Κάθε τρόφιμο που χάνεται ή καταλήγει στα σκουπίδια αντιπροσωπεύει πολύ περισσότερα από μια οικονομική απώλεια. Μαζί του χάνονται το νερό, η ενέργεια, η εργασία και η γη που χρειάστηκαν για την παραγωγή του, ενώ οι επιπτώσεις επεκτείνονται μέχρι τα δάση και τα φυσικά οικοσυστήματα. Με αφορμή τη σημερινή Διεθνή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Απώλεια και Σπατάλη Τροφίμων, ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ και το Πρόγραμμα του ΟΗΕ για το Περιβάλλον εντείνουν την παγκόσμια έκκληση για δράση, συνδέοντας φέτος για πρώτη φορά τόσο άμεσα το ζήτημα με τη χρήση γης, την αποψίλωση και την ανθεκτικότητα των αγροδιατροφικών συστημάτων.
Η φετινή, 7η διεθνής διοργάνωση, πραγματοποιείται στις 29 Σεπτεμβρίου 2026 με θέμα «The Transformative Potential of Reducing Food Loss and Waste». Η κεντρική εκδήλωση πραγματοποιείται στη Ρώμη σε συνεργασία με την Εβδομάδα Παγκόσμιων Δασών και την Επιτροπή Δασών του FAO, αναδεικνύοντας μια σύνδεση που συχνά αντιμετωπίζεται αποσπασματικά. Η γεωργική επέκταση παραμένει ένας από τους βασικούς παράγοντες αποψίλωσης παγκοσμίως και, την ίδια στιγμή, σημαντικό μέρος της γεωργικής γης χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμων που δεν θα καταναλωθούν ποτέ.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Γιατί οι μύες μας γίνονται πιο αδύναμοι όσο μεγαλώνουμε;
1,4 δισ. εκτάρια για τρόφιμα που δεν τρώγονται
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζουν FAO και UNEP, περίπου 13% των τροφίμων που παράγονται παγκοσμίως χάνεται μετά τη συγκομιδή και πριν φτάσει στο λιανεμπόριο. Επιπλέον, περίπου 19% των τροφίμων που είναι διαθέσιμα στους καταναλωτές σπαταλιέται σε επίπεδο λιανεμπορίου, εστίασης και νοικοκυριών. Μόνο η δεύτερη κατηγορία αντιστοιχεί σε περίπου 1,05 δισ. τόνους τροφίμων τον χρόνο. Η περιβαλλοντική διάσταση γίνεται ακόμη πιο έντονη όταν η σπατάλη εξετάζεται μέσα από τη χρήση γης. Περίπου 28% της παγκόσμιας γεωργικής γης, δηλαδή περίπου 1,4 δισ. εκτάρια, χρησιμοποιείται για την παραγωγή τροφίμων που τελικά δεν καταναλώνονται. Πρόκειται για έκταση μεγαλύτερη από εκείνη του Καναδά. Την ίδια στιγμή, η απώλεια και σπατάλη τροφίμων ευθύνεται για περίπου 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, ενώ η παραγωγή τροφίμων που δεν καταλήγουν ποτέ σε ένα πιάτο επιβαρύνει επιπλέον τους υδάτινους πόρους και τα οικοσυστήματα.
Η FAO επισημαίνει ότι η μείωση της σπατάλης μπορεί να λειτουργήσει ως μια παρέμβαση με πολλαπλά οφέλη. Περισσότερα από τα τρόφιμα που ήδη παράγονται μπορούν να φτάσουν στους ανθρώπους, μειώνεται η ανάγκη για επιπλέον καλλιεργήσιμη γη και περιορίζεται η πίεση για μετατροπή φυσικών περιοχών σε γεωργικές εκτάσεις. Παράλληλα, εξοικονομούνται οι πόροι που έχουν ήδη επενδυθεί στην παραγωγή, τη μεταφορά, την αποθήκευση και την επεξεργασία των τροφίμων.
Η Ευρώπη πετά πάνω από 58 εκατ. τόνους τροφίμων
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τις αναπτυσσόμενες χώρες ή τις απώλειες στην παραγωγή. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση παράγονται κάθε χρόνο περισσότεροι από 58 εκατ. τόνοι απορριμμάτων τροφίμων, ποσότητα που αντιστοιχεί σε περίπου 129 κιλά ανά κάτοικο και έχει εκτιμώμενη οικονομική αξία 132 δισ. ευρώ. Τα νοικοκυριά ευθύνονται για το μεγαλύτερο μέρος, με το 53% των απορριμμάτων τροφίμων, ενώ σημαντικές ποσότητες προκύπτουν επίσης από τη μεταποίηση τροφίμων, την εστίαση, το λιανεμπόριο και την πρωτογενή παραγωγή. Η ευρωπαϊκή εικόνα έχει ιδιαίτερη σημασία καθώς σχεδόν 42 εκατ. άνθρωποι στην ΕΕ δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά ένα ποιοτικό γεύμα κάθε δεύτερη ημέρα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνδέει επομένως τη μείωση της σπατάλης όχι μόνο με το περιβάλλον, αλλά και με την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των τροφίμων και των πόρων που απαιτούνται για την παραγωγή τους.
Η φετινή διεθνής ημέρα αποκτά έτσι έναν ευρύτερο χαρακτήρα. Ο στόχος των Ηνωμένων Εθνών μέσω του Στόχου Βιώσιμης Ανάπτυξης 12.3 είναι να μειωθεί στο μισό η κατά κεφαλήν σπατάλη τροφίμων σε επίπεδο λιανεμπορίου και καταναλωτών έως το 2030 και παράλληλα να περιοριστούν οι απώλειες σε όλη την αλυσίδα παραγωγής και εφοδιασμού. Η FAO αναμένεται επίσης να παρουσιάσει νέες εκτιμήσεις για τις απώλειες τροφίμων και έναν διαδραστικό χάρτη με στοιχεία του 2024, ώστε οι παρεμβάσεις να μπορούν να στοχεύουν καλύτερα στα σημεία όπου εμφανίζονται οι μεγαλύτερες απώλειες.
Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Απώλεια και Σπατάλη Τροφίμων 2026 – FAO
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Το παράσιτο που προκάλεσε ακατάσχετη διάρροια και αφυδάτωση σε χιλιάδες πολίτες στις ΗΠΑ εντοπίστηκε και στην Ιταλία – Αρρώστησε γυναίκα χωρίς ταξίδι στο εξωτερικό
- 30 άτομα με συμπτώματα τροφικής δηλητηρίασης μετά από δεξίωση γάμου σε ξενοδοχείο – Δέσμευση τροφίμων, πρόστιμο και αναστολή λειτουργίας
- Λουκέτο σε ιδιωτική κλινική στη Θεσσαλονίκη: Έκαναν χημειοθεραπείες σε ασθενείς χωρίς διάγνωση κακοήθειας – Τα ευρήματα της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας
- Πλαίσιο: Πρόστιμο 2.500 ευρώ για υπερτιμολόγηση στο ταμείο και ελλιπείς αναγραφές τιμών
- Κάρυ: Επικίνδυνα φυτοφάρμακα και απολυμαντικά στις περισσότερες μάρκες της αγοράς που εξετάστηκαν
- Μπλόκο σε καμπάνια κλινικής στα social που υποστήριζε ότι θεραπεύει τον αυτισμό στα παιδιά με βλαστοκύτταρα (βίντεο)
- Lidl: Τα προϊόντα που απαγορεύεται πλέον να πουλάει με δικαστική απόφαση – Ημερήσιο πρόστιμο 5.000 ευρώ
