Περισσότεροι από 60.000 προγραμματισμένοι έλεγχοι τροφίμων πραγματοποιήθηκαν στη Σουηδία το 2025, περίπου 4.000 περισσότεροι από την προηγούμενη χρονιά, με τις αρμόδιες αρχές να ξεπερνούν τον εθνικό στόχο για την κάλυψη των ελέγχων βάσει κινδύνου. Η ετήσια αξιολόγηση της Σουηδικής Υπηρεσίας Τροφίμων δείχνει, ωστόσο, ότι η αύξηση της ελεγκτικής δραστηριότητας δεν έχει εξαλείψει τις διαφορές στον τρόπο με τον οποίο οι τοπικές αρχές εφαρμόζουν και αξιολογούν τους ίδιους κανόνες. Το 2025 ολοκληρώθηκε το 91% των προγραμματισμένων ελέγχων βάσει κινδύνου, έναντι εθνικού στόχου 90%. Στις επιχειρήσεις υψηλού κινδύνου το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 88%. Η πλειονότητα των επιχειρήσεων τροφίμων συμμορφωνόταν με τους ισχύοντες κανόνες και το σύστημα ελέγχου χαρακτηρίζεται συνολικά ως προσανατολισμένο στον κίνδυνο. Το βασικό πρόβλημα που αναδεικνύει η έκθεση βρίσκεται στο κατά πόσο διαφορετικές ελεγκτικές αρχές καταλήγουν στην ίδια αξιολόγηση για παρόμοιες επιχειρήσεις.
Στη Σουηδία το μεγαλύτερο μέρος των ελέγχων τροφίμων πραγματοποιείται από τους δήμους, ενώ συμμετέχουν επίσης οι περιφερειακές διοικητικές αρχές και η εθνική υπηρεσία. Η κατανομή αυτή σημαίνει ότι η ομοιομορφία της εφαρμογής των κανόνων αποτελεί κρίσιμο ζήτημα τόσο για την ασφάλεια των τροφίμων όσο και για τις επιχειρήσεις. Η έκθεση για το 2025 διαπιστώνει σημαντικές διαφορές μεταξύ των δημοτικών αρχών στον τρόπο με τον οποίο αξιολογούν τη συμμόρφωση των επιχειρήσεων. Στην πράξη, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι μια επιχείρηση αντιμετωπίζεται διαφορετικά ανάλογα με την περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται, παρά το γεγονός ότι οι κανόνες που εφαρμόζονται είναι οι ίδιοι. Ο δείκτης συνέπειας των αξιολογήσεων βελτιώθηκε ελαφρά και έφτασε το 53%, από 49% το 2024. Η βελτίωση είναι καταγεγραμμένη, αλλά η ίδια η Υπηρεσία Τροφίμων επισημαίνει ότι χρειάζεται περαιτέρω δουλειά ώστε οι έλεγχοι να γίνουν περισσότερο ομοιόμορφοι.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την ίση μεταχείριση των επιχειρήσεων. Η Σουηδική Υπηρεσία Τροφίμων έχει ήδη αναπτύξει ένα πιο συστηματικό μοντέλο αξιολόγησης των ελέγχων, το οποίο εξετάζει μεταξύ άλλων αν οι έλεγχοι είναι βασισμένοι στον κίνδυνο, αποτελεσματικοί, νομικά ασφαλείς και ισοδύναμοι μεταξύ διαφορετικών αρχών.
Παρά την υψηλή κάλυψη των προγραμματισμένων ελέγχων, δύο ακόμη δείκτες βρέθηκαν κάτω από τους εθνικούς στόχους. Οι έλεγχοι ιχνηλασιμότητας σε ολόκληρη την αλυσίδα τροφίμων έφτασαν το 70%, ενώ ο στόχος ήταν 90%. ακόμη μεγαλύτερη απόσταση από τον στόχο καταγράφηκε στην παρακολούθηση των παραβάσεων. Από τις αποκλίσεις που εντοπίστηκαν, το 69% είχε ελεγχθεί εκ νέου και επιβεβαιωθεί ότι είχε διορθωθεί μέσα σε ένα έτος, έναντι εθνικού στόχου 75%. Η υπηρεσία έχει αρχίσει να εφαρμόζει τυποποιημένη διαδικασία ελέγχου, με στόχο μεταξύ άλλων να βελτιωθεί η ταχύτητα με την οποία οι παραβάσεις διορθώνονται και επιβεβαιώνεται η συμμόρφωση. Για την περίοδο 2026-2029 η Σουηδία έχει θέσει τέσσερις βασικές προτεραιότητες στην επίσημη διαχείριση των ελέγχων: ελέγχους που βασίζονται στον κίνδυνο και εφαρμόζονται με συνέπεια, αποτελεσματικότερη παρακολούθηση των αποκλίσεων, ενίσχυση της ιχνηλασιμότητας και καλύτερη ετοιμότητα απέναντι σε κρίσεις.
