Γιατί τα ευρήματα πρέπει να ερμηνεύονται με επιφύλαξη και ποιες εναλλακτικές επιλογές σκεύη αξίζει να εξετάσετε
Τα σκεύη από σιλικόνη έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης κουζίνας: Ταψιά, φόρμες, σπάτουλες και κουτάλες από σιλικόνη βρίσκονται πλέον παντού, από επαγγελματικά αρτοποιεία μέχρι οικιακές κουζίνες. Μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Journal of Hazardous Materials δείχνει ότι αυτά τα σκεύη μπορεί να μεταφέρουν χημικές ουσίες στα τρόφιμα και ενδεχομένως και στον αέρα κατά τη χρήση τους. Αλλά πριν βιαστείτε να αδειάσετε τα ντουλάπια σας, οι ειδικοί έχουν μια πιο ήρεμη άποψη.
Οι ερευνητές ανέλυσαν 25 προϊόντα ψησίματος από σιλικόνη για την παρουσία σιλοξανίων, των χημικών ενώσεων που δίνουν στη σιλικόνη τη χαρακτηριστική δομή της. Χρησιμοποιώντας ένα μείγμα άμμου και ελαίου σχεδιασμένο να μιμείται τα τρόφιμα, μέτρησαν πόση ποσότητα σιλοξανίων κατέληγε σε αυτό μετά από 60 λεπτά ψησίματος στους 177°C, μια συνηθισμένη θερμοκρασία για αρτοσκευάσματα. Τα αποτελέσματα έδειξαν αύξηση των σιλοξανίων στο μείγμα που προσομοίωνε τα τρόφιμα μετά το ψήσιμο, ενώ οι συγκεντρώσεις στον αέρα αυξάνονταν κατά τη διάρκεια του ψησίματος και μειώνονταν γρήγορα μετά.
Τι είναι τα σιλοξάνια και ποιοι είναι οι κίνδυνοι
Τα σιλοξάνια είναι χημικές ενώσεις που περιέχουν πυρίτιο και οξυγόνο στον κύριο σκελετό τους και βρίσκονται σε πολλά καταναλωτικά προϊόντα καθημερινής χρήσης, όπως ενυδατικές κρέμες, σαμπουάν, αποσμητικά και αντηλιακά. Η παρουσία τους στα σκεύη ψησίματος ανησυχεί ορισμένους επιστήμονες, καθώς υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένοι τύποι σιλοξανίων συνδέονται με ενδοκρινική διαταραχή, ηπατική τοξικότητα και αναπαραγωγική τοξικότητα. Παλαιότερες έρευνες σε τρωκτικά συνέδεσαν την έκθεση σε σιλοξάνια με αναπαραγωγικές αλλαγές και καρκίνο του ενδομητρίου, αν και αυτές οι επιδράσεις παρατηρήθηκαν μετά από έκθεση σε πολύ υψηλές συγκεντρώσεις για παρατεταμένα χρονικά διαστήματα και θεωρούνται ειδο-ειδικές, δηλαδή αφορούν τρωκτικά και όχι αναγκαστικά ανθρώπους λόγω διαφορών στις μεταβολικές οδούς. Παράλληλα, ορισμένοι τύποι σιλοξανίων παραμένουν υποερευνημένοι.
Γιατί οι ειδικοί δεν ανησυχούν
Παρά τα ευρήματα, οι τοξικολόγοι συστήνουν ηρεμία. Πρώτον, η μεθοδολογία της μελέτης δεν αναπαράγει πλήρως τις πραγματικές συνθήκες μαγειρέματος στο σπίτι: χρησιμοποιήθηκε σκόνη σιλικόνης για ορισμένα πειράματα, κάτι που δεν αντιστοιχεί στον τρόπο χρήσης των σκευών, ενώ το μείγμα άμμου-ελαίου θεωρείται σκληρή μέθοδος εκχύλισης που ενδέχεται να μην μεταφράζεται πλήρως στην πραγματικότητα. Δεύτερον, οι αερόβιες εκπομπές μετρήθηκαν σε συνθήκες κλειστής κουζίνας, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη κουζίνες με ανοιχτή διάταξη χώρων. Τρίτον, η μελέτη έδειξε ότι οι μεταφορές σιλοξανίων μειώνονται σημαντικά με τη χρήση: όσο περισσότερο χρησιμοποιείται ένα σκεύος, τόσο λιγότερες ουσίες αποδεσμεύει.
Για όσους θέλουν να είναι πιο προσεκτικοί, τα γυάλινα σκεύη θεωρούνται η πιο χημικά σταθερή επιλογή, καθώς δεν εκλύουν ουσίες στα τρόφιμα. Ωστόσο φέρουν τον κίνδυνο θραύσης σε απότομες αλλαγές θερμοκρασίας. Τα κεραμικά και πέτρινα σκεύη προσφέρουν καλή κατανομή θερμότητας και συνήθως κατασκευάζονται από φυσικά υλικά, αλλά τα γυαλωμένα κεραμικά πρέπει να ελέγχονται για απουσία μολύβδου και καδμίου. Η επένδυση ταψιών με αντικολλητικό χαρτί ψησίματος αποτελεί επίσης μια απλή λύση ανεξάρτητα από το υλικό του σκεύους.
Αν διαθέτετε σκεύη σιλικόνης που χρησιμοποιείτε συστηματικά, οι ειδικοί συμφωνούν ότι δεν υπάρχει λόγος να τα πετάξετε αμέσως. Αξίζει όμως να πλένετε πάντα τα νέα σκεύη πριν από την πρώτη χρήση και να απορρίπτετε σκεύη με αποφλοιώσεις ή ρωγμές, καθώς τα κατεστραμμένα σκεύη μπορεί να αποδεσμεύουν επικίνδυνες ουσίες όπως βαρέα μέταλλα στα τρόφιμα.
