Τα φάρμακα GLP-1 έχουν αλλάξει τα δεδομένα στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του σακχαρώδη διαβήτη, με εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο να λαμβάνουν σκευάσματα όπως η σεμαγλουτίδη και η τιρζεπατίδη. Οι πιο γνωστές ανεπιθύμητες ενέργειες αυτών των θεραπειών αφορούν κυρίως το γαστρεντερικό, όπως ναυτία, έμετο, φούσκωμα και γαστρεντερικές ενοχλήσεις. Μια νέα ανάλυση, ωστόσο, φέρνει στο προσκήνιο μια λιγότερο γνωστή πιθανή συσχέτιση: αλλαγές στον εμμηνορροϊκό κύκλο, όπως αυξημένη αιμορραγία, αιμορραγία μεταξύ των περιόδων, διαταραχές της ωορρηξίας και παρουσία θρόμβων στο αίμα της περιόδου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νοροϊός: Το θαλασσινό που κρύβεται πίσω από 8 στις 10 εστίες μόλυνσης σύμφωνα με έρευνα – «Σώζει» το μπόλικο λεμόνι;
Τα ευρήματα προέρχονται από ανάλυση της βάσης δεδομένων του Αμερικανικού Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) για αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών και δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Obstetrics & Gynecology. Είναι σημαντικό, όμως, να υπογραμμιστεί από την αρχή ότι η συγκεκριμένη μελέτη δεν αποδεικνύει ότι τα φάρμακα GLP-1 προκαλούν τις αλλαγές στην περίοδο. Οι ερευνητές εντόπισαν ένα «σήμα» στις αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών, το οποίο χρειάζεται να διερευνηθεί περαιτέρω με διαφορετικού τύπου μελέτες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Εξερράγη στα χέρια 8χρονου και του έκαψε το πρόσωπο – Συναγερμός για τα viral παιχνίδια που πωλούνται και στην Ελλάδα (φωτογραφία)
Από πού ξεκίνησε η έρευνα
Η μελέτη δεν προέκυψε τυχαία. Προηγήθηκε ανάλυση αναφορών χρηστών στο Reddit, όπου οι αλλαγές στην έμμηνο ρύση εμφανίζονταν ως ένα αξιοσημείωτο ποσοστό των ανεπιθύμητων ενεργειών που περιέγραφαν άνθρωποι οι οποίοι λάμβαναν σεμαγλουτίδη ή τιρζεπατίδη. Το εύρημα αυτό αποτέλεσε την αφετηρία για μια πιο συστηματική αναζήτηση σε επίσημη βάση φαρμακοεπαγρύπνησης. Οι ερευνητές Connor Frey, MD, και Mahyar Etminan, PharmD, MSc, από το University of British Columbia, ανέλυσαν δεδομένα από το FDA Adverse Event Reporting System, γνωστό ως FAERS.
Η ανάλυση περιλάμβανε αναφορές που είχαν καταχωριστεί έως τον Μάρτιο του 2026 και αφορούσαν γυναίκες ηλικίας 12 έως 55 ετών που λάμβαναν σεμαγλουτίδη, τιρζεπατίδη ή λιραγλουτίδη. Συνολικά εξετάστηκαν 6.060 αναφορές για σεμαγλουτίδη, 27.469 για τιρζεπατίδη και 4.024 για λιραγλουτίδη. Οι ερευνητές δεν προσπάθησαν απλώς να μετρήσουν πόσες γυναίκες ανέφεραν μια συγκεκριμένη διαταραχή. Εξέτασαν εάν ορισμένα συμβάντα που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση εμφανίζονταν συχνότερα από όσο θα αναμενόταν συγκριτικά με τα πρότυπα αναφοράς για άλλα φάρμακα.
Η σεμαγλουτίδη παρουσίασε το ισχυρότερο «σήμα»
Από τα τρία φάρμακα που εξετάστηκαν, η σεμαγλουτίδη παρουσίασε το ευρύτερο και ισχυρότερο προφίλ αναφορών που σχετίζονταν με διαταραχές της περιόδου. Ιδιαίτερα έντονο ήταν το στατιστικό σήμα για τους λεγόμενους εμμηνορροϊκούς θρόμβους. Οι αναφορές για «menstrual clots» εμφανίστηκαν 31,63 φορές συχνότερα από το αναμενόμενο στη βάση δεδομένων. Για τους μη φυσιολογικούς εμμηνορροϊκούς θρόμβους, το αντίστοιχο σήμα ήταν 10,75 φορές υψηλότερο από το αναμενόμενο.
