Μελέτη πέντε ετών σε εκατοντάδες ηλικιωμένους βρήκε ταχύτερη γνωστική πτώση σε όσους λάμβαναν συμπληρώματα ωμέγα-3
Τα συμπληρώματα ωμέγα-3 λιπαρών οξέων κατέχουν εδώ και χρόνια κεντρική θέση στη συζήτηση για την προστασία του εγκεφάλου από τη γήρανση. Η φήμη τους στηρίχθηκε σε μελέτες ζώων και παρατηρητικές έρευνες που τα συνέδεαν με μειωμένο κίνδυνο άνοιας και γνωστικής παρακμής. Οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους, ωστόσο, έχουν δώσει αντιφατικά αποτελέσματα εδώ και χρόνια, και μια νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Prevention of Alzheimer’s Disease έρχεται να εντείνει αυτή την αμφισβήτηση με τρόπο που οι ερευνητές περιγράφουν ως εκπληκτικό.
Ερευνητές στην Κίνα ανέλυσαν μακροχρόνια δεδομένα από την Πρωτοβουλία Νευροαπεικόνισης της Νόσου Αλτσχάιμερ (ADNI), συνδυάζοντας γνωστικές αξιολογήσεις με λεπτομερή απεικόνιση εγκεφάλου. Η μελέτη παρακολούθησε 273 ηλικιωμένους που λάμβαναν τακτικά συμπληρώματα ωμέγα-3 και τους συνέκρινε με 546 άτομα που δεν λάμβαναν, σε βάθος πέντε ετών. Οι δύο ομάδες αντιστοιχίστηκαν προσεκτικά ως προς ηλικία, φύλο, γενετικό προφίλ και διάγνωση, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι παράγοντες σύγχυσης.
Τι έδειξαν τα ευρήματα και γιατί προβληματίζουν
Όσοι λάμβαναν συμπληρώματα ωμέγα-3 παρουσίασαν ταχύτερη μείωση της γνωστικής απόδοσης σε τυποποιημένες αξιολογήσεις, συμπεριλαμβανομένων τεστ μνήμης και συνολικής νοητικής λειτουργίας. Το εύρημα παρέμεινε σταθερό ανεξάρτητα από τον γενετικό κίνδυνο: και στις δύο ομάδες υπήρχε παρόμοιο ποσοστό φορέων του γονιδίου APOE ε4, που αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για τη νόσο Alzheimer, γεγονός που αποκλείει τη γενετική ως εξήγηση της διαφοράς.
Ιδιαίτερα σημαντικά ήταν τα ευρήματα από τις εγκεφαλικές τομογραφίες. Η επιταχυνόμενη γνωστική πτώση δεν συνδέθηκε με τα κλασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της νόσου Alzheimer, όπως οι αμυλοειδείς πλάκες ή η συσσώρευση πρωτεΐνης tau. Αντίθετα, οι ερευνητές παρατήρησαν μειωμένο μεταβολισμό της γλυκόζης στον εγκέφαλο όσων λάμβαναν τα συμπληρώματα, ένα εύρημα που συνδέεται με συναπτική δυσλειτουργία, δηλαδή διαταραγμένη επικοινωνία μεταξύ εγκεφαλικών κυττάρων, ακόμα και όταν η δομή του εγκεφάλου φαίνεται άθικτη.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματά τους αποδεικνύουν συσχέτιση και όχι αιτιώδη σχέση. Πρόκειται για παρατηρητική μελέτη, που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδείξει ότι τα συμπληρώματα ωμέγα-3 προκαλούν άμεσα γνωστική έκπτωση. Ωστόσο, τα αποτελέσματα αμφισβητούν την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι αυτά τα συμπληρώματα είναι καθολικά ωφέλιμα για τον γηράσκοντα εγκέφαλο και καλούν σε επανεξέταση των δεδομένων μέσω ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών. Οι ειδικοί προτείνουν μια πιο ολιστική προσέγγιση που συνδυάζει ισορροπημένη διατροφή, τακτική άσκηση και ιατρική καθοδήγηση, αντί της απλής εξάρτησης από συμπληρώματα, ως πιο αξιόπιστο μονοπάτι για τη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας με την πάροδο του χρόνου.
