Πάνω από τα μισά δείγματα που πωλήθηκαν ως «γαλέος» δεν αντιστοιχούσαν στο δηλωμένο είδος, σύμφωνα με ταυτοποίηση DNA
Εκτεταμένη παραπλάνηση στην εμπορία γαλέου στην ελληνική αγορά καταγράφεται σε επιστημονική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food Control και διεξήχθη από ερευνητές του Τμήματος Τεχνολογίας Τροφίμων -Αλεξάνδρειο Τεχνολογικό Εκπαιδευτικό Ίδρυμα Θεσσαλονίκης. Η έρευνα εξέτασε δείγματα που πωλούνταν με την εμπορική ονομασία «γαλέος» ή με άλλους δημοφιλείς όρους όπως «γαλέος δρόσιτις», σε διάφορες περιοχές της χώρας και ανέδειξε σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ της δηλωμένης και της πραγματικής ταυτότητας των προϊόντων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τι ρίχνουν στο αλεύρι; Η παράνομη και ακραία επικίνδυνη νοθεία με βόρακα
Συνολικά αναλύθηκαν 87 δείγματα από ιχθυοπωλεία και υπαίθριες αγορές σε τέσσερις πόλεις της Ελλάδας, Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Καβάλα και Κομοτηνή, κατά την περίοδο 2015–2018. Στην περίπτωση των γαλέων (και άλλων κρεάτων ελασμοβραγχίων) που αξιοποιούνται εμπορικά στην Ελλάδα, η μορφολογική ταυτοποίηση είναι αδύνατη λόγω της επεξεργασίας του ψαριού. Όλα τα εξωτερικά χαρακτηριστικά απορρίπτονται (π.χ. δέρμα, κεφάλι και πτερύγια) και το μέρος του σώματος μεταποιείται σε μπριζόλες ή φιλέτα. Για αυτό και η η ταυτοποίηση των ειδών στα περισσότερα δείγματα, κατέστη δυνατή μέσω της μεθόδου DNA barcoding.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 16 νεκροί από γάλα που μολύνθηκε με βιομηχανική κόλλα – 80% το ποσοστό θνησιμότητας
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | IKEA: Κίνδυνος πρόκλησης πυρκαγιάς και εγκαυμάτων από προϊόν που πωλήθηκε σε πολλές χώρες
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ποσοστό 56% των προϊόντων δεν αντιστοιχούσε στο είδος που προβλέπεται από τη νομοθεσία για την εμπορική ονομασία «γαλέος», η οποία αφορά συγκεκριμένα είδη του γένους Mustelus (Σύμφωνα με την ελληνική νομοθεσία περί ασφάλειας τροφίμων (ΦΕΚ 475/Τεύχος Β’/27-3-2015, Αρ. 1750/32219 βάσει του Κώδικα ΕΕ 1379/2013), μόνο τα προϊόντα Mustelus spp. -M. mustelus «grizogaleos», M. punctulatus «stiktogaleos» και M. asterias «astrogaleos»- θα πρέπει να πωλούνται με την κοινή ονομασία γαλέος).
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Συσκευασμένο κέικ πίσω από 323 δηλητηριάσεις – Βρήκαν ποιος φταίει, αλλά όχι πώς ακριβώς έγινε
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 5χρονη με μόνιμες ουλές από εγκαύματα που προκάλεσε ζεστή σοκολάτα – Σε τι θερμοκρασία πρέπει να σερβίρονται τα ροφήματα στην εστίαση;
Σημαντικό μέρος των δειγμάτων βρέθηκε να ανήκει σε άλλα είδη, με το Scyliorhinus canicula να αποτελεί τη συχνότερη περίπτωση υποκατάστασης. Επιπλέον, περίπου το 23% των εξεταζόμενων προϊόντων ταυτοποιήθηκε ως είδη για τα οποία ισχύουν περιορισμοί ή απαγορεύσεις ως προς την αλίευση και εμπορία τους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δηλητηριάσεις στην Οθωμανική Αυτοκρατορία: Χαλασμένα Τρόφιμα, δηλητήρια και δημόσια υγεία (1845–1912)
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Αυτές είναι τροφές που «μαζεύουν» τα μικροπλαστικά από το έντερο και μας βοηθούν να τα αποβάλλουμε – Νέα μελέτη
