειας, τα εμβόλια και τις προσθήκες στη διατροφή, η πλήρης εξάλειψη παραμένει δύσκολη.
Η παραδοσιακή χρήση αντιβιοτικών είχε γρήγορη επίδραση, αλλά η ευρεία χρήση τους οδήγησε σε ανάπτυξη ανθεκτικών στελεχών. Η θεραπεία με φάγους προσφέρει μια φυσική, στοχευμένη και με περιορισμένη πιθανότητα αντίστασης επιλογή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | ΗΠΑ: Έκλεισαν δεκάδες παραλίες λόγω κοπρανώδους μόλυνσης – Οι κίνδυνοι και οι οδηγίες των Αρχών
Πώς λειτουργεί η θεραπεία με φάγους
Η χορήγηση μπορεί να γίνει μέσω τροφής, νερού ή απευθείας ψεκασμού σε νεοσσούς ή σφάγια. Οι φάγοι εντοπίζουν τα βακτήρια Salmonella, εισάγουν το γενετικό τους υλικό και αναπαράγονται μέσα στα βακτήρια, τα οποία τελικά εκρήγνυνται, απελευθερώνοντας νέους φάγους που συνεχίζουν τον κύκλο.
Αυτός ο αυτοενισχυόμενος μηχανισμός τους καθιστά ιδιαίτερα αποτελεσματικούς σε περιβάλλοντα με υψηλό βακτηριακό φορτίο, ενώ όταν τα βακτήρια εξαφανιστούν, οι φάγοι μειώνονται φυσικά.
Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η θεραπεία με φάγους μειώνει σημαντικά τα επίπεδα Salmonella σε κοτόπουλα και ορνίθια ωοπαραγωγής, περιορίζοντας τη μόλυνση των αυγών και τη γενική αποικισμό του εντέρου. Κάποια προϊόντα φάγων έχουν ήδη εγκριθεί για χρήση στην επεξεργασία τροφίμων στις ΗΠΑ και άλλες χώρες.
Πλεονεκτήματα σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους
Η στοχευμένη δράση των φάγων προστατεύει την ευεργετική μικροχλωρίδα των εντέρων, ενώ δεν προκαλεί την ίδια γενικευμένη ανάπτυξη ανθεκτικότητας όπως τα αντιβιοτικά. Οι φάγοι θεωρούνται ασφαλείς για τον άνθρωπο, καθώς δεν μολύνουν κύτταρα θηλαστικών, γεγονός που ενισχύει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών.
Προκλήσεις
Η μεγάλη εξειδίκευση των φάγων απαιτεί προσαρμογή στις συγκεκριμένες σειρές Salmonella που κυκλοφορούν σε κάθε κοπάδι ή περιοχή. Η σταθερότητα σε ακραίες θερμοκρασίες ή όξινα περιβάλλοντα, καθώς και η διαφορετική ρυθμιστική αντιμετώπιση των φάγων σε κάθε χώρα, παραμένουν ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Το μέλλον της θεραπείας με φάγους
Με την αυξανόμενη αντίσταση στα αντιβιοτικά, η θεραπεία με φάγους αναδεικνύεται ως σημαντικό εργαλείο στην καταπολέμηση της Salmonella. Ο συνδυασμός φάγων με εμβόλια, προβιοτικά και αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας μπορεί να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο σύστημα προστασίας. Η έρευνα και η σαφής ρυθμιστική καθοδήγηση θα καθορίσουν πόσο γρήγορα αυτή η τεχνολογία θα υιοθετηθεί ευρέως.
Για την ώρα, η θεραπεία με βακτηριοφάγους αποτελεί μία από τις πιο υποσχόμενες προσεγγίσεις στην υγεία των πουλερικών και την ασφάλεια τροφίμων, με δυνατότητα να αυξήσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών στο κοτόπουλο και τα αυγά που καταναλώνουν.
