Πώς η εξάπλωση των στελεχών H5, οι νέες μολύνσεις και η ανθεκτικότητα των ιών στον πυρετό σκιαγραφούν μια ολοένα πιο ανησυχητική εικόνα για τη γρίπη των πτηνών
Την ώρα που η Ευρωπαϊκή EFSA καταγράφει τετραπλάσια αύξηση και αριθμούς ρεκόρ των ανιχνεύσεων του ιού HPAI A(H5), το Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Αξιολόγησης Κινδύνου της Γερμανίας εκδίδει οδηγίες για το πώς μπορούν οι πολίτες να προστατευτούν όταν χειρίζονται τρόφιμα ή αντικείμενα που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί στον ιό, και ένα νέο μεταλλαγμένο στέλεχος, το H5N5, προκαλεί τον πρώτο του θάνατο, νέα μελέτη αυξάνει ακόμη περισσότερο την παγκόσμια ανησυχία.
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Νέος συναγερμός για μολυσμένο εμφιαλωμένο νερό – Δείτε φωτογραφία και μάρκα
ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ | Ποιος πούλησε τη μολυσμένη πρώτη ύλη; Μπαράζ ανακλήσεων σοκολάτας από διαφορετικές εταιρείες
Ο πυρετός ανεβάζει σκόπιμα τη θερμοκρασία του σώματος, δημιουργώντας ένα πιο «εχθρικό» περιβάλλον για τους ιούς ώστε να δυσκολευτούν να πολλαπλασιαστούν. Η νέα έρευνα των πανεπιστημίων Κέιμπριτζ και Γλασκώβης δείχνει ότι οι ιοί της γρίπης των πτηνών αποτελούν ιδιαίτερη απειλή για τον άνθρωπο, επειδή μπορούν να πολλαπλασιάζονται σε θερμοκρασίες υψηλότερες ακόμη και από αυτές που προκαλεί ο πυρετός, έναν από τους βασικούς αμυντικούς μηχανισμούς του οργανισμού. Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο Science, εντόπισε ένα γονίδιο που καθορίζει την ευαισθησία των ιών στη θερμοκρασία και το οποίο είχε μεταφερθεί σε ανθρώπινους ιούς της γρίπης στις πανδημίες του 1957 και του 1968, επιτρέποντας στους ιούς να γίνουν πιο ανθεκτικοί και να εξαπλωθούν.
Οι ανθρώπινοι ιοί γρίπης τύπου Α πολλαπλασιάζονται πιο εύκολα στο ανώτερο αναπνευστικό, όπου η θερμοκρασία είναι περίπου 33 βαθμοί Κελσίου, ενώ δυσκολεύονται περισσότερο στο κατώτερο αναπνευστικό, όπου η θερμοκρασία φτάνει τους 37 βαθμούς. Ο πυρετός –που μπορεί να αγγίξει και τους 41 βαθμούς– λειτουργεί ως μηχανισμός αναστολής της εξάπλωσης των ιών. Αντιθέτως, οι ιοί της γρίπης των πτηνών αναπτύσσονται σε υψηλότερες θερμοκρασίες, καθώς στους φυσικούς ξενιστές τους, όπως πάπιες και γλάροι, συχνά μολύνουν το γαστρεντερικό σύστημα, όπου επικρατούν θερμοκρασίες 40 έως 42 βαθμών.
Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν μοντέλα ποντικών για να προσομοιώσουν τις συνθήκες πυρετού. Με την αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος, διαπίστωσαν ότι οι ανθρώπινοι ιοί γρίπης σταματούσαν να πολλαπλασιάζονται και η σοβαρότητα της λοίμωξης μειωνόταν σημαντικά. Μια αύξηση μόλις δύο βαθμών ήταν αρκετή για να μετατρέψει μια δυνητικά θανατηφόρα λοίμωξη σε ήπια. Ωστόσο, οι ιοί γρίπης των πτηνών δεν ανέκοπταν τη λειτουργία τους υπό τις ίδιες συνθήκες και εξακολουθούσαν να προκαλούν βαριά νόσο.
Κεντρικό ρόλο σε αυτή τη θερμική αντοχή φαίνεται να παίζει το γονίδιο PB1, το οποίο εμπλέκεται στον πολλαπλασιασμό του ιικού γενετικού υλικού μέσα στα μολυσμένα κύτταρα. Ιοί που έφεραν μια «πτηνόμορφη» εκδοχή του γονιδίου παρέμεναν ανθεκτικοί στον πυρετό και προκαλούσαν σοβαρή λοίμωξη στα ποντίκια. Οι ερευνητές σημειώνουν ότι η ανταλλαγή γονιδίων μεταξύ ανθρώπινων και πτηνών ιών είναι φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί στο παρελθόν και αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση πανδημιών.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι, παρότι οι ανθρώπινες λοιμώξεις από γρίπη των πτηνών είναι σπάνιες, τα ποσοστά θνητότητας σε ορισμένα στελέχη, όπως το H5N1, παραμένουν υψηλά. Η κατανόηση των μηχανισμών που επιτρέπουν στους ιούς αυτούς να προκαλούν σοβαρή νόσο θεωρείται κρίσιμη για την παγκόσμια επιτήρηση και την προετοιμασία απέναντι σε μελλοντικές υγειονομικές απειλές.
Τα ευρήματα της μελέτης μπορεί να επηρεάσουν στο μέλλον και τις θεραπευτικές προσεγγίσεις, αν και οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα πριν αναθεωρηθούν οι τρέχουσες οδηγίες. Ο πυρετός συχνά αντιμετωπίζεται με αντιπυρετικά φάρμακα, όμως υπάρχουν ενδείξεις ότι η μείωσή του δεν είναι πάντα προς όφελος του ασθενούς και ενδέχεται να ευνοεί τη μετάδοση των ιών της γρίπης. Η έρευνα χρηματοδοτήθηκε από το Medical Research Council και άλλους διεθνείς φορείς, συμπεριλαμβανομένων του Wellcome Trust, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας και του προγράμματος Horizon 2020.
