Το λεγόμενο «φαινόμενο κοκτέιλ», δηλαδή η πιθανότητα η ταυτόχρονη έκθεση σε περισσότερα από ένα φυτοφάρμακα να προκαλεί αθροιστικές επιδράσεις στον οργανισμό, βρίσκεται στο επίκεντρο νέας μελέτης του ευρωπαϊκού ερευνητικού προγράμματος SPRINT. Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Environment International, προσθέτουν νέα δεδομένα στη συζήτηση για τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η ασφάλεια των πολλαπλών εκθέσεων σε φυτοφάρμακα.
Η μελέτη δεν εξετάζει απλώς τη γλυφοσάτη μεμονωμένα. Οι ερευνητές επικεντρώθηκαν σε ένα μείγμα τριών δραστικών ουσιών: γλυφοσάτης, τεβουκοναζόλης και ακεταμιπρίδης. Πρόκειται για ουσίες που επιλέχθηκαν έπειτα από προηγούμενη διαδικασία αξιολόγησης περισσότερων από 200 φυτοφαρμάκων, με βάση την έκθεση του πληθυσμού και των εργαζομένων, αλλά και τα ευρήματα εργαστηριακών δοκιμών.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέα ανάκληση δημοφιλών παγωτών λόγω σημαντικού λάθους στην ετικέτα – Ποια προϊόντα αποσύρονται
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SPRINT, στο οποίο συμμετείχαν 28 ερευνητικά κέντρα, είχε ως βασικό στόχο να μελετήσει την πραγματική έκθεση ανθρώπων και περιβάλλοντος σε φυτοφάρμακα και τις πιθανές επιπτώσεις της. Η συγκεκριμένη έρευνα αποτελεί τοξικολογικό σκέλος του προγράμματος και αφορά πειράματα σε ζώα και κύτταρα. Επομένως, τα ευρήματά της δεν αποτελούν από μόνα τους απόδειξη ότι οι ίδιες βλάβες εμφανίζονται στους ανθρώπους.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Βάζουν σαμπουάν στο γάλα» – Απίστευτη καταγγελία στελέχους Υπηρεσίας Τροφίμων για νοθεία – Κατασχέθηκαν πάνω από 160.000 λίτρα
Τι ακριβώς μελέτησαν οι ερευνητές
Αρχικά αξιολογήθηκαν περισσότερες από 200 δραστικές ουσίες και επιλέχθηκαν δέκα που παρουσίαζαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για περαιτέρω έρευνα. Στη συνέχεια εξετάστηκαν οι κυτταροτοξικές και γονιδιοτοξικές επιδράσεις τους σε εργαστηριακές δοκιμές. Η γλυφοσάτη, η τεβουκοναζόλη και η ακεταμιπρίδη ήταν μεταξύ εκείνων που παρουσίασαν τις πιο ανησυχητικές επιδράσεις και γι’ αυτό επιλέχθηκαν για το επόμενο στάδιο.
Οι ερευνητές πραγματοποίησαν στη συνέχεια πείραμα σε αρουραίους, με έκθεση που ξεκινούσε κατά την κύηση και συνεχιζόταν μετά τον απογαλακτισμό. Οι ομάδες των ζώων έλαβαν είτε μία από τις τρεις ουσίες ξεχωριστά είτε το μείγμα τους, σε διαφορετικά επίπεδα δόσης. Υπήρχε επίσης ομάδα ελέγχου που λάμβανε μόνο νερό.
Σημαντικό στοιχείο της μελέτης είναι ότι οι δόσεις επιλέχθηκαν με βάση τιμές που χρησιμοποιούνται στην αξιολόγηση της ανθρώπινης έκθεσης. Μεταξύ αυτών περιλαμβανόταν η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη, καθώς και υψηλότερα επίπεδα έκθεσης. Οι ερευνητές εξέτασαν κλινικές και αιματολογικές παραμέτρους, αλλά και τους ιστούς των ζώων.
Σύμφωνα με τον Daniele Mandrioli, επικεφαλής των τοξικολογικών μελετών του SPRINT, το σημαντικότερο εύρημα ήταν ότι οι επιδράσεις των τριών ουσιών στο μείγμα ήταν προσθετικές. Ο όρος έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν σημαίνει ότι οι ουσίες πολλαπλασίασαν η μία τη δράση της άλλης. Σημαίνει ότι η συνολική επίδραση του μείγματος ήταν συμβατή με το άθροισμα των επιμέρους επιδράσεων των ουσιών. Αυτό είναι διαφορετικό τόσο από την ανταγωνιστική δράση, κατά την οποία η μία ουσία θα περιόριζε την επίδραση της άλλης, όσο και από τη δράση, κατά την οποία ο συνδυασμός θα προκαλούσε μεγαλύτερη επίδραση από εκείνη που θα αναμενόταν από το άθροισμα των επιμέρους δράσεων.
Ενδείξεις ηπατικής βλάβης και άλλες μεταβολές
Μεταξύ των ευρημάτων στους αρουραίους, οι ερευνητές αναφέρουν αύξηση των τρανσαμινασών, εργαστηριακών δεικτών που χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της ηπατικής λειτουργίας και μπορεί να αυξάνονται όταν υπάρχει βλάβη ή καταπόνηση του ήπατος. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν μεταβολές στο ανδρικό αναπαραγωγικό σύστημα και ορισμένες καρδιαγγειακές επιδράσεις, ιδιαίτερα στις ομάδες που εκτέθηκαν σε γλυφοσάτη και ακεταμιπρίδη. Στην περίπτωση της τεβουκοναζόλης, οι ερευνητές ανέφεραν αυξημένη βρεφική θνησιμότητα και μείωση του μεγέθους της γέννας. Πρόκειται για ευρήματα που αφορούν το συγκεκριμένο πειραματικό μοντέλο και δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτομάτως στον άνθρωπο.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε κύτταρα
Οι ερευνητές εξέτασαν παράλληλα πιθανές κυτταροτοξικές και γονιδιοτοξικές επιδράσεις. Γονιδιοτοξικότητα σημαίνει ότι μια ουσία μπορεί να προκαλεί βλάβες ή μεταβολές στο γενετικό υλικό των κυττάρων. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που παρουσιάζονται στη μελέτη, η γλυφοσάτη, η ακεταμιπρίδη και η τεβουκοναζόλη παρουσίασαν γονιδιοτοξικές επιδράσεις ακόμη και στις χαμηλότερες συγκεντρώσεις που εξετάστηκαν στα συγκεκριμένα in vitro πειράματα.
