Η επισήμανση «Να διατηρείται στο ψυγείο» αποτελεί μία από τις σημαντικότερες υποχρεωτικές πληροφορίες για τα τρόφιμα που απαιτούν συνεχή συντήρηση σε χαμηλές θερμοκρασίες. Η παρουσία της στην ετικέτα ενημερώνει όλους τους κρίκους της εφοδιαστικής αλυσίδας, από τους διανομείς και τους επαγγελματίες της μαζικής εστίασης έως τον τελικό χρήστη, ότι το προϊόν πρέπει να παραμένει υπό ψύξη καθ’ όλη τη διάρκεια της αποθήκευσης και της διακίνησής του. Η απουσία της μπορεί να οδηγήσει σε λανθασμένο χειρισμό του προϊόντος, αυξάνοντας τον κίνδυνο μικροβιακής ανάπτυξης και αλλοίωσης.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σνακ: Ποια προτιμούν οι Έλληνες καταναλωτές σύμφωνα με απαντήσεις 1.039 ενηλίκων – Μελέτη του Πανεπιστημίου Αιγαίου
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η εθελοντική ανάκληση καφέ που πραγματοποίησε στις Ηνωμένες Πολιτείες η Fairhope Roasting Company για έτοιμο προς χρήση συμπύκνωμα καφέ cold brew για επαγγελματική χρήση που διατίθεται αποκλειστικά στον κλάδο της μαζικής εστίασης (καφετέριες, εστιατόρια κ.λπ.). Η ανάκληση αφορούσε προϊόν συσκευασμένο σε πλαστικά δοχεία ενός γαλονιού, συνολικής ποσότητας περίπου 57 κιλών. Η αιτία της ανάκλησης δεν σχετιζόταν με επιβεβαιωμένη μικροβιολογική επιμόλυνση ή παρουσία ξένων σωμάτων, αλλά με την έλλειψη της υποχρεωτικής ένδειξης «Keep Refrigerated» στην ετικέτα. Η αρμόδια αμερικανική αρχή κατέταξε την ανάκληση ως Class II, κατηγορία που αφορά περιπτώσεις στις οποίες η χρήση του προϊόντος ενδέχεται να προκαλέσει προσωρινές ή αναστρέψιμες επιπτώσεις στην υγεία, ενώ η πιθανότητα σοβαρών συνεπειών θεωρείται περιορισμένη.
Η διατήρηση της ψυκτικής αλυσίδας αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια πολλών έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων και ποτών. Οι χαμηλές θερμοκρασίες επιβραδύνουν σημαντικά τον πολλαπλασιασμό παθογόνων και αλλοιογόνων μικροοργανισμών, χωρίς όμως να τους εξαλείφουν. Όταν ένα τρόφιμο που απαιτεί ψύξη αποθηκευτεί σε θερμοκρασία περιβάλλοντος λόγω ελλιπούς ή λανθασμένης επισήμανσης, οι συνθήκες γίνονται ευνοϊκές για την ανάπτυξη μικροβιακών πληθυσμών που μπορούν να επηρεάσουν τόσο την ποιότητα όσο και την ασφάλεια του προϊόντος.
Τα προϊόντα cold brew καφέ παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από πλευράς ασφάλειας τροφίμων. Η εκχύλιση πραγματοποιείται σε χαμηλή θερμοκρασία για πολλές ώρες, χωρίς θερμική επεξεργασία που να εξασφαλίζει καταστροφή των μικροοργανισμών. Ανάλογα με τη διαδικασία παραγωγής, την ποιότητα των πρώτων υλών, τις συνθήκες υγιεινής και τη μέθοδο συσκευασίας, μπορεί να απαιτείται συνεχής ψύξη προκειμένου να διατηρηθεί η μικροβιολογική σταθερότητα του προϊόντος καθ’ όλη τη διάρκεια της διάρκειας ζωής του.
Η απουσία της ένδειξης ψύξης δημιουργεί κίνδυνο σε όλα τα στάδια της εφοδιαστικής αλυσίδας. Κατά τη μεταφορά, το προϊόν μπορεί να τοποθετηθεί σε συμβατικά μέσα διανομής αντί για ψυχόμενα οχήματα. Στην αποθήκευση είναι πιθανό να παραμείνει σε θερμοκρασία περιβάλλοντος. Στις επιχειρήσεις εστίασης μπορεί να τοποθετηθεί σε ράφια ξηρής αποθήκης αντί για ψυκτικούς θαλάμους, ενώ και μετά το άνοιγμα της συσκευασίας υπάρχει αυξημένη πιθανότητα λανθασμένου χειρισμού όταν η ετικέτα δεν παρέχει σαφείς οδηγίες συντήρησης.
Η ετικέτα, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του συστήματος διαχείρισης ασφάλειας τροφίμων και εντάσσεται στις διαδικασίες πρόληψης που εφαρμόζονται από τις επιχειρήσεις παραγωγής. Η ακρίβεια των πληροφοριών που αναγράφονται στη συσκευασία επηρεάζει άμεσα την αποτελεσματικότητα των συστημάτων HACCP, των προγραμμάτων ορθής βιομηχανικής πρακτικής και των διαδικασιών ιχνηλασιμότητας. Για τον λόγο αυτό, κάθε αλλαγή σε ετικέτα ή συσκευασία πρέπει να ελέγχεται μέσω διαδικασιών έγκρισης πριν από τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά.