Παράλληλα, η σεμαγλουτίδη εμφάνισε στατιστικά σημαντικά σήματα για αρκετές ακόμη διαταραχές. Μεταξύ αυτών ήταν η βαριά εμμηνορροϊκή αιμορραγία, η αιμορραγία μεταξύ των περιόδων, οι αραιές περίοδοι, οι ανωορρηκτικοί κύκλοι, δηλαδή κύκλοι κατά τους οποίους δεν πραγματοποιείται ωορρηξία, καθώς και γενικότερα οι διαταραχές της εμμήνου ρύσεως.
Για την αιμορραγία μεταξύ των περιόδων, ο λόγος αναφορών ήταν 2,91 φορές υψηλότερος από το αναμενόμενο, ενώ για τις αραιές περιόδους ήταν 3,09 φορές υψηλότερος. Για τους ανωορρηκτικούς κύκλους το αντίστοιχο σήμα έφτασε στο 8,96.
Τι συνέβη με την τιρζεπατίδη
Η τιρζεπατίδη παρουσίασε ένα πιο περιορισμένο προφίλ. Οι ερευνητές εντόπισαν σημαντικό σήμα για αιμορραγία μεταξύ των περιόδων και για εμμηνορροϊκούς θρόμβους. Συγκεκριμένα, οι αναφορές για εμμηνορροϊκούς θρόμβους ήταν 5,41 φορές συχνότερες από το αναμενόμενο, ενώ για την αιμορραγία μεταξύ των περιόδων το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 1,64 φορές υψηλότερο. Αντίθετα, η λιραγλουτίδη δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντικό σήμα για ανεπιθύμητες ενέργειες που σχετίζονται με την έμμηνο ρύση στην ομάδα που εξετάστηκε.
Το γεγονός ότι οι αναφορές για εμμηνορροϊκούς θρόμβους ήταν 31,63 φορές υψηλότερες από το αναμενόμενο δεν σημαίνει ότι το 31% ή ότι 31 φορές περισσότερες γυναίκες που παίρνουν σεμαγλουτίδη εμφάνισαν θρόμβους. Ο αριθμός αφορά τον λόγο αναφορών, δηλαδή το πόσο δυσανάλογα συχνά καταγράφηκε ένα συγκεκριμένο συμβάν στη βάση FAERS σε σχέση με ό,τι αναμενόταν από το πρότυπο αναφοράς. Πρόκειται για μέτρο φαρμακοεπαγρύπνησης και όχι για ποσοστό κινδύνου στον γενικό πληθυσμό. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή το FAERS βασίζεται σε αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών και όχι σε μια οργανωμένη κλινική παρακολούθηση όλων των ανθρώπων που λαμβάνουν τα συγκεκριμένα φάρμακα.
Οι ερευνητές και οι ειδικοί που σχολίασαν τα ευρήματα επισημαίνουν ότι υπάρχουν σημαντικοί περιορισμοί. Οι βάσεις δεδομένων φαρμακοεπαγρύπνησης δεν καταγράφουν όλους τους ανθρώπους που λαμβάνουν ένα φάρμακο ούτε όλους εκείνους που δεν εμφανίζουν κάποια ανεπιθύμητη ενέργεια. Επομένως, δεν μπορεί να υπολογιστεί από αυτές το πραγματικό ποσοστό των χρηστών που παρουσίασαν αλλαγές στην περίοδο. Επιπλέον, τα φάρμακα GLP-1 έχουν λάβει τεράστια δημοσιότητα τα τελευταία χρόνια. Η αυξημένη προσοχή του κοινού και των μέσων ενημέρωσης μπορεί να επηρεάζει και το πόσο συχνά αναφέρονται ανεπιθύμητες ενέργειες.
Υπάρχει επίσης το ενδεχόμενο οι γυναίκες που λαμβάνουν αυτά τα φάρμακα να παρουσιάζουν παράλληλες αλλαγές στο βάρος, στον μεταβολισμό, στη διατροφή ή σε άλλους παράγοντες που μπορούν από μόνοι τους να επηρεάσουν τον κύκλο. Γι’ αυτό οι ίδιοι οι ερευνητές δεν χαρακτηρίζουν τα ευρήματα ως απόδειξη αιτιώδους σχέσης.
Θα μπορούσε να ευθύνεται η ίδια η απώλεια βάρους;
Η απώλεια βάρους είναι γνωστό ότι μπορεί να επηρεάσει τον εμμηνορροϊκό κύκλο. Οι σημαντικές μεταβολές στο σωματικό βάρος και στον ενεργειακό ισοζύγιο μπορούν να επηρεάσουν τις ορμονικές λειτουργίες που συνδέονται με την ωορρηξία και την περίοδο. Ωστόσο, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα συγκεκριμένα αποτελέσματα δεν εξηγούνται απαραίτητα μόνο από την απώλεια βάρους.
