Ένα από τα πιο ανθεκτικά βακτήρια που απειλούν τη δημόσια υγεία φαίνεται πως έχει εγκατασταθεί και στον κόσμο των ζώων συντροφιάς, προκαλώντας ανησυχία στους επιστήμονες για την πιθανότητα μετάδοσης μεταξύ κατοικίδιων και ανθρώπων. Πρόκειται για το Acinetobacter baumannii, ένα βακτήριο που ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) έχει κατατάξει στην υψηλότερη κατηγορία προτεραιότητας για την ανάπτυξη νέων αντιβιοτικών, λόγω της ικανότητάς του να αναπτύσσει αντοχή σε πολλά από τα διαθέσιμα φάρμακα.
Το βακτήριο είναι γνωστό κυρίως ως αίτιο σοβαρών ενδονοσοκομειακών λοιμώξεων, ιδιαίτερα σε ασθενείς που νοσηλεύονται σε μονάδες εντατικής θεραπείας ή έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις, όπως πνευμονία, σηψαιμία, λοιμώξεις του ουροποιητικού και μηνιγγίτιδα.
Νέα μελέτη Κινέζων ερευνητών, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Applied and Environmental Microbiology, δείχνει ότι στελέχη του βακτηρίου που εντοπίζονται σε ζώα, ιδιαίτερα σε κατοικίδια, παρουσιάζουν χαρακτηριστικά που απαιτούν αυξημένη επιτήρηση. Η έρευνα με τίτλο «The population structure of Acinetobacter baumannii isolated from animals: an emerging zoonotic threat» εξέτασε τη γενετική σύνθεση στελεχών του βακτηρίου που προέρχονταν από ζώα και τα συνέκρινε με στελέχη που είχαν απομονωθεί από ανθρώπους.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν περισσότερα από 500 δείγματα A. baumannii από 33 διαφορετικά είδη ζώων σε 17 χώρες, μεταξύ των οποίων κατοικίδια ζώα που είχαν εξεταστεί σε κτηνιατρικές κλινικές, αλλά και ζώα παραγωγής και άγρια πανίδα. Στη συνέχεια συνέκριναν τα γενετικά χαρακτηριστικά τους με περισσότερα από 2.000 ανθρώπινα στελέχη.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι δεν συμπεριφέρονται όλα τα ζωικά στελέχη με τον ίδιο τρόπο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα στελέχη που προέρχονταν από κατοικίδια ζώα, όπως σκύλους, γάτες και άλογα, εμφάνιζαν σημαντικά μεγαλύτερη σχέση με τις επικίνδυνες ανθρώπινες γενετικές γραμμές σε σύγκριση με στελέχη που βρέθηκαν σε άλλα ζώα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι αρκετά από αυτά τα στελέχη έφεραν γονίδια που συνδέονται με αντοχή στα αντιβιοτικά, ακόμη και στις καρβαπενέμες. Οι καρβαπενέμες θεωρούνται από τα πιο ισχυρά αντιβιοτικά που διαθέτει η σύγχρονη ιατρική και χρησιμοποιούνται συχνά ως θεραπεία «τελευταίας επιλογής» όταν άλλα φάρμακα αποτυγχάνουν.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι ορισμένα στελέχη από σκύλους, γάτες και άλογα ήταν γενετικά σχεδόν ταυτόσημα με στελέχη που είχαν προκαλέσει λοιμώξεις σε ανθρώπους στις ίδιες γεωγραφικές περιοχές. Η γενετική ομοιότητα που καταγράφηκε έφτανε περίπου το 99% έως 99,5%, γεγονός που υποδηλώνει ότι υπάρχει πιθανότητα ανταλλαγής στελεχών μεταξύ ζώων συντροφιάς και ανθρώπων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η μελέτη δεν αποδεικνύει πως τα κατοικίδια αποτελούν την πηγή των ανθρώπινων λοιμώξεων ούτε ότι υπάρχει σήμερα μια ευρείας κλίμακας μετάδοση από ζώα σε ανθρώπους. Το εύρημα που προκαλεί προβληματισμό είναι ότι τα κατοικίδια ζώα ζουν σε πολύ στενή επαφή με τους ανθρώπους, μοιράζονται συχνά τους ίδιους χώρους και μπορούν να αποτελέσουν ένα πιθανό περιβάλλον ανταλλαγής μικροοργανισμών. «Η στενή επαφή μεταξύ ζώων συντροφιάς και ανθρώπων πιθανότατα αυξάνει την πιθανότητα μετάδοσης», σημειώνουν οι ερευνητές, ζητώντας περισσότερες μελέτες και μεγαλύτερα προγράμματα επιτήρησης.
Το Acinetobacter baumannii αποτελεί ήδη ένα από τα σημαντικότερα παραδείγματα της παγκόσμιας κρίσης μικροβιακής αντοχής. Τα βακτήρια αυτά έχουν την ικανότητα να αποκτούν μηχανισμούς άμυνας απέναντι στα αντιβιοτικά, ενώ μπορούν να επιβιώνουν σε περιβάλλοντα όπου άλλοι μικροοργανισμοί δεν αντέχουν.
Η νέα μελέτη φέρνει στο προσκήνιο τη λεγόμενη προσέγγιση «One Health» («Μία Υγεία»), σύμφωνα με την οποία η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και του περιβάλλοντος είναι άμεσα συνδεδεμένες.
Οι ειδικοί δεν ζητούν πανικό ή απομάκρυνση από τα κατοικίδια. Αντίθετα, τονίζουν τη σημασία της υπεύθυνης χρήσης αντιβιοτικών τόσο στην ανθρώπινη όσο και στην κτηνιατρική ιατρική, της σωστής υγιεινής και της καλύτερης παρακολούθησης των ανθεκτικών μικροβίων στα ζώα.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- Ανιχνεύτηκε τοξικός μόλυβδος σε βρεφικό γάλα μάρκας που πωλείται και στην Ελλάδα – 10 φορές πάνω από το όριο η συγκέντρωση
- Αν η γήρανση σταματούσε εντελώς, πόσα χρόνια θα ήταν η ανθρώπινη ζωή; Εντυπωσιακά αποτελέσματα μελέτης