Οι συχνότερες αιτίες αστοχίας που οδηγούν σε ελλιπή επισήμανση περιλαμβάνουν σφάλματα κατά τον σχεδιασμό της ετικέτας, χρήση παλαιότερης έκδοσης μακέτας, ελλιπή έλεγχο κατά την εκτύπωση, αστοχίες στη διαδικασία έγκρισης των τελικών αρχείων, αλλαγές στις προδιαγραφές του προϊόντος χωρίς αντίστοιχη αναθεώρηση της επισήμανσης, καθώς και ανεπαρκή επικοινωνία μεταξύ των τμημάτων ποιότητας, παραγωγής, κανονιστικής συμμόρφωσης και προμηθειών. Αντίστοιχα προβλήματα μπορούν να προκύψουν όταν χρησιμοποιούνται εξωτερικοί προμηθευτές συσκευασίας χωρίς επαρκείς διαδικασίες επιβεβαίωσης του τελικού περιεχομένου της ετικέτας.
Η διασφάλιση της ορθότητας της επισήμανσης απαιτεί τεκμηριωμένες διαδικασίες ελέγχου. Οι επιχειρήσεις εφαρμόζουν ελέγχους προεκτύπωσης, επαλήθευση των τελικών μακετών, συγκρίσεις με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές, ελέγχους πρώτου δείγματος πριν από την έναρξη της παραγωγής, επιθεωρήσεις κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας και τελική επιβεβαίωση πριν από την αποδέσμευση των παρτίδων προς διανομή. Οι διαδικασίες αυτές αποτελούν βασικά προληπτικά μέτρα για τη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με λανθασμένη ή ελλιπή επισήμανση.
Από κανονιστικής πλευράς, οι επιχειρήσεις τροφίμων φέρουν την ευθύνη να διασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες που συνοδεύουν τα προϊόντα είναι ακριβείς, σαφείς και επαρκείς για την ασφαλή χρήση τους. Η επισήμανση των συνθηκών συντήρησης αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της ενημέρωσης του χρήστη όταν η ασφάλεια ή η ποιότητα του τροφίμου εξαρτάται από συγκεκριμένες θερμοκρασιακές απαιτήσεις. Η έλλειψη σχετικής πληροφορίας μπορεί να οδηγήσει σε ανάκληση προϊόντων ακόμη και όταν δεν έχει διαπιστωθεί πραγματική επιμόλυνση.
Οι πιθανές επιπτώσεις στην υγεία εξαρτώνται από το είδος του προϊόντος, το χρονικό διάστημα έκθεσης σε ακατάλληλες θερμοκρασίες και τους μικροοργανισμούς που ενδέχεται να αναπτυχθούν. Η κατανάλωση τροφίμων που έχουν παραμείνει εκτός ψύξης για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να προκαλέσει γαστρεντερικές διαταραχές, όπως ναυτία, έμετο, κοιλιακό άλγος και διάρροια. Σε ευπαθείς ομάδες, όπως ηλικιωμένοι, έγκυες, μικρά παιδιά και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, οι επιπτώσεις ενδέχεται να είναι σοβαρότερες ανάλογα με τον μικροοργανισμό και το επίπεδο επιμόλυνσης.
Η συγκεκριμένη ανάκληση αποτελεί παράδειγμα προληπτικής διαχείρισης κινδύνου μέσω της εφαρμογής του συστήματος ανάκλησης τροφίμων. Η απόφαση λήφθηκε λόγω ελλιπούς επισήμανσης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε λανθασμένη αποθήκευση του προϊόντος, παρά το γεγονός ότι δεν είχε αναφερθεί πρόβλημα ποιότητας ή ασφάλειας στις επηρεαζόμενες παρτίδες. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας ανάκλησης από τις αρμόδιες αρχές σηματοδότησε την απόσυρση των συγκεκριμένων προϊόντων από την αγορά και την ολοκλήρωση των απαιτούμενων διορθωτικών ενεργειών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Σχεδόν 60 χώρες και η Ελλάδα, εμπλέκονται στο σκάνδαλο μεγάλης βιομηχανίας κρέατος – 176 follow-ups στο RASFF και συνεχείς ανακλήσεις
- Το μυστικό παζάρι της τομάτας: Πώς ευρωπαϊκοί κολοσσοί κατεβάζουν τις τιμές και πιέζουν την αλυσίδα παραγωγής αυξάνοντας τα κέρδη τους
- Σιγκέλλωση: Σεξουαλικώς μεταδιδόμενη λοίμωξη ή τροφιμογενής απειλή;
- Ελλάδα: Παραβάσεις στη διακίνηση ρυζιού και πρόστιμα σε δυο επιχειρήσεις μετά από πολυήμερους ελέγχους
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
