Επιδημία λιστερίωσης που συνδέθηκε με κατανάλωση ρέγγας (Hering in Gelee), το οποίο είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός ασθενούς, περιλαμβάνεται στην Ετήσια Έκθεση 2025 για την επίσημη επιτήρηση τροφίμων, πόσιμου νερού, καλλυντικών, προϊόντων καπνού και ζωοτροφών, που δημοσίευσε το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Η έκθεση παρουσιάζει πραγματικά περιστατικά που διαχειρίστηκαν οι υπηρεσίες ελέγχου τροφίμων του γερμανικού κρατιδίου κατά τη διάρκεια του 2025.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γαύρος και σαρδέλα στο Αιγαίο: Τι πραγματικά συμβαίνει στις ελληνικές θάλασσες 4 χρόνια μετά τις δυσοίωνες προβλέψεις
Δύο διαφορετικές υπηρεσίες ελέγχου τροφίμων ενημερώθηκαν ανεξάρτητα από τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας για περιστατικά λιστερίωσης που είχαν εμφανιστεί σε μονάδες φροντίδας ηλικιωμένων. Ένας ασθενής κατέληξε από επιβεβαιωμένη λοίμωξη, ενώ άλλοι παρουσίασαν διάρροια, εμέτους και πυρετό. Η διερεύνηση επικεντρώθηκε στον εντοπισμό του τροφίμου που είχε προκαλέσει τη μετάδοση της Listeria monocytogenes. Πραγματοποιήθηκαν επιτόπιοι έλεγχοι στις εγκαταστάσεις, εξετάστηκαν τα γεύματα που είχαν καταναλώσει οι ασθενείς και συγκρίθηκαν τα στοιχεία παραγγελιών, ώστε να περιοριστεί ο αριθμός των πιθανών τροφίμων που συνδέονταν με τα περιστατικά. Παράλληλα συλλέχθηκαν δείγματα από επιφάνειες, εξοπλισμό και χώρους παρασκευής τροφίμων με επιχρίσματα και σπόγγους δειγματοληψίας.
Στο πλαίσιο της έρευνας εξετάστηκαν τόσο δείγματα από τα διατηρημένα γεύματα όσο και αρχικές, κλειστές συσκευασίες προϊόντος «Hering in Gelee» (ρέγγα σε ζελέ), οι οποίες θεωρήθηκαν ύποπτες. Το αρμόδιο Χημικό και Κτηνιατρικό Εργαστήριο (Chemisches und Veterinäruntersuchungsamt – CVUA) ανίχνευσε στο προϊόν μεγάλες συγκεντρώσεις Listeria monocytogenes, επιβεβαιώνοντας τη σύνδεσή του με το περιστατικό.
Μετά την εργαστηριακή επιβεβαίωση ενημερώθηκε η αρμόδια εποπτεύουσα αρχή της επιχείρησης παραγωγής, εκδόθηκε δημόσια ανάκληση του προϊόντος μέσω της επίσημης γερμανικής πλατφόρμας Lebensmittelwarnung.de και διαβιβάστηκε κοινοποίηση στο Ευρωπαϊκό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης για Τρόφιμα και Ζωοτροφές (Rapid Alert System for Food and Feed – RASFF), προκειμένου να ενημερωθούν οι αρμόδιες αρχές των κρατών-μελών.
Λίγο μετά το περιστατικό που περιγράφεται στην Ετήσια Έκθεση της Βάδης-Βυρτεμβέργης, η Heinrich Abelmann GmbH προχώρησε σε εκτεταμένη ανάκληση προϊόντων ρέγγας, μεταξύ των οποίων και Hering in Gelee mit Ei. Στην ανακοίνωση της εταιρείας αναφέρεται ότι τα προϊόντα «θεωρούνται ύποπτα ότι προκάλεσαν περιστατικά νόσησης» (Die Produkte stehen im Verdacht, Erkrankungsfälle ausgelöst zu haben), ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία του RASFF στη δειγματοληψία ανιχνεύθηκε Listeria monocytogenes σε συγκέντρωση 2,0 × 10⁶ cfu/g.
Η Listeria monocytogenes είναι παθογόνο βακτήριο που μπορεί να επιβιώνει και να πολλαπλασιάζεται σε θερμοκρασίες ψύξης, ακόμη και κατά τη διάρκεια της συντήρησης των τροφίμων στο ψυγείο. Η ιδιότητα αυτή καθιστά τα έτοιμα προς κατανάλωση προϊόντα με μεγάλη διάρκεια ζωής, όπως τα μαριναρισμένα και ζελατινοποιημένα αλιεύματα, προϊόντα αυξημένου μικροβιολογικού ενδιαφέροντος.
Η λιστερίωση μεταδίδεται κυρίως μέσω της κατανάλωσης μολυσμένων τροφίμων. Στους περισσότερους υγιείς ενήλικες μπορεί να εκδηλωθεί με ήπια γαστρεντερικά συμπτώματα ή να παραμείνει ασυμπτωματική. Σε ηλικιωμένους, εγκύους, νεογνά και άτομα με ανοσοκαταστολή μπορεί να προκαλέσει διεισδυτική λοίμωξη με σηψαιμία, μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα, ενώ κατά την εγκυμοσύνη ενδέχεται να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές για το έμβρυο.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα μικροβιολογικά κριτήρια των τροφίμων απαιτεί από τις επιχειρήσεις παραγωγής έτοιμων προς κατανάλωση τροφίμων να τεκμηριώνουν, μέσω μελετών διάρκειας ζωής και διαδικασιών HACCP, τη συμπεριφορά της Listeria monocytogenes κατά τη διάρκεια της εμπορικής ζωής των προϊόντων. Για τα προϊόντα που μπορούν να υποστηρίξουν την ανάπτυξη του μικροοργανισμού απαιτείται, κατά τον χρόνο που το τρόφιμο εξέρχεται από τον άμεσο έλεγχο του παραγωγού, απουσία της Listeria monocytogenes σε δείγμα 25 g, εκτός εάν έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι η συγκέντρωσή της δεν θα υπερβεί τα 100 cfu/g μέχρι τη λήξη της διάρκειας ζωής του προϊόντος.
