Νέος έλεγχος της αμερικανικής υπηρεσίας τροφίμων σε εγχώρια και εισαγόμενα δείγματα αποκάλυψε νοθεία στο 4% των δειγμάτων
Το μέλι είναι ένα από τα πιο αγαπημένα τρόφιμα στις ελληνικές κουζίνες, και η χώρα μας έχει μακρά παράδοση στην παραγωγή ποιοτικού μελιού. Ωστόσο, η παγκόσμια αγορά μελιού πάσχει από ένα πρόβλημα που επηρεάζει καταναλωτές σε κάθε γωνιά του κόσμου: Τη νοθεία. Η αμερικανική Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) δημοσίευσε τα αποτελέσματα νέου ελέγχου που ρίχνει φως στο μέγεθος του προβλήματος και αποκαλύπτει πως τα ποσοστά νοθείας μειώνονται, αλλά δεν εξαφανίζονται.
Η νοθεία μελιού είναι μια από τις παλαιότερες και πιο διαδεδομένες μορφές απάτης τροφίμων. Tο γνήσιο μέλι είναι ακριβό να παραχθεί, απαιτεί χρόνο, φροντίδα μελισσοκόμων και ευνοϊκές καιρικές συνθήκες. Αντίθετα, σιρόπια από ζαχαροκάλαμο, καλαμπόκι ή άλλες πηγές είναι πολύ φθηνότερα και μπορούν να αναμειχθούν με μέλι χωρίς ο μέσος καταναλωτής να το αντιληφθεί από τη γεύση, την υφή ή την εμφάνιση. Το αποτέλεσμα είναι ένα προϊόν που πωλείται ως αγνό μέλι αλλά στην πραγματικότητα περιέχει σημαντικές ποσότητες φθηνότερων συστατικών που δεν αναγράφονται στην ετικέτα.
Το πρόβλημα γίνεται ακόμα πιο σύνθετο επειδή η ανίχνευση της νοθείας απαιτεί εξελιγμένες εργαστηριακές τεχνικές. Ο FDA χρησιμοποιεί τη μέθοδο ανάλυσης σταθερού ισοτόπου άνθρακα, η οποία μετρά τις αναλογίες ισοτόπων άνθρακα τόσο στο συνολικό δείγμα μελιού όσο και στην πρωτεϊνική του σύσταση. Κάθε φυτό δεσμεύει διαφορετικές αναλογίες ισοτόπων κατά τη φωτοσύνθεση, και αυτές οι αναλογίες αντικατοπτρίζονται στο τελικό προϊόν. Εάν τα επίπεδα ισοτόπων ενός δείγματος δεν αντιστοιχούν στα αναμενόμενα για γνήσιο μέλι, αυτό αποτελεί ισχυρή ένδειξη νοθείας. Ο FDA εξετάζει τότε τα δεδομένα πιο διεξοδικά, λαμβάνοντας υπόψη τις φυσικές παραλλαγές στη σύνθεση του μελιού ανάλογα με την ανθοφορία και το περιθώριο σφάλματος της μεθόδου.
Τι έδειξε ο νέος έλεγχος του 2025
Το 2025, ο FDA εξέτασε συνολικά 102 δείγματα μελιού, εκ των οποίων 54 προέρχονταν από εγχώρια παραγωγή και 48 ήταν εισαγόμενα από διάφορες χώρες. Το ποσοστό παραβάσεων ήταν περίπου 4% και στις δύο κατηγορίες: Δύο εγχώρια δείγματα και δύο εισαγόμενα αποδείχθηκαν νοθευμένα με μη δηλωμένα γλυκαντικά. Για τα νοθευμένα εισαγόμενα προϊόντα, ο FDA ενεργοποίησε ειδικές λίστες παρακολούθησης εισαγωγών που εμποδίζουν την περαιτέρω είσοδο των συγκεκριμένων εταιρειών και προϊόντων στις ΗΠΑ. Για τα εγχώρια νοθευμένα προϊόντα, η υπηρεσία συνεργάστηκε με τις εταιρείες για ανακλήσεις και άλλα διορθωτικά μέτρα.
Η σύγκριση με τα αποτελέσματα προηγούμενων ελέγχων του FDA αποκαλύπτει μια ενθαρρυντική αλλά ατελή πρόοδο. Το 2021-2022, η υπηρεσία εξέτασε 144 εισαγόμενα δείγματα και βρήκε ότι το 10% ήταν νοθευμένα, ένα ποσοστό που αποκαλύπτει το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος στη διεθνή αγορά μελιού. Το 2022-2023, ο έλεγχος σε 107 εισαγόμενα δείγματα ανέδειξε ποσοστό νοθείας 3%, σημαντική μείωση που αποδίδεται εν μέρει στα αυξημένα μέτρα επιτήρησης και στις κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε παραβάτες. Το 2025, το ποσοστό παρέμεινε στο 4%, δείχνοντας ότι παρόλο που τα αποτελέσματα είναι πολύ καλύτερα από τα υψηλά του 2021-2022, το πρόβλημα δεν έχει εξαλειφθεί.
Τι σημαίνει αυτό για τους καταναλωτές
Ο FDA τονίζει ότι η πλειονότητα των δειγμάτων που εξετάστηκαν ήταν γνήσια, αλλά παράλληλα υπογραμμίζει ότι το μέλι παραμένει ένα από τα πιο ευάλωτα τρόφιμα σε οικονομικά κινητοποιημένη νοθεία. Η συνεχής επιτήρηση είναι απαραίτητη ακριβώς επειδή τα κίνητρα για νοθεία είναι ισχυρά και οι τεχνικές απάτης εξελίσσονται. Για τον καταναλωτή, τα πράγματα που μπορεί να κάνει είναι να επιλέγει μέλι με σαφή γεωγραφική προέλευση, να προτιμά παραγωγούς με πιστοποίηση και να αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό προϊόντα πολύ χαμηλής τιμής. Το γνήσιο μέλι έχει κόστος παραγωγής που αντικατοπτρίζεται στην τιμή του, και η υπερβολικά χαμηλή τιμή είναι συχνά ένα πρώτο σήμα που αξίζει να προσεχθεί.
