Η χρήση ζωικής κοπριάς ως φυσικού λιπάσματος είναι μια πρακτική που εφαρμόζεται εδώ και αιώνες στη γεωργία, όμως όταν πρόκειται για μη επεξεργασμένη κοπριά, μπορεί να δημιουργήσει σημαντικούς κινδύνους για την ασφάλεια των φρούτων και των λαχανικών. Παθογόνοι μικροοργανισμοί όπως η Salmonella και ορισμένα επικίνδυνα στελέχη E. coli μπορούν να υπάρχουν στα ζωικά περιττώματα και, εάν μεταφερθούν στο έδαφος, στα φυτά ή απευθείας στους καρπούς, να περάσουν στην τροφική αλυσίδα. Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα σημαντικός για προϊόντα που καταναλώνονται ωμά ή χωρίς επαρκές μαγείρεμα, καθώς η θερμική επεξεργασία είναι αυτή που μπορεί να εξουδετερώσει πολλά από αυτά τα παθογόνα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | M&S: Ανακαλούν δημοφιλές οικιακό σκεύος λόγω κινδύνου θραύσης και τραυματισμού – Τι ισχύει για την Ελλάδα (φωτογραφία)
Σοβαρές παραβάσεις στους κανόνες ασφάλειας τροφίμων διαπίστωσαν οι αμερικανικές αρχές σε αγρόκτημα της Καλιφόρνιας, όπου καλλιεργούνταν πορτοκάλια και μανταρίνια. Κατά τη διάρκεια επιθεώρησης εντοπίστηκε μη επεξεργασμένη ζωική κοπριά, η οποία είχε έρθει σε άμεση επαφή με αναπτυσσόμενους καρπούς. Σύμφωνα με την προειδοποιητική επιστολή του FDA, οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι χρησιμοποιούνταν μη επεξεργασμένα εδαφοβελτιωτικά ζωικής προέλευσης, δηλαδή υλικά που περιείχαν ζωική κοπριά χωρίς προηγούμενη επεξεργασία για τη μείωση των παθογόνων μικροοργανισμών. Το κρίσιμο εύρημα, ωστόσο, δεν ήταν απλώς η παρουσία της κοπριάς στο αγρόκτημα. Οι επιθεωρητές διαπίστωσαν ότι το υλικό είχε έρθει σε επαφή με τα φυτά και είχε βρεθεί μέσα στις κόμης των δέντρων, αλλά και πάνω σε αναπτυσσόμενους καρπούς, προφανώς λόγω λάθους διαχείρησης του βελτιωτικού.
Ο FDA έκρινε ότι οι συγκεκριμένες συνθήκες παραγωγής καθιστούσαν τα προϊόντα «νοθευμένο», σύμφωνα με την αμερικανική νομοθεσία περί τροφίμων. Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν σημαίνει ότι η υπηρεσία απέδειξε εργαστηριακά πως τα συγκεκριμένα πορτοκάλια ή μανταρίνια ήταν μολυσμένα. Σημαίνει ότι, σύμφωνα με την αξιολόγηση του FDA, είχαν παραχθεί, συσκευαστεί ή διατηρηθεί υπό συνθήκες που μπορούσαν να οδηγήσουν σε μόλυνση ή να τα καταστήσουν επιβλαβή για την υγεία.
Η υπόθεση αφορά την αγροτική επιχείρηση Friend’s Stable and Orchard Inc., στο Ojai της Καλιφόρνιας που καλλιεργεί τα είδη Navel oranges, Valencia oranges και Pixie mandarins. Η επιθεώρηση πραγματοποιήθηκε από την California Department of Food and Agriculture στις 23, 24 και 25 Μαρτίου 2026, στο πλαίσιο των ελέγχων που πραγματοποιούνται για την εφαρμογή των αμερικανικών κανόνων σχετικά με την ασφάλεια των νωπών προϊόντων.
Οι κίνδυνοι από τη χρήση ακατέργαστης κοπριάς
Ο λόγος για τον οποίο η επαφή της κοπριάς με τους καρπούς θεωρείται ιδιαίτερα σοβαρή είναι η πιθανή παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών στη μη επεξεργασμένη ζωική κοπριά. Ο FDA επισημαίνει ότι η ωμή κοπριά μπορεί να περιέχει βακτήρια όπως η Salmonella και ορισμένα στελέχη της Escherichia coli, μεταξύ άλλων παθογόνων. Εάν τέτοιοι μικροοργανισμοί μεταφερθούν από την κοπριά στην επιφάνεια ενός φρούτου, υπάρχει θεωρητικά δυνατότητα να μεταφερθούν στη συνέχεια στον καταναλωτή, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προϊόντα που καταναλώνονται χωρίς μαγείρεμα.
