Μια συσκευασία που χρησιμοποιεί λιγότερο πλαστικό ή λιγότερο υλικό μπορεί να φαίνεται εκ πρώτης όψεως πιο φιλική προς το περιβάλλον, όμως αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει μικρότερο συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Αν το νέο υλικό δεν προστατεύει επαρκώς ένα τρόφιμο, αν μειώνει τη διάρκεια ζωής του ή αν αυξάνει τις φθορές κατά τη μεταφορά και την αποθήκευση, η ποσότητα του φαγητού που τελικά καταλήγει στα σκουπίδια μπορεί να αυξηθεί. Αυτός ο «παράδοξος» συσχετισμός βρίσκεται στο επίκεντρο μιας νέας προσέγγισης που παρουσιάστηκε στις 29 Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Απώλεια και τη Σπατάλη Τροφίμων, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Συσκευασίας, τη Wageningen University & Research, τον Οργανισμό Βιομηχανικής Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών και το Foundation FSSC. Η νέα μεθοδολογία ονομάζεται SusPAM, Sustainable Packaging Assessment Methodology, και έχει σχεδιαστεί ώστε η βιωσιμότητα μιας συσκευασίας να μην κρίνεται από έναν μόνο δείκτη, όπως η ποσότητα πλαστικού ή η ανακυκλωσιμότητα.
Το μέγεθος του προβλήματος εξηγεί γιατί η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στα υλικά συσκευασίας. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον, το 2022 σπαταλήθηκαν παγκοσμίως 1,05 δισεκατομμύρια τόνοι τροφίμων, ποσότητα που αντιστοιχεί στο 19% των τροφίμων που ήταν διαθέσιμα στους καταναλωτές σε επίπεδο λιανικής, εστίασης και νοικοκυριών. Επιπλέον, εκτιμάται ότι άλλο 13% της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων χάνεται από τη συγκομιδή έως πριν από τη λιανική. Η σπατάλη και οι απώλειες τροφίμων συνδέονται συνολικά με περίπου 8% έως 10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, γεγονός που σημαίνει ότι η προστασία του ίδιου του τροφίμου αποτελεί μέρος και όχι αντίπαλο της περιβαλλοντικής στρατηγικής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | 7 σημάδια ότι τρώτε πραγματικά καλά χωρίς να ακολουθείτε «τέλεια» δίαιτα – Του Νίκου Ζορζοβίλη
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μια αλλαγή στη συσκευασία δεν μπορεί να αξιολογείται αποκομμένη από το προϊόν που περιέχει και την αλυσίδα μέσα στην οποία μετακινείται. Μια λεπτότερη συσκευασία μπορεί να καταναλώνει λιγότερους πόρους στην παραγωγή της, αλλά να προσφέρει μικρότερη προστασία από οξυγόνο ή υγρασία, να είναι πιο ευάλωτη σε χτυπήματα ή να μην επιτρέπει την ίδια διάρκεια ζωής. Αν ένα μέρος του προϊόντος χαλάσει νωρίτερα και πεταχτεί, το περιβαλλοντικό όφελος από τη μείωση του υλικού της συσκευασίας μπορεί να εξανεμιστεί. Το ίδιο ισχύει για μια συσκευασία που θεωρείται θεωρητικά πιο βιώσιμη αλλά δεν μπορεί να ανακυκλωθεί στην περιοχή όπου χρησιμοποιείται, επειδή δεν υπάρχει η κατάλληλη υποδομή συλλογής και διαχείρισης. Η κοινή έκθεση των UNIDO, Wageningen University & Research και World Packaging Organisation για το παράδοξο της απώλειας τροφίμων και της συσκευασίας τονίζει ακριβώς αυτή την ανάγκη να εξετάζεται ολόκληρη η αλυσίδα και όχι ένα μεμονωμένο χαρακτηριστικό.
Το νέο εργαλείο αξιολογεί ολόκληρο το σύστημα
Το SusPAM αναπτύχθηκε από τη Wageningen University & Research για τον UNIDO, με υποστήριξη του Foundation FSSC και του World Packaging Organisation, και προορίζεται κυρίως για το στάδιο του σχεδιασμού, ώστε μια επιχείρηση ή ένας άλλος φορέας να μπορεί να αξιολογεί μια προτεινόμενη αλλαγή στη συσκευασία πριν αυτή εφαρμοστεί. Η μεθοδολογία περιλαμβάνει πέντε μέρη και οκτώ βήματα και εξετάζει περιβαλλοντικές, οικονομικές, κοινωνικές και εφοδιαστικές παραμέτρους, μαζί με την ασφάλεια των τροφίμων, την προστασία και τη διάρκεια ζωής του προϊόντος, τη σπατάλη τροφίμων, τις ανάγκες των καταναλωτών και τις δυνατότητες διαχείρισης της συσκευασίας στο τέλος της χρήσης της. Στόχος είναι να συγκρίνονται οι θετικές και αρνητικές επιπτώσεις μιας παρέμβασης πριν από την επένδυση σε αυτήν και να αποφεύγονται λύσεις που φαίνονται βιώσιμες μόνο επειδή υπερέχουν σε έναν συγκεκριμένο δείκτη.
Η προσέγγιση έχει ιδιαίτερο βάρος για χώρες και αγορές όπου οι υποδομές μεταφοράς, αποθήκευσης, ανακύκλωσης και διαχείρισης αποβλήτων διαφέρουν σημαντικά. Μια λύση που λειτουργεί σε μια μεγάλη αγορά με οργανωμένο σύστημα συλλογής μπορεί να μην έχει το ίδιο αποτέλεσμα σε μια περιοχή όπου η συσκευασία δεν μπορεί να ανακτηθεί ή όπου οι συνθήκες μεταφοράς προκαλούν μεγαλύτερες απώλειες τροφίμων. Γι’ αυτό το SusPAM δεν αντιμετωπίζει τη «βιώσιμη συσκευασία» ως έναν συγκεκριμένο τύπο υλικού, αλλά ως επιλογή που πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη ότι προστατεύει το τρόφιμο, περιορίζει τη σπατάλη και είναι εφαρμόσιμη στο πραγματικό σύστημα τροφίμων.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Γονιδιοτοξικές και καρκινογόνες ουσίες σε τρόφιμα για βρέφη και μικρά παιδιά – Τι εντόπισε έρευνα σε 91 δείγματα από μάρκες της αγοράς
- Μπανάνες: Τι συμβαίνει στην αρτηριακή μας πίεση όταν τις καταναλώνουμε τακτικά; – Ο ρόλος του καλίου
- TFA: Το τοξικό χημικό που βρέθηκε στο αίμα όλων των Ευρωπαίων που εξετάστηκαν
- Ανακαλούνται δύο οικογενειακά παγωτά μετά από καταγγελίες (φωτογραφία)