Και εδώ, ωστόσο, απαιτείται προσοχή στην ερμηνεία. Ένα εύρημα σε κυτταρική καλλιέργεια δεν ισοδυναμεί με απόδειξη ότι η ίδια επίδραση θα συμβεί σε έναν άνθρωπο που εκτίθεται στην ουσία μέσω της τροφής ή του περιβάλλοντος. Η πραγματική ανθρώπινη έκθεση, η απορρόφηση, ο μεταβολισμός και η αποβολή μιας ουσίας είναι παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.
Γιατί έχει σημασία το «κοκτέιλ»
Η ιδιαίτερη σημασία της μελέτης βρίσκεται στο γεγονός ότι η αξιολόγηση των φυτοφαρμάκων στην πραγματική ζωή δεν αφορά πάντα μία μόνο δραστική ουσία. Οι άνθρωποι μπορεί να εκτίθενται ταυτόχρονα σε διαφορετικά φυτοφάρμακα μέσω τροφίμων, νερού, επαγγελματικής δραστηριότητας ή περιβάλλοντος.
Η μελέτη SPRINT υποστηρίζει ότι η αξιολόγηση των επιμέρους ουσιών δεν πρέπει να είναι η μοναδική παράμετρος όταν εξετάζεται η συνολική έκθεση. Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματά τους ενισχύουν την προσέγγιση κατά την οποία οι πιθανές επιδράσεις ενός μείγματος μπορούν να εκτιμώνται με βάση τις επιμέρους δραστικές ουσίες. Τα αποτελέσματα έχουν υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία χρηματοδότησε το πρόγραμμα, και οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι μπορούν να αξιοποιηθούν στη συζήτηση για τις τοξικολογικές αξιολογήσεις των μειγμάτων φυτοφαρμάκων.
Τι μπορούμε και τι δεν μπορούμε να συμπεράνουμε
Το εύρημα ότι τρεις ουσίες προκάλεσαν συγκεκριμένες επιδράσεις σε αρουραίους, ακόμη και σε επίπεδα που χρησιμοποιούνται ως σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση της ανθρώπινης έκθεσης, είναι σημαντικό για την έρευνα της τοξικολογίας των μειγμάτων. Δεν σημαίνει όμως ότι αποδείχθηκε πως η κατανάλωση τροφίμων που περιέχουν κατάλοιπα αυτών των φυτοφαρμάκων στις νόμιμες συγκεντρώσεις προκαλεί τις ίδιες βλάβες στους ανθρώπους.
Εξίσου σημαντικό είναι ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως η γλυφοσάτη, από μόνη της, προκαλεί τις συγκεκριμένες επιδράσεις στον άνθρωπο. Το αντικείμενο της έρευνας ήταν η συνδυασμένη έκθεση σε τρεις δραστικές ουσίες και οι επιδράσεις τους σε πειραματικά μοντέλα.
Το νέο εύρημα αφορά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εξετάζεται η ταυτόχρονη έκθεση σε πολλαπλά φυτοφάρμακα. Και αυτό είναι ένα ζήτημα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την αξιολόγηση της πραγματικής έκθεσης του πληθυσμού, καθώς η καθημερινή ζωή δεν περιορίζεται στην έκθεση σε μία και μοναδική χημική ουσία κάθε φορά.
Πατήστε για να δείτε τη μελέτη SPRINT ή δείτε τη εδώ:
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Βίντεο: Ποντίκια «παίζουν κυνηγητό» μέσα σε πασίγνωστο καφέ Κεντρικού Σιδηροδρομικού Σταθμού
- McDonald’s: Σάλος με viral βίντεο που δείχνει δεκάδες μυρμήγκια να «κόβουν βόλτες» σε επιδόρπιο
- Schwarzkopf: Τραυματισμός καταναλωτή και καταγγελίες κομμωτηρίων για έκρηξη φιάλης δημοφιλούς προϊόντος μαλλιών – Ανακαλούνται 62.000 τεμάχια
- Χταπόδι κόλλησε στο πρόσωπο ψαρά – Συγκλονιστικό βίντεο από τη στιγμή που παλεύει να απελευθερωθεί
- Αγωγή 2,3 εκατ. ευρώ κατά εταιρείας παραγωγής ροφημάτων – Καταγγελίες ότι «κρέμασε» μεγάλες αλυσίδες με τις παραγγελίες
- Γιατί δεν καθαρίζουν τις μηχανές κιμά τα σούπερ μάρκετ; Απανωτά πρόστιμα σε Σκλαβενίτη, Μασούτη, Κρητικό – Οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία
- Ελλάδα: Ανακαλούνται 5.240 Nissan Qashqai – Κίνδυνος διαρροής καυσίμου και εκδήλωσης φωτιάς (Η ανακοίνωση της Γεν. Γραμματείας Βιομηχανίας)
- Πώς να απαλλαγείτε από τις μύγες στο σπίτι
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
