Δεκαετίες σιωπής έσπασαν μέσα σε λίγες εβδομάδες, αφού δεκάδες πρώην εργαζόμενοι κατήγγειλαν τον σεφ για σωματική και ψυχολογική βία
Για πάνω από είκοσι χρόνια, το Noma της Κοπεγχάγης κατείχε μια θέση που λίγα εστιατόρια έχουν καταφέρει να κρατήσουν τόσο σταθερά. Πέντε φορές στην κορυφή της λίστας με τα 50 καλύτερα εστιατόρια του κόσμου, τρία αστέρια Michelin, και ιδρυτής του ο René Redzepi, ο οποίος θεωρείται από πολλούς ο άνθρωπος που άλλαξε το fine dining τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Το Νέο Νορδικό κίνημα που γεννήθηκε εκεί το 2003 έφερε στο τραπέζι τη συλλογή από τη φύση, τη ζύμωση, τα ντόπια υλικά και μια ολοκαίνουρια οπτική για τη σκανδιναβική κουζίνα που επηρέασε σεφ σε κάθε γωνιά του κόσμου.
Ωστόσο, όπως είχαμε δημοσιεύσει πρόσφατα στο cibum, τις τελευταίες εβδομάδες αυτή η εικόνα άρχισε να ξεφλουδίζει με ταχύτητα που λίγοι περίμεναν. Και στις 12 Μαρτίου 2026, ο Redzepi ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το εστιατόριο που ίδρυσε.
Πώς άρχισαν οι καταγγελίες
Ο Jason Ignacio White, πρώην επικεφαλής του εργαστηρίου ζύμωσης του Noma, άρχισε να δημοσιεύει στο Instagram τον Φεβρουάριο του 2026 περιγράφοντας συστηματική κακοποίηση κατά τη διάρκεια τριών χρόνων στο εστιατόριο. Οι αναρτήσεις συγκέντρωσαν πάνω από 14 εκατομμύρια προβολές. Η New York Times μίλησε ανεξάρτητα με 35 πρώην εργαζόμενους, των οποίων οι μαρτυρίες σχηματίζουν ένα συνεκτικό μοτίβο που καλύπτει το διάστημα από το 2009 έως το 2017. Περιγράφουν γροθιές στο πρόσωπο και στο στομάχι, σπρωξίματα στους τοίχους, και χτυπήματα με εργαλεία κουζίνας κάτω από τους πάγκους όταν υπήρχαν πελάτες στην αίθουσα. Μια σεφ περιέγραψε πώς έπεσε στο πάτωμα μετά από χτύπημα στα πλευρά, χτύπησε σε μεταλλικό πάγκο και αιμορραγούσε, ενώ κανείς δεν αντέδρασε. Ένας sous-chef ήρθε αργότερα να τη ρωτήσει μόνο αν μπορεί να επιστρέψει στη δουλειά της. Επέστρεψε και τελείωσε τη βάρδια.
Οι πρώην εργαζόμενοι εξηγούν γιατί σιωπούσαν τόσα χρόνια. Από τη μία, ο Redzepi απειλούσε να χρησιμοποιήσει τη φήμη του για να τους αποκλείσει επαγγελματικά. Από την άλλη, μια θέση στο Noma ήταν ένα από τα πιο περιζήτητα βιογραφικά στοιχεία στον κλάδο παγκοσμίως, και αυτό λειτουργούσε ως ισχυρός λόγος να αντέξουν. Κάθε χρόνο, 30 έως 40 άμισθοι ασκούμενοι έρχονταν στην Κοπεγχάγη για να δουλέψουν 16 ώρες ημερησίως χωρίς αμοιβή, σε μία από τις ακριβότερες πόλεις της Ευρώπης. Η υπεύθυνη ανθρωπίνων πόρων ήταν η πεθερά του Redzepi, ενώ η σύζυγός του συμμετείχε επίσης στη διοίκηση.
Η αντίδραση και η παραίτηση
Ο Redzepi είχε κάνει δημόσιες απολογίες και στο παρελθόν. Το 2015 παραδέχτηκε ότι είχε υπάρξει «κτήνος» με τους υφισταμένους του. Το 2022 είπε ότι δεν χτύπησε ποτέ κανέναν, αλλά «μάλλον συγκρούστηκε με κόσμο». Αυτή τη φορά όμως η αντίδραση ήταν διαφορετικού βεληνεκούς. Η American Express και άλλοι χορηγοί αποσύρθηκαν από το pop-up του Λος Άντζελες, μια σειρά δείπνων με εισιτήριο 1.500 δολάρια ανά άτομο που είχε εξαντληθεί σε λίγα λεπτά από την κυκλοφορία του. Έξω από την τοποθεσία στη συνοικία Silver Lake οργανώθηκαν διαδηλώσεις, με ομάδες εργασιακών δικαιωμάτων να ζητούν δημόσια την παραίτησή του.
Στην ανακοίνωσή του στο Instagram, ο Redzepi είπε ότι μετά από πάνω από δύο δεκαετίες αποφάσισε να αποχωρήσει και να αφήσει την ομάδα να καθοδηγήσει το επόμενο κεφάλαιο. Παραιτήθηκε επίσης από το διοικητικό συμβούλιο του MAD, της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που ίδρυσε ο ίδιος το 2011 με στόχο την υποστήριξη νέων στον κλάδο της εστίασης. Το Noma συνεχίζει το pop-up στο Λος Άντζελες χωρίς τον ιδρυτή του, ενώ στην Κοπεγχάγη λειτουργεί πλέον κυρίως ως εργαστήριο καινοτομίας και ως brand με γραμμή προϊόντων σε συνδρομή 790 δολαρίων τον χρόνο. Οι κουζίνες των εστιατορίων υψηλής γαστρονομίας έχουν μακρά ιστορία απαιτητικών συνθηκών εργασίας, και ο Redzepi δεν είναι ο μόνος σεφ που έχει κατηγορηθεί για παρόμοιες συμπεριφορές. Ο πρώτος του προστατευόμενος, Blaine Wetzel, άνοιξε ένα παρόμοιο εστιατόριο στις ΗΠΑ που έκλεισε το 2022 αφού κατηγορήθηκε κι εκείνος για σωματική και λεκτική κακοποίηση.