Η αντικατάσταση του «γαλέου» με άλλα είδη οφείλεται κυρίως στη μεγαλύτερη διαθεσιμότητα και χαμηλότερο κόστος άλλων ψαριών, τα οποία διατίθενται ευκολότερα στην αγορά και αποφέρουν υψηλότερο περιθώριο κέρδους, ενώ η χρήση της συγκεκριμένης εμπορικής ονομασίας διευκολύνει τη διάθεση ενός προϊόντος που είναι ήδη γνωστό και αποδεκτό από τους καταναλωτές. Ταυτόχρονα, η πώληση σε μορφή φιλέτου καθιστά πρακτικά αδύνατη την αναγνώριση του είδους χωρίς εργαστηριακό έλεγχο, γεγονός που, σε συνδυασμό με περιορισμένους ελέγχους στην αλυσίδα διακίνησης, επιτρέπει την αλλαγή επισήμανσης, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου διακινούνται είδη με περιορισμούς ή απαγορεύσεις.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Έλλειψη μαγνησίου: Σημάδια σε πρόσωπο και μάτια που τη μαρτυρούν
Η μελέτη κατέγραψε επίσης διαφοροποιήσεις, ανάλογα με τον τύπο σημείου πώλησης. Τα υψηλότερα ποσοστά εσφαλμένης επισήμανσης εντοπίστηκαν στις υπαίθριες αγορές, ενώ χαμηλότερα ποσοστά παρατηρήθηκαν στα οργανωμένα ιχθυοπωλεία. Παράλληλα, καταγράφηκαν διαφορές και μεταξύ των πόλεων ως προς τη σύνθεση των ειδών που διατίθενται στην αγορά. Οι συγγραφείς επισημαίνουν ότι τα δεδομένα προέκυψαν από δείγμα περιορισμένου μεγέθους και γεωγραφικής κάλυψης, ωστόσο καταγράφουν διαφοροποιήσεις στη διακίνηση και επισήμανση των ειδών ανάλογα με την περιοχή και τον τύπο λιανικής πώλησης.
Παράλληλα, η περιβαλλοντική οργάνωση iSea, σε ανακοίνωσή της τον Ιούλιο του 2025, αναφέρει ότι προστατευόμενοι καρχαρίες και σαλάχια διακινούνται στην ελληνική αγορά με εμπορικές ονομασίες όπως «ρίνα», «γαλέος», «γλαύκος» και «βάτος». Σύμφωνα με τα στοιχεία της οργάνωσης, που βασίζονται σε έρευνα πενταετίας, πάνω από το 60% των προϊόντων καρχαριών και σαλαχιών στις ελληνικές αγορές φέρουν λανθασμένη ή καθόλου σήμανση, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις η πρακτική αυτή συνδέεται με τη διάθεση προστατευόμενων ειδών.
Η iSea αναφέρει ότι, παρά το γεγονός ότι σημαντικό ποσοστό των ειδών προστατεύεται από την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, εξακολουθούν να εμφανίζονται στην αγορά είτε μέσω σκόπιμης αλλαγής ονομασίας είτε λόγω αδυναμίας αναγνώρισης κατά την αλίευση και διακίνηση. Σύμφωνα με την τελευταία αναθεώρηση του Ελληνικού Κόκκινου Καταλόγου, από τα 57 είδη καρχαριών και σαλαχιών που έχουν αξιολογηθεί, το 68% των καρχαριών και το 48% των σαλαχιών κατατάσσονται σε κατηγορίες κινδύνου, ενώ το μοναδικό είδος χίμαιρας που απαντάται στην Ελλάδα χαρακτηρίζεται επίσης απειλούμενο.
Στην ίδια ανακοίνωση επισημαίνεται ότι ορισμένα είδη που εντοπίζονται στην αγορά παρουσιάζουν αυξημένα επίπεδα βαρέων μετάλλων. Μελέτες της οργάνωσης στο Ιόνιο και το Αιγαίο καταγράφουν περιπτώσεις όπου οι συγκεντρώσεις υπερβαίνουν τα επιτρεπτά όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως και έντεκα φορές. Μεταξύ των ειδών που, σύμφωνα με την iSea, εντοπίζονται συχνά στην αγορά με διαφορετικές εμπορικές ονομασίες περιλαμβάνονται ο ρυγχοκαρχαρίας, οι αγγελοκαρχαρίες (γνωστοί ως «ρίνες»), το πλατυσέλαχο, το ρυγχαετόψαρο και ο εξαβράγχιος καρχαρίας. Τα είδη αυτά κατατάσσονται σε κατηγορίες υψηλού κινδύνου ή προστατεύονται αυστηρά στη Μεσόγειο και την Ελλάδα, ωστόσο συνεχίζουν να εμφανίζονται σε ψαραγορές και ιχθυοπωλεία.
