Γιατί ορισμένοι άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς στις αρνητικές επιδράσεις του
Το σογιέλαιο, το μαγειρικό λάδι με τη μεγαλύτερη κατανάλωση στις Ηνωμένες Πολιτείες και βασικό συστατικό των επεξεργασμένων τροφίμων, συμβάλλει στην παχυσαρκία στους ποντικούς μέσω ενός μηχανισμού που οι επιστήμονες μόλις τώρα αρχίζουν να κατανοούν. Μια πειραματική μελέτη που διεξήχθη στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Ρίβερσαϊν έδειξε ότι οι περισσότεροι ποντικοί που ακολουθούσαν διατροφή πλούσια σε σογιέλαιο και υψηλή σε λιπαρά παρουσίασαν σημαντική αύξηση βάρους. Ωστόσο, μια ομάδα γενετικά τροποποιημένων ποντικών δεν επηρεάστηκε.
Αυτοί οι ποντικοί παρήγαγαν μια ελαφρώς διαφορετική μορφή μιας πρωτεΐνης του ήπατος η οποία επηρεάζει εκατοντάδες γονίδια που συνδέονται με τον μεταβολισμό του λίπους. Αυτή η πρωτεΐνη φαίνεται επίσης να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο το σώμα επεξεργάζεται το λινελαϊκό οξύ, ένα κύριο συστατικό του σογιέλαιου.
Ο ρόλος των οξυλιπινών
«Αυτό μπορεί να είναι το πρώτο βήμα προς την κατανόηση του γιατί ορισμένοι άνθρωποι παίρνουν βάρος πιο εύκολα από άλλους με μια διατροφή υψηλή σε σογιέλαιο» δήλωσε η Σόνια Ντεόλ, βιοϊατρική επιστήμονας του UCR και συγγραφέας της σχετικής μελέτης που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Lipid Research.
Στους ανθρώπους, υπάρχουν και οι δύο εκδοχές της ηπατικής πρωτεΐνης HNF4α, αλλά η εναλλακτική μορφή παράγεται συνήθως μόνο υπό ορισμένες συνθήκες, όπως χρόνια ασθένεια ή μεταβολικό στρες από νηστεία ή αλκοολική λιπώδη διήθηση του ήπατος. Αυτή η παραλλαγή, μαζί με διαφορές στην ηλικία, το φύλο, τα φάρμακα και τη γενετική, μπορεί να εξηγήσει γιατί μερικοί άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς από άλλους στις μεταβολικές επιδράσεις του σογιέλαιου.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Απορρυπαντικό σε παρτίδες γάλακτος λόγω λάθους στην παραγωγή – Συναγερμός για άμεση απόσυρση από τα ψυγεία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Λουκέτο στο τμήμα παραγωγής αρτοσκευασμάτων μεγάλης αλυσίδας, λόγω εκτεταμένης μόλυνσης από κατσαρίδες (φωτο)
Η μελέτη βασίζεται σε προηγούμενη εργασία των ερευνητών του UCR που συνέδεε το σογιέλαιο με την αύξηση βάρους. Όπως τόνισε η Φράνσες Σλάντεκ, καθηγήτρια κυτταρικής βιολογίας του UCR, «Γνωρίζαμε από τη μελέτη μας του 2015 ότι το σογιέλαιο είναι πιο παχυσαρκογόνο από το λάδι καρύδας, αλλά τώρα έχουμε την πιο σαφή απόδειξη μέχρι στιγμής ότι δεν είναι το ίδιο το λάδι, ούτε καν το λινελαϊκό οξύ. Είναι αυτό στο οποίο μετατρέπεται το λίπος μέσα στο σώμα».
Το λινελαϊκό οξύ μετατρέπεται σε μόρια που ονομάζονται οξυλιπίνες. Η υπερβολική κατανάλωση λινελαϊκού οξέος μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένες ποσότητες οξυλιπινών, οι οποίες σχετίζονται με τη φλεγμονή και τη συσσώρευση λίπους. Οι γενετικά τροποποιημένοι ποντικοί στη μελέτη είχαν σημαντικά λιγότερες οξυλιπίνες και εμφάνισαν υγιέστερα ήπατα, παρά το γεγονός ότι κατανάλωναν την ίδια διατροφή υψηλή σε λιπαρά με σογιέλαιο με τους κανονικούς ποντικούς. Αξιοσημείωτα, εμφάνισαν επίσης ενισχυμένη μιτοχονδριακή λειτουργία, κάτι που μπορεί να εξηγεί την αντίστασή τους στην αύξηση βάρους.
Μεταβολισμός και προειδοποιήσεις
Οι ερευνητές περιόρισαν τις ενώσεις που συνδέονται με την παχυσαρκία σε συγκεκριμένους τύπους οξυλιπινών που προέρχονται από το λινελαϊκό οξύ και το α-λινολενικό οξύ, ένα άλλο λιπαρό οξύ που βρίσκεται στο σογιέλαιο. Αυτές οι οξυλιπίνες ήταν απαραίτητες για την αύξηση βάρους στους κανονικούς ποντικούς. Ωστόσο, πρόσθετη ανάλυση αποκάλυψε ότι οι τροποποιημένοι ποντικοί είχαν πολύ χαμηλότερα επίπεδα δύο βασικών οικογενειών ενζύμων που είναι υπεύθυνα για τη μετατροπή του λινελαϊκού οξέος σε οξυλιπίνες.
Η ομάδα σημείωσε επίσης ότι μόνο τα επίπεδα οξυλιπινών στο ήπαρ, και όχι στο αίμα, συσχετίστηκαν με το σωματικό βάρος. Αυτό σημαίνει ότι οι κοινές εξετάσεις αίματος ενδέχεται να μην μπορούν να εντοπίσουν αξιόπιστα τις πρώιμες μεταβολικές αλλαγές που συνδέονται με τη διατροφή. Επιπλέον, παρά την έλλειψη χοληστερόλης στο ίδιο το λάδι, η μελέτη του UCR διαπίστωσε ότι η κατανάλωση σογιέλαιου συσχετίζεται με υψηλότερα επίπεδα χοληστερόλης στους ποντικούς.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Τσάι: Γνωστή στην Ελλάδα μάρκα, ανακαλείται λόγω μόλυνσης από επικίνδυνο βακτήριο
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Σοκολάτες: Σαλμονέλα και ψευδείς υποσχέσεις στη συσκευασία – Τι έδειξε εργαστηριακή δοκιμή σε πασίγνωστες μάρκες
Η κατανάλωση σογιέλαιου στις ΗΠΑ έχει πενταπλασιαστεί τον τελευταίο αιώνα. Αν και η σόγια είναι πλούσια πηγή φυτικής πρωτεΐνης και το λάδι της δεν περιέχει χοληστερόλη, η υπερκατανάλωση λινελαϊκού οξέος, συμπεριλαμβανομένης αυτής από εξαιρετικά επεξεργασμένα τρόφιμα, μπορεί να τροφοδοτεί χρόνιες μεταβολικές παθήσεις.
