Επτά γενετικά διαφορετικά στελέχη κυκλοφορούν ταυτόχρονα στην Ευρώπη και ορισμένα έχουν αναπτύξει ανθεκτικότητα σε όλα τα αντιβιοτικά
Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) εξέδωσε στις 20 Μαΐου 2026 επικαιροποιημένη επιδημιολογική ενημέρωση για την εξάπλωση πολυανθεκτικών (MDR) και εκτεταμένα ανθεκτικών (XDR) στελεχών Shigella sonnei και Shigella flexneri στην Ευρώπη. Από το 2023, 14 χώρες έχουν αναφέρει συνολικά πάνω από 2.300 μολύνσεις στο ECDC, με επτά γενετικά διαφορετικά στελέχη να κυκλοφορούν ταυτόχρονα, ορισμένα εδώ και χρόνια και άλλα πιο πρόσφατα. Τα κύρια χαρακτηριστικά της τρέχουσας κατάστασης είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά. Τα XDR στελέχη είναι ανθεκτικά σε και τα πέντε αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται για θεραπεία πρώτης και δεύτερης γραμμής: αζιθρομυκίνη, σιπροφλοξασίνη, κεφτριαξόνη, τριμεθοπρίμη-σουλφαμεθοξαζόλη και αμπικιλλίνη. Μία χώρα έχει αναφέρει στέλεχος Shigella flexneri που φέρει γονίδιο ανθεκτικότητας στις καρβαπενέμες, μια από τις τελευταίες γραμμές άμυνας για σοβαρές λοιμώξεις. Επιπλέον, έχουν εντοπιστεί δείκτες ανθεκτικότητας σε τεταρτογενείς αμμωνιακές ενώσεις που χρησιμοποιούνται σε απολυμαντικά, αν και οι συνέπειες αυτού του ευρήματος δεν έχουν πλήρως αποσαφηνιστεί.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Μαζικές ανακλήσεις τυριών από σούπερ μάρκετ και καταστήματα τροφίμων λόγω σοβαρού βιολογικού κινδύνου με ακραία μικροβιακά φορτία
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Πρόστιμο σε ΑΒ Βασιλόπουλο για το χαρτί περιτυλίγματος
Ιστορικά, η σιγκέλωση μεταδιδόταν κυρίως μέσω μολυσμένης τροφής και νερού. Το ECDC επισημαίνει σημαντική μετατόπιση: αυξανόμενο ποσοστό μολύνσεων συνδέεται με σεξουαλική μετάδοση, κυρίως μεταξύ ομοφυλόφιλων, αμφιφυλόφιλων ανδρών και ανδρών που κάνουν σεξ με άνδρες. Αυτή η αλλαγή στη δυναμική μετάδοσης δεν είναι τυχαία. Η προφυλακτική ή συχνή χρήση αντιβιοτικών για άλλες σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις όπως χλαμύδια και γονόρροια δημιουργεί πίεση επιλογής στη Shigella που βρίσκεται στο έντερο, επιτρέποντας στα ανθεκτικά στελέχη να επιβιώνουν και να εξαπλώνονται εντός σεξουαλικών δικτύων ακόμα και όταν η σιγκέλωση δεν είναι ο στόχος της θεραπείας. Αυτός ο μηχανισμός εξηγεί εν μέρει γιατί η ανθεκτικότητα αναπτύχθηκε τόσο γρήγορα.
Τι είναι η σιγκέλωση και γιατί η ανθεκτικότητα είναι τόσο σοβαρή
Η σιγκέλωση παρουσιάζεται τυπικά με οξεία διάρροια, κοιλιακό πόνο και πυρετό. Τα περισσότερα επεισόδια είναι αυτοπεριοριζόμενα και δεν χρειάζονται αντιβίωση. Ωστόσο, σε ανοσοκατεσταλμένα άτομα ή σε βαριές περιπτώσεις, η αντιβιοτική θεραπεία είναι απαραίτητη, και η εμφάνιση XDR στελεχών σημαίνει ότι σε ορισμένους ασθενείς δεν υπάρχει πλέον αποτελεσματική θεραπεία. Το βακτήριο μεταδίδεται εύκολα μέσω της κοπρανο-στοματικής οδού, που σημαίνει ότι αρκεί πολύ μικρή ποσότητα βακτηρίων για να προκληθεί λοίμωξη, και η μετάδοση μπορεί να γίνει μέσω στενής προσωπικής επαφής, μολυσμένων επιφανειών ή μολυσμένης τροφής.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | «Υγιεινά σνακ» με τοξικό θάλλιο: Δηλητηρίαση καταναλωτή αποκάλυψε το πρόβλημα, η εταιρεία αρνείται να αποσύρει τα προϊόντα
Οι συστάσεις του ECDC ενόψει καλοκαιριού
Το ECDC εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την περίοδο ανοίξεως-καλοκαιριού, καθώς αυξημένα ταξίδια, εκδηλώσεις Pride και φεστιβάλ αυξάνουν τον κίνδυνο περαιτέρω μετάδοσης. Η διεθνής εξάπλωση MDR/XDR Shigella μετά από εκδηλώσεις μαζικής συνάθροισης έχει τεκμηριωθεί και στο παρελθόν. Το ECDC καλεί τα κράτη μέλη να ενισχύσουν την επιτήρηση, να εξασφαλίσουν καλλιέργειες και δοκιμές ευαισθησίας για τα στελέχη Shigella, να ενημερώσουν κλινικούς ιατρούς, εργαστήρια και υπηρεσίες σεξουαλικής υγείας, και να αναφέρουν τυχόν νέες αλυσίδες μετάδοσης στο ευρωπαϊκό σύστημα επιτήρησης EpiPulse.
