Η πάθηση που επηρεάζει 1 στις 10 γυναίκες αποκτά νέο όνομα που αντικατοπτρίζει τη βαθύτερη φύση της
Μία από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας αποκτά νέα ονομασία, σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστούν οι παρανοήσεις και οι καθυστερημένες διαγνώσεις που τη συνοδεύουν εδώ και δεκαετίες. Το γνωστό μέχρι σήμερα σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) μετονομάζεται σε πολυενδοκρινικό μεταβολικό ωοθηκικό σύνδρομο (PMOS), σύμφωνα με διεθνή επιστημονική συναίνεση που δημοσιεύτηκε στο The Lancet. Η διαδικασία διήρκεσε 14 χρόνια και πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή 56 παγκόσμιων οργανισμών και τη συμβολή πάνω από 14.000 ασθενών και κλινικών. Η πάθηση επηρεάζει 1 στις 8 γυναίκες παγκοσμίως, δηλαδή περίπου 170 εκατομμύρια γυναίκες, και είναι μία από τις κύριες αιτίες υπογονιμότητας. Παρόλα αυτά, έως και το 70% των περιστατικών παραμένουν αδιάγνωστα.
Το παλιό όνομα είχε επί δεκαετίες περιορίσει μια σύνθετη, χρόνια ορμονική και μεταβολική διαταραχή σε μια παρανόηση περί «κύστεων» και μια μονομερή εστίαση στις ωοθήκες, συμβάλλοντας σε καθυστερημένες διαγνώσεις και ελλιπή αντιμετώπιση. Η καθηγήτρια γυναικολογίας και αναπαραγωγικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Γέιλ Άλα Βας-Μαργκίτα σημειώνει ότι η παλιά ονομασία είχε συνδεθεί με μύθους και κοινωνικό στίγμα, καθώς πολλοί πίστευαν ότι οι γυναίκες είχαν μεγάλες κύστεις, κάτι που στην πραγματικότητα δεν ισχύει. Το PMOS δεν υπήρξε ποτέ μια γυναικολογική πάθηση με μεταβολικές παρενέργειες. Πρόκειται για μια μεταβολική πάθηση με γυναικολογικές συνέπειες.
Στον πυρήνα του συνδρόμου βρίσκεται η αντίσταση στην ινσουλίνη, η οποία επηρεάζει την πλειονότητα των γυναικών με PMOS. Η αντίσταση αυτή προκαλεί αυξημένη παραγωγή ανδρογόνων, τα οποία σε συνδυασμό με χρόνια φλεγμονή οδηγούν στις μεταβολικές διαταραχές που χαρακτηρίζουν τη νόσο. Αξιοσημείωτο είναι ότι η παρουσία σπλαχνικού λίπους είναι πιο συχνή στις γυναίκες με PMOS ακόμα και σε εκείνες με φυσιολογικό ή χαμηλό σωματικό βάρος, και παίζει αιτιακό ρόλο στην επιδείνωση των συμπτωμάτων. Οι καρδιομεταβολικές επιπλοκές είναι σοβαρές: σε γυναίκες προεμμηνοπαυσιακής ηλικίας, το PMOS συνδέεται με 68% υψηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, 2,5 φορές μεγαλύτερο κίνδυνο εμφράγματος και 71% υψηλότερο κίνδυνο εγκεφαλικού επεισοδίου, ενώ η λίστα των επιπλοκών περιλαμβάνει επίσης διαταραγμένη ανοχή γλυκόζης, διαβήτη κύησης, λιπώδη διήθηση ήπατος, διαβήτη τύπου 2, αυξημένα τριγλυκερίδια και υπέρταση.
Τι αλλάζει στη διατροφή και ποιοι περιορισμοί δεν έχουν επιστημονική βάση
Η αναγνώριση του μεταβολικού χαρακτήρα της νόσου έχει άμεσες συνέπειες και στον τρόπο διατροφικής αντιμετώπισής της. Αν έχετε ψάξει ποτέ για διατροφή στο σύνδρομο, έχετε σίγουρα βρεθεί μπροστά σε μια μακρά λίστα τροφίμων που πρέπει να αποφεύγετε. Κόψτε τους υδατάνθρακες, πείτε αντίο στα γαλακτοκομικά, αφήστε τα φρούτα. Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί από αυτούς τους περιορισμούς βασίζονται περισσότερο στη λεγόμενη «κουλτούρα wellness» παρά στην επιστήμη. Οι λευκοί υδατάνθρακες δεν χρειάζεται να εξαφανιστούν από το πιάτο, καθώς όταν συνδυάζονται με επαρκή πρωτεΐνη και φυτικές ίνες, μπορούν να βοηθήσουν στη σταθεροποίηση του σακχάρου, ενώ η αυστηρή αποφυγή τους έχει συνδεθεί με αυξημένη λιγούρα και διαταραχή της όρεξης. Τα γαλακτοκομικά δεν αυξάνουν τους φλεγμονώδεις δείκτες, σύμφωνα με μεταανάλυση του 2024, και μάλιστα αποτελούν μία από τις καλύτερες πηγές βιταμίνης D, της οποίας η ανεπάρκεια είναι συχνή στη νόσο και συνδέεται με υψηλότερο κίνδυνο αντίστασης στην ινσουλίνη. Τα φρούτα με επιλογές όπως μούρα, ακτινίδιο και αχλάδι παρέχουν φυτικές ίνες, βιταμίνες και μέταλλα που υποστηρίζουν τον κορεσμό και την ορμονική ρύθμιση. Τα αυγά αποφεύγονται μερικές φορές λόγω ανησυχιών για τη χοληστερόλη, αλλά προσφέρουν πρωτεΐνη που επιβραδύνει την πέψη και αποτρέπει τις αιχμές σακχάρου, καθώς και χολίνη που υποστηρίζει τη λειτουργία του ήπατος και την ορμονική σηματοδότηση. Ακόμα και οι πατάτες, που έχουν τη φήμη ότι ανεβάζουν απότομα το σάκχαρο, εντάσσονται άνετα στη διατροφή όταν σερβίρονται ψητές ή βραστές δίπλα σε πρωτεΐνη και λαχανικά. Ο στόχος σε κάθε περίπτωση είναι η δημιουργία ισορροπημένων γευμάτων και όχι η αποκοπή τροφίμων.
