Επιστημονική μελέτη εξηγεί γιατί η Salmonella Infantis επιμένει στις πτηνοτροφικές μονάδες παρά τον καθαρισμό και την απολύμανση
Η Salmonella Infantis παραμένει μία από τις σοβαρότερες απειλές για τη δημόσια υγεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς συνδέεται άμεσα με την παραγωγή κοτόπουλων κρεατοπαραγωγής και τη διατροφική αλυσίδα. Σύμφωνα με την εισαγωγή της μελέτης, οι ανθρώπινες λοιμώξεις από Salmonella αυξήθηκαν την περίοδο 2020–2024, με τη σαλμονέλλωση να αποτελεί τη δεύτερη συχνότερα καταγεγραμμένη ζωονόσο στην ΕΕ. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις προκαλεί αυτοπεριοριζόμενη γαστρεντερίτιδα, συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, ιδίως λόγω της αυξανόμενης αντοχής στα αντιβιοτικά. Η Salmonella Infantis ξεχωρίζει καθώς συνδυάζει υψηλή παρουσία σε κοτόπουλα και κρέας πουλερικών με εκτεταμένη μικροβιακή ανθεκτικότητα, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για την ασφάλεια των τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μπορώ να φάω άφοβα καμένο αυγό;
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Καταγγελία για άδεια περιτυλίγματα χωρίς σοκολατάκια σε συσκευασία γνωστής εταιρείας – Το viral βίντεο και η απάντηση της εταιρείας
Μελέτη εκπονήθηκε από ερευνητές του Flanders Research Institute for Agriculture, Fisheries and Food (ILVO), του Dierengezondheidszorg Vlaanderen (DGZ) και της Κτηνιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Γάνδης στο Βέλγιο και δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Foods, επικεντρώθηκε στη διερεύνηση της επιμονής και της κυκλοφορίας της Salmonella Infantis σε πτηνοτροφικές μονάδες κοτόπουλων πάχυνσης με ιστορικό επαναλαμβανόμενης μόλυνσης, με στόχο να αποσαφηνιστούν τα σημεία αποτυχίας των υφιστάμενων πρακτικών καθαρισμού, απολύμανσης και βιοασφάλειας.
Οι ερευνητές παρακολούθησαν πέντε φάρμες στο βελγικό φλαμανδικό τμήμα, συνολικά δεκατέσσερα κοπάδια, σε δύο διαδοχικούς παραγωγικούς κύκλους. Η δειγματοληψία ήταν εντατική και επαναλαμβανόμενη, περιλαμβάνοντας ελέγχους μετά τον καθαρισμό και την απολύμανση, κατά την άφιξη των νεοσσών μίας ημέρας και σε εβδομαδιαία βάση κατά την εκτροφή μέχρι τη σφαγή ή την επιβεβαίωση μόλυνσης. Τα δείγματα ελήφθησαν από επιφάνειες, εξοπλισμό, αντερόμους, εξωτερικό περιβάλλον και από τα ίδια τα κοπάδια μέσω ειδικών υποδημάτων ελέγχου.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι τρέχουσες πρακτικές καθαρισμού και απολύμανσης δεν επαρκούν για την πλήρη εξάλειψη της Salmonella Infantis. Σε όλες σχεδόν τις φάρμες ανιχνεύθηκε το παθογόνο μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών υγιεινής. Τα πιο συχνά μολυσμένα σημεία ήταν τα δάπεδα των θαλάμων, ιδίως σε ρωγμές, αρμούς και σημεία με υπολείμματα οργανικού υλικού, καθώς και τα εργαλεία καθαρισμού, όπως σκούπες, μάκτρα και πλυστικά υψηλής πίεσης. Σημαντική ήταν και η παρουσία της Salmonella Infantis στο άμεσο εξωτερικό περιβάλλον των πτηνοτροφείων, συμπεριλαμβανομένων δοχείων νεκρών ζώων, μηχανημάτων και τσιμεντένιων διαδρόμων.
Κατά την παραγωγική περίοδο, η εξάπλωση της Salmonella Infantis αποδείχθηκε ταχεία. Σε μεγάλο ποσοστό των κοπαδιών, η αποικιοποίηση διαπιστώθηκε ήδη από την πρώτη εβδομάδα εκτροφής. Όταν ένα κοπάδι γινόταν θετικό, ο αριθμός των μολυσμένων δειγμάτων αυξανόταν απότομα, υποδεικνύοντας έντονη ενδοσταβλική κυκλοφορία του παθογόνου. Ιδιαίτερα συχνά μολυσμένα βρέθηκαν τα συστήματα παροχής νερού και τροφής, γεγονός που ενισχύει την υπόθεση ότι αυτά λειτουργούν ως βασικοί φορείς διασποράς της Salmonella εντός των θαλάμων.
Αντίθετα, κατά τη φάση παράδοσης των νεοσσών μίας ημέρας, δεν εντοπίστηκε Salmonella στα υλικά που έρχονταν σε άμεση επαφή με τα ζώα, όπως τα κιβώτια και τα υποστρώματα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κάθετη μετάδοση από τα εκκολαπτήρια δεν αποτέλεσε τον κύριο μηχανισμό μόλυνσης στη συγκεκριμένη μελέτη. Ωστόσο, εντοπίστηκαν θετικά δείγματα στους τροχούς φορτηγών μετά την είσοδό τους στο αγρόκτημα, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο των μεταφορικών μέσων ως παράγοντα εισαγωγής και διασποράς του παθογόνου.
Ένα κρίσιμο εύρημα της μελέτης αφορά την παρουσία του μεγαπλασμιδίου pESI. Το 94% των στελεχών Salmonella Infantis που απομονώθηκαν έφεραν το συγκεκριμένο γενετικό στοιχείο, το οποίο σχετίζεται με αυξημένη ικανότητα επιβίωσης στο περιβάλλον, σχηματισμό βιοφιλμ και αντοχή σε πολλαπλά αντιβιοτικά. Οι φάρμες στις οποίες κυκλοφορούσαν στελέχη με pESI εμφάνισαν εντονότερη και πιο επίμονη μόλυνση σε διαδοχικούς κύκλους παραγωγής. Αντίθετα, σε μία φάρμα όπου απομονώθηκε στέλεχος χωρίς το μεγαπλασμίδιο, η Salmonella Infantis δεν κατάφερε να επιμείνει στον επόμενο κύκλο.
Συνολικά, η μελέτη καταδεικνύει ότι η Salmonella Infantis επιβιώνει κυρίως στο περιβάλλον των πτηνοτροφείων και επανεισάγεται στους θαλάμους μέσω ανεπαρκούς καθαρισμού, εξοπλισμού και ανθρώπινης δραστηριότητας. Η οριζόντια μετάδοση εντός και μεταξύ των εκτροφών αναδεικνύεται ως ο βασικός μηχανισμός διατήρησης του παθογόνου. Τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για αυστηρότερη εφαρμογή της βιοασφάλειας και για ουσιαστική αξιολόγηση του σταδίου καθαρισμού πριν την απολύμανση, καθώς η αποτυχία σε αυτό το στάδιο ακυρώνει την αποτελεσματικότητα των απολυμαντικών μέτρων και αυξάνει τον κίνδυνο για την ασφάλεια των τροφίμων σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
Πηγή: Foods https://www.mdpi.com/2304-8158/15/2/339
Φωτογραφία άρθρου Shutterstock