Η αμερικανική νομοθεσία, πάντως, χρειάζεται εδώ μια σημαντική διευκρίνιση. Η χρήση μη επεξεργασμένης κοπριάς ως εδαφοβελτιωτικού δεν απαγορεύεται γενικά σε όλες τις περιπτώσεις. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος εφαρμογής της και η αποφυγή επαφής της με το εδώδιμο τμήμα της καλλιέργειας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα με την FDA, το πρόβλημα ήταν ακριβώς αυτή η επαφή.
Ο FDA έχει ασχοληθεί εκτενώς το τελευταίο διάστημα με τον κίνδυνο που συνδέεται με τη χρήση μη επεξεργασμένης ζωικής κοπριάς σε καλλιέργειες. Σε αξιολόγηση κινδύνου που δημοσίευσε τον Μάρτιο του 2026, η αμερικανική υπηρεσία εξέτασε τον κίνδυνο μεταφοράς παθογόνων από τέτοια εδαφοβελτιωτικά στα φρέσκα προϊόντα. Στην αξιολόγηση εξετάστηκαν, μεταξύ άλλων, η Salmonella και παθογόνα στελέχη E. coli, συμπεριλαμβανομένου του E. coli O157.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι όσο αυξάνεται το χρονικό διάστημα μεταξύ της εφαρμογής μη επεξεργασμένης κοπριάς και της συγκομιδής, τόσο μειώνεται ο πιθανός αριθμός παθογόνων που μπορεί να παραμένουν στα προϊόντα κατά τη συγκομιδή. Ο FDA έχει επισημάνει ότι ο κίνδυνος δεν είναι θεωρητικός μόνο επειδή η κοπριά αποτελεί φυσικό λίπασμα. Τα ζώα μπορούν να αποβάλλουν παθογόνους μικροοργανισμούς και, εάν αυτοί μεταφερθούν στα φρούτα ή τα λαχανικά, μπορούν να εισέλθουν στην αλυσίδα τροφίμων.
Στην περίπτωση της Καλιφόρνιας, επομένως, το στοιχείο που προκάλεσε την παρέμβαση της FDA δεν ήταν απλώς ότι ένα αγρόκτημα χρησιμοποιούσε κοπριά. Ήταν ότι οι επιθεωρητές βρήκαν μη επεξεργασμένο ζωικό υλικό να έχει έρθει σε άμεση επαφή με τους αναπτυσσόμενους καρπούς.
Η επιχείρηση είχε ήδη συζητήσει με τους επιθεωρητές διορθωτικά μέτρα. Σε γραπτή απάντηση προς την FDA στις 22 Απριλίου 2026 ανέφερε ότι θα προχωρούσε σε αξιολόγηση των καλλιεργειών της, προκειμένου να καθορίσει τι θα έπρεπε να γίνει με τα προϊόντα που είχαν έρθει σε επαφή με μη επεξεργασμένα εδαφοβελτιωτικά ζωικής προέλευσης. Ο FDA αναφέρει ότι θα αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των διορθωτικών ενεργειών κατά τη διάρκεια επόμενης επιθεώρησης.
Η υπηρεσία έδωσε επίσης στην επιχείρηση προθεσμία 15 εργάσιμων ημερών από την παραλαβή της προειδοποιητικής επιστολής για να απαντήσει γραπτώς και να περιγράψει τα μέτρα που έχει λάβει προκειμένου να διορθώσει τις παραβάσεις και να αποτρέψει την επανάληψή τους. Σε περίπτωση που κρίνει ότι η απάντηση ή οι διορθωτικές ενέργειες δεν είναι επαρκείς, η υπηρεσία προειδοποιεί ότι μπορεί να προχωρήσει σε περαιτέρω νομικές ενέργειες, στις οποίες περιλαμβάνονται η κατάσχεση προϊόντων ή η δικαστική απαγόρευση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το Cibum είναι εξειδικευμένο site ενημέρωσης για την ασφάλεια τροφίμων. Οι πληροφορίες του άρθρου έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα. Για περισσότερες λεπτομέρειες πατήστε ΕΔΩ.
