Η Ελβετία προτείνει κανόνες που ξεπερνούν τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις, αλλά αφήνουν ανοιχτό ένα σημαντικό κενό
Τα PFAS, γνωστά και ως «αιώνιες χημικές ουσίες» λόγω της εξαιρετικής τους ανθεκτικότητας στη διάσπαση, βρίσκονται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο της επιστημονικής και ρυθμιστικής συζήτησης για την ασφάλεια τροφίμων. Πρόκειται για μια ευρεία οικογένεια περισσότερων από 10.000 φθοριούχων χημικών ενώσεων που χρησιμοποιούνται ευρύτατα σε συσκευασίες τροφίμων για τις αντικολλητικές και αδιάβροχες ιδιότητές τους. Ανιχνεύονται στο αίμα, στο μητρικό γάλα, στα ποτάμια και στο πόσιμο νερό σε ολόκληρο τον κόσμο, και συνδέονται με σειρά δυσμενών επιπτώσεων για την υγεία, από διαταραχές του ανοσοποιητικού και ενδοκρινικές διαταραχές έως αυξημένο κίνδυνο καρκίνου. Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και η Ελβετία κινούνται προς αυστηρότερες ρυθμίσεις, με το Food Packaging Forum να ζητά να πάνε και οι δύο ακόμη παραπέρα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελία καταναλωτή για κομμάτια γυαλιού σε δημοφιλές τρόφιμο ιδιωτικής ετικέτας, μεγάλης αλυσίδας
Στις αρχές Απριλίου 2026, το Food Packaging Forum υπέβαλε σχόλια στη δημόσια διαβούλευση της ελβετικής Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Περιβάλλοντος για τις προτεινόμενες τροποποιήσεις στον κανονισμό μείωσης χημικού κινδύνου ChemRRV. Η διαβούλευση έκλεισε στις 12 Απριλίου 2026 και οι προτεινόμενες αλλαγές αφορούν την προσθήκη ρητής απαγόρευσης διάθεσης στην αγορά υλικών επαφής με τρόφιμα που περιέχουν PFAS πάνω από συγκεκριμένα επίπεδα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζικές ανακλήσεις προϊόντων ομορφιάς – Έλλειψη ελέγχων ασφαλείας και κίνδυνος αλλεργιών, μολύνσεων και ερεθισμών (φωτογραφίες)
Η Ελβετία ξεπερνά την ΕΕ σε ένα κρίσιμο σημείο
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασιών (PPWR, Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40) ήδη εισάγει απαιτήσεις για τα PFAS στα υλικά επαφής με τρόφιμα, με πλήρη εφαρμογή από τον Αύγουστο του 2026. Η ελβετική πρόταση ευθυγραμμίζεται με αυτές τις απαιτήσεις, αλλά πηγαίνει ένα βήμα παραπέρα σε ένα σημαντικό σημείο. Ενώ η ΕΕ επικεντρώνεται στα υλικά που έρχονται σε άμεση επαφή με τρόφιμα κατά τη χρήση τους, η ελβετική πρόταση επεκτείνει τους περιορισμούς PFAS και στις κενές συσκευασίες που διατίθενται στην αγορά προς πώληση. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα PFAS μπορούν να μεταναστεύουν από συσκευασίες ακόμη και πριν την πλήρωσή τους με τρόφιμο, επιβαρύνοντας το περιβάλλον και εν δυνάμει τον καταναλωτή.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Δικαστική καταδίκη και πρόστιμα άνω των 8 δισ. στη φαρμακευτική που απέκρυψε τον εθισμό από φάρμακό της και προκάλεσε χιλιάδες θανάτους
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | LidlCh: Δύο ελαιόλαδα ιδιωτικής ετικέτας στα χειρότερα της αγοράς σε φυτοφάρμακα, πλαστικοποιητές και υπολείμματα ορυκτελαίων
Το Food Packaging Forum υποστηρίζει ρητά αυτή την επέκταση, χαρακτηρίζοντάς τη δικαιολογημένη βάσει των επιστημονικών αποδεικτικών στοιχείων. Ωστόσο, εντοπίζει ένα κρίσιμο κενό στην πρόταση που ενδέχεται να μειώσει την αποτελεσματικότητά της.
Το κενό των επαναχρησιμοποιήσιμων υλικών
Η ελβετική πρόταση στην τρέχουσα μορφή της περιορίζει την απαγόρευση PFAS στις μονόχρηστες συσκευασίες και είδη. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων FCCmigex του Food Packaging Forum, τα PFAS είναι παρόντα στην ευρωπαϊκή αγορά και σε επαναχρησιμοποιήσιμες συσκευασίες και είδη επαφής με τρόφιμα, πολλά από τα οποία επιτρέπουν τη μετανάστευση PFAS στο φαγητό. Ο οργανισμός ζητά να αρθεί αυτός ο περιορισμός, ώστε η απαγόρευση να καλύψει και τα επαναχρησιμοποιήσιμα προϊόντα.
Τόσο η ευρωπαϊκή πολιτική όσο και η αγορά κινούνται προς ενίσχυση της επαναχρησιμοποίησης συσκευασιών ως μέτρο μείωσης των πλαστικών αποβλήτων. Αν όμως αυτά τα επαναχρησιμοποιήσιμα προϊόντα περιέχουν PFAS και εξαιρούνται από την απαγόρευση, η μεταστροφή προς τη «βιώσιμη» συσκευασία ενδέχεται να μεταφέρει την έκθεση του καταναλωτή αντί να την εξαλείψει.
Η ελβετική διαβούλευση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και παγκόσμιο ρυθμιστικό κύμα κατά των PFAS. Στην ΕΕ, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Χημικών Προϊόντων (ECHA) επεξεργάζεται ευρεία απαγόρευση PFAS στο πλαίσιο του κανονισμού REACH, ενώ η Δανία, η Γερμανία, η Ολλανδία, η Νορβηγία και η Σουηδία έχουν ήδη υποβάλει κοινή πρόταση περιορισμού. Στις ΗΠΑ, η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος (EPA) έχει θέσει ανώτατα όρια PFAS στο πόσιμο νερό, ενώ αρκετές πολιτείες έχουν προχωρήσει σε αυτόνομες απαγορεύσεις στις συσκευασίες τροφίμων. Η πίεση για δράση αυξάνεται, καθώς οι επιστημονικές ενδείξεις για τις επιπτώσεις των PFAS στην υγεία συνεχίζουν να συσσωρεύονται και η ανίχνευσή τους σε ανθρώπινους ιστούς και στο περιβάλλον καταγράφεται πλέον παντού στον κόσμο.
Πηγή: Food Packaging Forum. «Σχόλια του FPF σχετικά με τον ελβετικό κανονισμό Chemikalien-Risikoreduktions-Verordnung». (pdf).
