Ο τεχνητός φωτισμός διαταράσσει το βιολογικό μας ρολόι με επιπτώσεις που ξεπερνούν την αϋπνία
Το παιδικό φωτάκι της νύχτας μπορεί να έχει δώσει τη θέση του σε οθόνες τηλεφώνων, τηλεοράσεων και μικρές λάμπες, όμως η επίδραση του φωτός στο σώμα μας παραμένει ισχυρή και συχνά επιζήμια. Πολλοί ενήλικες κοιμούνται με κάποια πηγή φωτός ανοιχτή, θεωρώντας ότι δεν επηρεάζει τον ύπνο τους. Όμως, η επιστήμη δείχνει ότι ακόμη και ήπιος φωτισμός τη νύχτα μπορεί να διαταράξει βαθιά τον κιρκαδικό ρυθμό, το εσωτερικό μας ρολόι που συντονίζεται φυσιολογικά με το φως της ημέρας.
Η έκθεση στο φως μετά τη δύση του ήλιου απορρυθμίζει τη φυσική παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που προκαλεί υπνηλία. Το σώμα, μπερδεμένο από το τεχνητό φως, παραμένει σε εγρήγορση. Παράλληλα, επηρεάζονται κρίσιμες μεταβολικές λειτουργίες. Έρευνες του Χάρβαρντ έχουν συνδέσει την απορρύθμιση του κιρκαδικού ρυθμού με αύξηση της γλυκόζης στο αίμα, μείωση της λεπτίνης και εμφάνιση καταστάσεων που προσομοιάζουν σε προδιαβητικό προφίλ. Η οπτική κόπωση είναι επίσης ένα σιωπηλό επακόλουθο. Μελέτη από τη Νότια Κορέα διαπίστωσε ότι ακόμη και έκθεση σε φωτισμό έντασης μόλις 10 lux (πολύ χαμηλότερη από έναν τυπικό χώρο γραφείου) μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό στα μάτια, πόνο, θολή όραση και δυσκολία στην εστίαση. Ακόμη κι όταν τα βλέφαρά μας είναι κλειστά, το φως καταφέρνει να επηρεάσει τον οφθαλμικό ιστό και να αλλοιώσει τις φυσιολογικές λειτουργίες ανάπαυσης.
Το πρόβλημα εντείνεται στις σύγχρονες αστικές περιοχές. Φώτα δρόμου, κυκλοφορία, ήχοι και σκιές που περνούν από τα παράθυρα δυσκολεύουν τον βαθύ και συνεχόμενο ύπνο. Ακόμη και όταν κοιμόμαστε με συντρόφους, ζώα ή παιδιά, ο ύπνος επηρεάζεται από εξωτερικά και εσωτερικά ερεθίσματα. Οι ειδικοί συνιστούν την ενεργή διαχείριση του φωτισμού, τόσο του εξωτερικού όσο και του τεχνητού.
Ωστόσο, όχι όλα τα φώτα είναι εξίσου επιβαρυντικά. Το μπλε φως, όπως αυτό που εκπέμπουν τα κινητά, τα tablets και οι LED οθόνες, έχει την πιο ισχυρή διεγερτική επίδραση στον εγκέφαλο. Το λευκό φως, από τον ήλιο ή τους λαμπτήρες φθορισμού, έχει επίσης σημαντική επιρροή. Αντίθετα, οι κόκκινες ή πορτοκαλί αποχρώσεις φαίνεται να είναι οι λιγότερο ενοχλητικές για τον ύπνο, καθώς δεν επηρεάζουν σημαντικά τη μελατονίνη. Πολλές συσκευές διαθέτουν πλέον νυχτερινές λειτουργίες που μεταβάλλουν αυτόματα τη χρωματική απόδοση με βάση την ώρα και το φως του περιβάλλοντος.
