Η πρώτη μελέτη που μέτρησε ποσοτικά τη μεταφορά γλουτένης μέσω ασπασμού διαπίστωσε ότι ο κίνδυνος είναι στην πράξη αμελητέος
Για τα άτομα με κοιλιοκάκη, η αυστηρή δίαιτα χωρίς γλουτένη δεν αφορά μόνο το πιάτο τους. Αφορά κάθε πτυχή της καθημερινής τους ζωής, συμπεριλαμβανομένων των στιγμών οικειότητας με τον σύντροφό τους. Η κοιλιοκάκη είναι αυτοάνοση διαταραχή που επηρεάζει περίπου το 1% του πληθυσμού. Όταν ένα άτομο με κοιλιοκάκη καταναλώνει γλουτένη, ακόμα και σε ποσότητες που δεν προκαλούν άμεσα εμφανή συμπτώματα, το ανοσοποιητικό του σύστημα επιτίθεται στο λεπτό έντερο, προκαλώντας φλεγμονή και σταδιακή βλάβη στα λάχνη, τις μικροσκοπικές προεξοχές που είναι υπεύθυνες για την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Αυτό σημαίνει ότι η τυχαία έκθεση δεν είναι απλώς ένα θέμα δυσφορίας, αλλά πιθανής μακροχρόνιας βλάβης.
Η ανησυχία για τυχαία έκθεση σε γλουτένη μέσω του ασπασμού δεν είναι παράλογη. Προηγούμενες έρευνες έχουν τεκμηριώσει ότι ο φόβος αυτός οδηγεί σε άγχος, υπερεπαγρύπνηση και κοινωνική απομόνωση, ιδίως στο πλαίσιο ερωτικών σχέσεων και γνωριμιών. Πολλά άτομα με κοιλιοκάκη αναφέρουν ότι ζητούν από τον σύντροφό τους να μην φάει γλουτένη πριν τον φιλήσουν, ή αποφεύγουν εντελώς στιγμές οικειότητας μετά από γεύματα που περιείχαν γλουτένη. Μέχρι τώρα, όμως, κανείς δεν είχε μετρήσει πόση γλουτένη μεταφέρεται πραγματικά μέσω του φιλιού. Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Gastroenterology αντιμετώπισε ακριβώς αυτό το ερώτημα με ποσοτικό τρόπο, και τα αποτελέσματα είναι καθησυχαστικά.
Πώς σχεδιάστηκε η έρευνα
Η μελέτη εξέτασε δέκα ζευγάρια στα οποία ο ένας σύντροφος είχε κοιλιοκάκη και ο άλλος όχι. Σε δύο διαφορετικές ημέρες, ο σύντροφος χωρίς κοιλιοκάκη έτρωγε δέκα αλμυρά κράκερ και στη συνέχεια φιλούσε τον σύντροφό του με ανταλλαγή σάλιου. Στο πρώτο σενάριο, οι σύντροφοι περίμεναν πέντε λεπτά πριν φιληθούν χωρίς να κάνουν τίποτα άλλο. Στο δεύτερο σενάριο, που πραγματοποιήθηκε ξεχωριστή ημέρα, ο σύντροφος χωρίς κοιλιοκάκη έπινε περίπου 120 χιλιοστόλιτρα νερό αμέσως μετά το φαγητό και πριν φιληθούν. Μετά κάθε φιλί, ελαμβάνοντο δείγματα σάλιου από τον σύντροφο με κοιλιοκάκη και αναλύονταν για περιεκτικότητα σε γλουτένη.
Το κατώφλι ασφαλείας που χρησιμοποιείται διεθνώς για τα προϊόντα χωρίς γλουτένη είναι 20 μέρη ανά εκατομμύριο (ppm). Κάτω από αυτό το επίπεδο, η κατανάλωση θεωρείται ασφαλής για τα άτομα με κοιλιοκάκη βάσει της επιστημονικής βιβλιογραφίας.
Τα αποτελέσματα και η πρακτική τους σημασία
Τα ευρήματα ήταν σαφή και καθησυχαστικά. Στο 90% όλων των δειγμάτων σάλιου που ελήφθησαν από τον σύντροφο με κοιλιοκάκη, τα επίπεδα γλουτένης ήταν κάτω από τα 20 ppm. Μόνο δύο από τις είκοσι συνολικά εκθέσεις υπερέβησαν αυτό το όριο, και ακόμα και σε αυτές τις περιπτώσεις η συνολική ποσότητα γλουτένης που θα μπορούσε να καταποθεί ήταν τόσο μικρή που δεν εγείρει κλινικές ανησυχίες.
Ακόμα πιο ενθαρρυντικά ήταν τα αποτελέσματα του δεύτερου σεναρίου. Όταν ο σύντροφος έπινε λίγο νερό πριν τον ασπασμό, κανένα δείγμα δεν υπερέβη τα 20 ppm. Επιπλέον, το 60% των δειγμάτων δεν περιείχε καθόλου ανιχνεύσιμη γλουτένη, παραμένοντας κάτω από το κατώφλι ανίχνευσης των 5 ppm. Η εξήγηση είναι απλή: το νερό ξεπλένει μηχανικά τα υπολείμματα τροφής από τη στοματική κοιλότητα, μειώνοντας δραστικά τη συγκέντρωση γλουτένης στο σάλιο πριν τον ασπασμό.
Η πρακτική σημασία αυτών των ευρημάτων είναι άμεση για τα ζευγάρια στα οποία ο ένας σύντροφος έχει κοιλιοκάκη και ο άλλος δεν ακολουθεί δίαιτα χωρίς γλουτένη, μια κατάσταση που αφορά σημαντικό μέρος των ατόμων που ζουν με την ασθένεια. Ένα απλό ποτήρι νερό μετά το φαγητό και πριν τον ασπασμό φαίνεται να αρκεί για να εξαλειφθεί ουσιαστικά ο κίνδυνος. Τα ευρήματα δεν σημαίνουν ότι η επαγρύπνηση δεν χρειάζεται σε άλλα πλαίσια, αλλά υποδηλώνουν ότι η αγωνία για τον ασπασμό ως σημαντική πηγή έκθεσης σε γλουτένη ήταν δυσανάλογη σε σχέση με τον πραγματικό κίνδυνο που αυτός συνεπάγεται. Για πολλά ζευγάρια που έχουν επιβάλει αυστηρούς κανόνες γύρω από τη στιγμή του φιλιού, αυτή η μελέτη προσφέρει μια επιστημονικά τεκμηριωμένη ανακούφιση.
