Ακόμη και πριν από την πρώτη γουλιά, το άρωμα του καφέ μπορεί να προκαλεί μετρήσιμες αλλαγές στη διάθεση και στη λειτουργία του εγκεφάλου, σύμφωνα με νέα μικρή μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου Φαρμακευτικών Επιστημών Showa στην Ιαπωνία. Οι ερευνητές εξέτασαν ταυτόχρονα τη διάθεση, την ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου και ορισμένες καρδιαγγειακές παραμέτρους, ώστε να διαπιστώσουν τι συμβαίνει στον οργανισμό μετά από μόλις πέντε λεπτά έκθεσης στο άρωμα του καφέ.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο Nutrients και περιέλαβε 20 υγιείς ενήλικες ηλικίας 20 έως 29 ετών, οκτώ άνδρες και 12 γυναίκες. Σε κάθε δοκιμή τοποθετήθηκε φρεσκοπαρασκευασμένος καφές περίπου 50 εκατοστά από τους συμμετέχοντες, οι οποίοι παρέμειναν στον χώρο για πέντε λεπτά αναπνέοντας κανονικά. Πριν και μετά την έκθεση αξιολογήθηκε η διάθεση, ενώ καταγράφηκε επίσης ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, καρδιακός ρυθμός και μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού.
Μετά τα πέντε λεπτά έκθεσης, η συνολική διαταραχή της διάθεσης μειώθηκε, ενώ καταγράφηκαν χαμηλότερες βαθμολογίες σε αρκετές επιμέρους αρνητικές διαστάσεις, μεταξύ των οποίων η ένταση και το άγχος, η κόπωση, η σύγχυση και η καταθλιπτική διάθεση. Η διάσταση της ζωντάνιας, αντίθετα, δεν παρουσίασε στατιστικά σημαντική μεταβολή. Η μείωση στην υποκλίμακα θυμού και εχθρότητας δεν παρέμεινε στατιστικά σημαντική μετά τη διόρθωση για τις πολλαπλές συγκρίσεις. Παράλληλα, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τα δεδομένα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος για να υπολογίσουν έναν δείκτη που σχετίζεται με χαλαρωμένη εγκεφαλική δραστηριότητα. Ο δείκτης αυξήθηκε από περίπου 0,74 πριν από την έκθεση στο άρωμα σε 0,78 μετά. Η μεταβολή ήταν μικρή, ενώ οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο συγκεκριμένος δείκτης δεν αποτελεί άμεση μέτρηση της χαλάρωσης και η φυσιολογική σημασία της διαφοράς δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί.
Το ενδιαφέρον είναι ότι οι αλλαγές αυτές δεν συνοδεύτηκαν από αντίστοιχη μεταβολή στον καρδιακό ρυθμό ή στη μεταβλητότητα του καρδιακού ρυθμού. Επιπλέον, δεν βρέθηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση ανάμεσα στις αλλαγές στη διάθεση, την εγκεφαλική δραστηριότητα και τις καρδιαγγειακές μετρήσεις. Αυτό σημαίνει ότι τα διαφορετικά συστήματα του οργανισμού μπορεί να ανταποκρίνονται ανεξάρτητα στο ίδιο αισθητηριακό ερέθισμα.
Δεν αποδεικνύεται ακόμη ότι φταίει το άρωμα
Το σημαντικότερο στοιχείο που περιορίζει την ερμηνεία των αποτελεσμάτων είναι ότι η μελέτη δεν είχε ομάδα ελέγχου. Όλοι οι συμμετέχοντες εκτέθηκαν στο άρωμα του καφέ και στη συνέχεια συγκρίθηκαν με τον εαυτό τους πριν και μετά την έκθεση. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι μέρος των αλλαγών οφειλόταν στην απλή ξεκούραση για πέντε λεπτά, στις επαναλαμβανόμενες μετρήσεις, στις προσδοκίες των συμμετεχόντων ή στην προσαρμογή τους στο εργαστηριακό περιβάλλον. Το μικρό μέγεθος του δείγματος περιορίζει επίσης την αξιοπιστία και τη γενίκευση των αποτελεσμάτων. Όλοι οι συμμετέχοντες ήταν υγιείς νέοι ενήλικες, ενώ δεν αξιολογήθηκαν συστηματικά παράγοντες όπως η συνήθεια κατανάλωσης καφέ, η προτίμηση για συγκεκριμένα αρώματα, η εξοικείωση με τη μυρωδιά του καφέ ή η ατομική ευαισθησία στην όσφρηση. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε φορητός εξοπλισμός EEG, ο οποίος έχει περιορισμούς σε σύγκριση με τα πιο προηγμένα εργαστηριακά συστήματα.
Η έρευνα προσθέτει ένα ακόμη στοιχείο σε προηγούμενες μελέτες που έχουν εξετάσει την επίδραση της μυρωδιάς του καφέ στη διάθεση και στη γνωστική λειτουργία. Σε τυχαιοποιημένη μελέτη του 2019, 80 νέοι ενήλικες που εισέπνευσαν άρωμα καφέ για πέντε λεπτά παρουσίασαν βελτιώσεις σε ορισμένες παραμέτρους μνήμης και εγρήγορσης σε σύγκριση με ομάδα ελέγχου, χωρίς όμως μεταβολή στην κορτιζόλη, την αρτηριακή πίεση ή τον καρδιακό ρυθμό. Η μελέτη είχε δημοσιευθεί στο Integrative Medicine Research.
Τα νέα ευρήματα, επομένως, δεν δείχνουν ότι «η μυρωδιά του καφέ χαλαρώνει τον εγκέφαλο» ως τεκμηριωμένο αποτέλεσμα. Δείχνουν ότι ένα σύντομο οσφρητικό ερέθισμα μπορεί να συνοδεύεται από ταυτόχρονες μεταβολές σε υποκειμενικούς δείκτες διάθεσης και σε συγκεκριμένες παραμέτρους EEG, κάτι που χρειάζεται πλέον να επιβεβαιωθεί σε μεγαλύτερες μελέτες με ομάδα ελέγχου.