Ορισμένες διαταραχές που θα μπορούσαν να συνδέονται με μεταβολικές αλλαγές και απώλεια βάρους, όπως η ακανόνιστη περίοδος, οι έντονες κράμπες ή οι μικρότεροι κύκλοι, δεν εμφάνισαν το ίδιο μοτίβο δυσανάλογων αναφορών. Αντίθετα, ξεχώρισε ένα πιο συγκεκριμένο σύνολο αναφορών, μεταξύ των οποίων η βαριά αιμορραγία, οι θρόμβοι και ορισμένες διαταραχές της ωορρηξίας. Αυτό δημιουργεί την υπόθεση ότι, εφόσον υπάρχει πραγματική σχέση, μπορεί να συμμετέχει και κάποιος μηχανισμός που σχετίζεται άμεσα με τα φάρμακα και όχι αποκλειστικά με την απώλεια βάρους. Πρόκειται όμως για υπόθεση που χρειάζεται επιβεβαίωση.
Δεν έχουν όλες οι γυναίκες επιδείνωση του κύκλου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι κλινικοί γιατροί δεν βλέπουν απαραίτητα την ίδια εικόνα στην καθημερινή πρακτική. Η Alyssa Dominguez, MD, ενδοκρινολόγος στο Keck Medicine και επίκουρη καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή Keck του USC, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη, ανέφερε ότι έχει παρατηρήσει σε ορισμένες ασθενείς βελτίωση της κανονικότητας της περιόδου, ιδιαίτερα σε γυναίκες με μεταβολικές και ενδοκρινικές διαταραχές που σχετίζονται με τον κύκλο.
Έτσι, τα νέα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι οι γυναίκες που λαμβάνουν GLP-1 θα εμφανίσουν απαραίτητα βαριά περίοδο ή θρόμβους. Αντίθετα, δείχνουν ότι υπάρχει ένα πιθανό σήμα που αξίζει να διερευνηθεί και να ληφθεί υπόψη όταν εμφανίζονται νέες αλλαγές στον κύκλο.
Τι πρέπει να κάνουν οι γυναίκες που λαμβάνουν GLP-1
Οι ερευνητές δεν θεωρούν ότι τα συγκεκριμένα ευρήματα αποτελούν λόγο για να αποφεύγουν οι ασθενείς τα GLP-1 φάρμακα ή να υποβάλλονται σε ειδικές εξετάσεις πριν από την έναρξη της θεραπείας αποκλειστικά εξαιτίας αυτής της μελέτης. Το σημαντικό είναι η παρακολούθηση τυχόν νέων συμπτωμάτων. Μια ξαφνική αλλαγή στον κύκλο, ιδιαίτερα όταν αφορά πολύ πιο έντονη αιμορραγία από τη συνηθισμένη, αιμορραγία ανάμεσα στις περιόδους, ασυνήθιστους θρόμβους ή σημαντική αλλαγή στη συχνότητα της περιόδου, θα πρέπει να συζητείται με γιατρό.
Παράλληλα, η απουσία περιόδου δεν πρέπει αυτόματα να αποδίδεται στο φάρμακο. Ανάλογα με την ηλικία και την κατάσταση της γυναίκας, μπορεί να χρειάζεται να διερευνηθούν άλλες αιτίες, όπως εγκυμοσύνη, σημαντική απώλεια βάρους ή άλλοι ορμονικοί και γυναικολογικοί παράγοντες.
Το επόμενο βήμα: μελέτες που θα παρακολουθούν πραγματικά τον κύκλο
Το σημαντικότερο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι εάν οι αλλαγές που καταγράφηκαν στις αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών εμφανίζονται πράγματι συχνότερα στις γυναίκες που λαμβάνουν GLP-1 σε σχέση με γυναίκες που δεν λαμβάνουν τα φάρμακα. Για να απαντηθεί αυτό, χρειάζονται προοπτικές μελέτες στις οποίες οι ερευνητές θα παρακολουθούν τους εμμηνορροϊκούς κύκλους των γυναικών σε πραγματικό χρόνο, πριν και μετά την έναρξη της θεραπείας, καταγράφοντας παράλληλα την απώλεια βάρους, τις ορμονικές μεταβολές και άλλους πιθανούς παράγοντες.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
